1- لزوم نیکی کردن به والدین و مدارا نمودن با آنها حتّی در صورتی که اهل گناه و معصیت باشند 1- امام صادق علیه السلام به این مضمون فرمود: سه امر است که- در هر حال- باید انجام پذیرد. 1) رد نمودن امانت و پس دادن آن به صاحبش- آن شخص خوب باشد یا بد-. 2) وفا نمودن به عهد و پیمان هر شخص- آن شخص خوب باشد یا بد-. 3) نیکی نمودن به والدین- آن دو خوب باشند یا بد-[1]. 2- امام صادق علیه السلام در حدیث دیگری در باره این موضوع فرمود: برای هیچ شخصی- در انجام دادن این سه امر- عذر و بهانه ای نیست [2]. 3- امام صادق علیه السلام به این مضمون فرمود: سه چیز است که خدای متعال در آنها- برای هیچ شخصی- جای گریزی قرار نداده است: 1) نیکی نمودن به والدین- خوب باشند یا بد-. 2) وفا نمودن به عهد و پیمان هر شخص- آن شخص خوب باشد یا بد-. 3) ادا نمودن امانت به صاحبش- آن شخص خوب باشد یا بد-[3]. 2- لزوم نیکی کردن به والدین و مدارا نمودن با آنها حتّی در صورتی که اهل مذهب حق نباشند 4) معمّر بن خلّاد می گوید: به امام رضا علیه السلام گفتم: آیا برای والدینم- حتّی اگر دارای مذهب حق نباشند- دعا کنم؟ امام رضا علیه السلام فرمود: برای آنها دعا کن. و از طرف آنها صدقه بده. و اگر آنها زنده هستند- و مذهب حق را نمی شناسند- با آنها مدارا نما. زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بدرستیکه خدای عزّ وجلّ مرا برای رحمت و مهربانی برانگیخت. نه برای سرکشی و عقوق [4]. 5) مردی به امام صادق علیه السلام گفت: والدین من بر مذهب حق نیستند؟ امام صادق علیه السلام به او فرمود: به آنها نیکی نما- همانگونه که به دوستداران ما نیکی می کنی-[5]. فرزندان رحمت شده و فرزندان نفرین شده، ص: 37 6) شخصی به امام جواد علیه السلام نامه ای نوشته و در آن بیان داشت که پدرم ناصبی می باشد (و نسبت به اهل بیت عصمت علیهم السلام دشمنی و عداوت می ورزد). و به همین جهت از او ناراحتیهای زیادی دیده ام. و مشکلات فراوانی را متحمّل شده ام. برای من دعا نمایید و تکلیف مرا نسبت به او روشن فرمایید؟ آیا با او دشمنی ورزم. یا با او مدارا نمایم؟ امام جواد علیه السلام در جواب او- به این مضمون- نوشتند: نامه ات را خواندم. و از حال پدرت مطّلع گشتم. و برای تو دعا می کنم. و بدانکه مدارا نمودن با پدر بهتر از دشمنی کردن با او می باشد. و بدانکه بعد از هر سختی و مشکلی. گشایش و راحتی وجود خواهد داشت. صبر نما و شکیبایی پیشه کن. زیرا عاقبت از آنِ اهل تقوا خواهد بود. خدای عزّ وجلّ تو را بر ولایت اهل بیت ثابت قدم بدارد. ما و شما در پناه خدا و در گرو ودیعه او هستیم. و خدای متعال ودیعه خود را ضایع نمی سازد. راوی می گوید: پس از گذشت مدت زمانی خدای متعال دل آن پدر را نسبت به فرزندش نرم و مهربان کرد. بصورتی که در سلوک و رفتار خود- با فرزندش- مخالفتی نمی نمود[6]. 7) مردی به امام کاظم علیه السلام گفت: چه می فرمائید در باره شخصی که از طرف والدین- و خویشان خود- حجّ و عمره می رود. و نماز می خواند. و روزه می گیرد. و صدقه می دهد؟ امام کاظم علیه السلام به این مضمون فرمود: اشکالی در این کار نیست. و این کار سزاوار است. زیرا او- برای انجام این عمل- اجر و ثواب می برد. و برای او همچنین- بخاطر صله رحم و تفقّد نمودن از خویشان- اجر و ثواب افزونتری خواهد بود. سپس آن مرد به امام کاظم علیه السلام گفت: اگر آنها بر مذهب حق نباشند چطور؟ امام کاظم علیه السلام به این مضمون فرمود: این گونه اعمال موجب تخفیف عذاب آنها می گردد[7]. پی نوشت ها: [1] بايد دانست كه دعا كردن براى دور شدن اين گونه والدين از آلودگى به گناه و معصيت. نمودى از نيكى كردن به آنها بشمار مى‏آيد. 1- قال الإمام الصادق عليه السلام: ثلاثة لابدّ من أدائهنّ على كلّ حال: الأمانة إلى البرّ و الفاجر. و الوفاء بالعهد للبرّ و الفاجر. و برّ الوالدين- برّين كانا أو فاجرين-( مشكاة الأنوار ج 1 ص 117 و ص 362). [2] ( 2)- قال الإمام الصادق عليه السلام: ثلاثة لا عذر- لأحد- فيها: أداء الأمانة إلى البرّ و الفاجر. و الوفاء بالعهد* إلى البرّ و الفاجر. و برّ الوالدين- برّين كانا أو فاجرين-( الكافي ج 5 ص 132 و الخصال ص 123- 124). * في الخصال هكذا: بالعهد للبرّ و الفاجر. قال الإمام الصادق عليه السلام: ثلاثة لا عذر فيها لأحد: أداء الأمانة إلى البرّ و الفاجر. و برّ الوالدين- برّين كانا أو فاجرين-. و الوفاء بالعهد للبرّ و الفاجر( تهذيب الأحكام ج 6 ص 402 الحديث 109). [3] قال الإمام الصادق عليه السلام: ثلاث لم يجعل اللَّه لأحد- من الناس- فيهنّ رخصة: برّ الوالدين- برّين كانا أو فاجرين-. و وفاء بالعهد للبرّ و الفاجر. و أداء الأمانة إلى البرّ و الفاجر( الخصال ص 128 و تحف العقول ص 367). قال الإمام الباقر عليه السلام: ثلاث لم يجعل اللَّه عزّ وجلّ لأحد فيهنّ رخصة: أداء الأمانة إلى البرّ و الفاجر. و الوفاء بالعهد للبرّ و الفاجر. و برّ الوالدين- برّين كانا أو فاجرين-( الكافي ج 2 ص 162). [4] بايد دانست كه: دعا نمودن براى هدايت اين گونه والدين و اصلاح آنها نمودى از نيكى كردن به آنها بشمار مى‏آيد. 1- عن معمّر بن خلّاد قال: قلت لأبي الحسن الرضا عليه السلام: أدعو لوالدي*- إذا كانا لا يعرفان الحقّ-؟ قال عليه السلام: ادع لهما. و تصدّق عنهما. و إن كانا حيّين- لا يعرفان الحقّ- ف دارهما. فإنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قال: إنّ اللَّه بعثني بالرحمة. لا بالعقوق( الكافي ج 2 ص 159 و مشكاة الأنوار ج 1 ص 357).* في مشكاة الأنوار: أدعو للوالدين. في مشكاة الأنوار: فقال عليه السلام. [5] عن جابر قال: سمعت رجلًا يقول لأبي عبداللَّه عليه السلام: إنّ لي أبوين مخالفين؟ فقال عليه السلام( له): برّهما. كما تبرّ المسلمين ممّن يتولّانا( الكافي ج 2 ص 162 و الزهد ص 88). ما بين القوسين لم يذكر في الكافي. [6] اين شخص با اطاعت نمودن از امر امام جواد عليه السلام و رفتارهاى نيك خود. موجب گشت تا پدر گمراهش هدايت گردد. 1- عن بكر بن صالح قال: كتب صهر- لي- إلى أبي جعفر الثاني صلوات اللَّه عليه: إنّ أبي ناصب- خبيث الرأي-. و قد لقيت منه شدّة و جهداً. فرأيك- جعلت فداك- في الدعاء لي. و ما ترى- جعلت فداك-؟ أفترى أن اكاشفه* أم اداريه؟ فكتب عليه السلام: قد فهمت كتابك و ما ذكرت من أمر أبيك. و لست ادع الدعاء- لك- إن شاء اللَّه. و المداراة خير- لك- من المكاشفة. و مع العسر يسر. فأصبر. فإنّ العاقبة للمتّقين. ثبّتك اللَّه على ولاية من تولّيت. نحن- و انتم- في وديعة اللَّه الّذي لا تضيع ودائعه. قال بكر: فعطف اللَّه بقلب أبيه عليه. حتّى صار لا يخالفه في شي‏ء( الأمالي للشيخ المفيد- عليه الرحمة- ص 191 المجلس 23). * كاشفه بالعداوة: جاهده و بادره بها( نقلًا عن هامش المصدر). أي: لست أترك الدعاء لك. [7] براى اطّلاع از متن اين حديث شريف به صفحه 77 مراجعه فرمائيد. منبع : پایگاه حوزه