گروه : صنایع دستی ، هنرهای دستی ،هنرهای ترسیمی سفال «کلپورگان» شاهکار دستان هنرمند زنان بلوچ است در این مقاله در مورد سفال «کلپورگان» شاهکار دستان هنرمند زنان بلوچ ارائه شده است سفال «کلپورگان» شاهکار دستان هنرمند زنان بلوچ سفال «کلپورگان» شاهکار دستان هنرمند زنان بلوچ : سفال «کلپورگان» شاهکار دستان هنرمند زنان بلوچ : به گزارش : «کلپوره» نام گیاهی با مصرف دارویی ویژه منطقه بلوچستان می باشد و کلپورگان روستایی است در ۲۵ کیلومتری شهرستان سراوان و در ۳۹۰ کیلومتری جنوب زاهدان. شغل اکثریت مردم کشاورزی است و محصولات عبارتند از: خرما، مرکبات و سبزیها. اما تنها مشخصه ای که کلپورگان را از بقیه مناطق متمایز کرده سفالگری آن است که شیوه ساخت آن با قدمتی حدود ۴ تا ۶ هزار سال قبل هنوز دست نخورده باقی مانده و تنها کارگاهی که هنوز به شیوه بدوی فعال و پا برجا کارش را ادامه می دهد کارگاه سفال کلپورگان است. در طول تاریخ هنر سفالگری متعلق به زنان بوده است زیرا مردان به شکار و یا کشاورزی می پرداختند و بنابر شواهد تاریخی زنان ابداع کنندگان هنر سفالگری بوده اند. آنچه سفالگری کلپورگان را از سایر نقاط متمایز نموده ویژگی های منحصر بفرد آن می باشد که شامل موارد زیر است: ۱) تمام امور ظریف توسط زنان انجام می گیرد و مردان فقط کارهایی مثل آماده کردن گل پختن سفال و... را انجام می دهند. ۲) برای تهیه سفال از چرخ سفالگری انجام نمی شود و تمام سفالینه ها با روشهای سنتی و بدیع و به کمک دست انجام می شود. ۳) در سفالینه ها لعاب به کار نمی رود. ۴) طرحها و نقشهای آن کاملا هندسی است و تداعی نقشهای باستانی را می نماید. ۵) طرحها و نقشهای آن معمولا شامل یک دایره توخالی یک دایره توپر و یک خط می باشد که با هم ترکیب یافته اند. ۶) ماده تزیین کننده آن رنگی است از سنگ تیتوک که در آب حل می شود. ● طرز تهیه سفال در کلپورگان خاک از فاصله ۲ تا ۳ کیلومتری کارگاه یعنی معدن خاک رس مشکوتان تامین می شود. این خاک در قدیم توسط چهارپایان یا سبدهای مخصوص (کچو) به کارگاه حمل می شد اما امروز به وسیله بیل مکانیکی از زمین برداشته می شود و توسط کمپرسی به کارگاه حمل می شود. ● تهیه گل رس برای جداسازی ناخالصی از خاک ابتدا آن را سرند کرده و سپس آن را در حوضچه دوطبقه ای می ریزند و به آن آب اضافه می کنند (شستشوی خاک) و سپس خاک را داخل آب به هم می زنند تا ذرات خاک در آب به صورت معلق درآید. بعد دوغاب حاصل را از صافی و لوله به حوضچه دوم که با اولی اختلاف سطح دارد و پایین تر است منتقل می کنند و برای اینکه ناخالصی ها از حوضچه اول به حوضچه دوم وارد نشوند معمولا داخل لوله مذکور چند توری تعبیه می کنند تا آخرین ذراتی که در محلول باقی مانده جدا شوند. دوغاب را در حوضچه دوم به مدت دو روز نگه می دارند تا آب آن بخار شود و بعد گل به دست آمده را با مقداری از همان خاک قبلی ورز می دهند تا آماده کار شود. در اصطلاح محلی مخلوط به دست آمده « هاجک» نام دارد و رنگ این مخلوط معمولا خاکستری متمایل به سبز روشن است. اما پس از طبخ در کوره به رنگ نارنجی درمی آید. تا این مراحل از کار به عهده مردان می باشد اما مراحل دیگر که نیاز به دقت و ظرافت دارد توسط زنان هنرمند کلپورگان با دست صورت می گیرد. شاید یکی از دلایلی که زنان همان روش سنتی خود را نسبت به چرخ سفالگری ترجیح می دهند خاک منطقه باشد که به راحتی انعطاف پذیر است و به علاوه دارای قدرت چسبندگی زیادی است. ● ترکیبات خاک کلپورگان مواد تشکیل دهنده عبارتند از: ۱) اکسید سلیسم ۷۰ ـ ۵۰ درصد ۲) اکسید آلومینیوم ۳۰ ـ ۲۰ درصد ۲ ـ۴ درصد ) ۳) mgo + cuo ـ اکسید مس + منیزیم ۴) اکسید پتاسیم و سدیم ۱ ـ ۳ درصد ۵) اکسید تیتانیم آهن دوظرفیتی ۱ ـ ۲ درصد ۶) مواد فرار ۵ درصد این خاک در ابتدا به رنگ خاکستری متمایل به سبز روشن دیده می شود. پس از خیس شدن گل آن به رنگ خاکستری مایل به سبز زیتونی درمی آید. منبع:مقاله جهانگردی.کتاب اطلاعات توریستی کشورهای جهان.سایت کارناوال