سنت ارزشمندی به نام دید و بازدید نوروز، با رسم و رسوم متعددی برای ایرانیان به همراه است. رسوم ارزشمند و پسندیده ای که هر چند در دنیای مدرن امروز، کمرنگ تر از گذشته شده اند اما همچنان پایدار مانده اند. سنت دیدار با دوستان و اقوام در سال نو، آثار مثبت و ارزنده ای به همراه دارد. فاطمه ناظم زاده-بخش اجتماعی تبیان عید نوروز برای همه ما، با دید و بازدیدهای خویشاوندی و عیدی دادن و عیدی گرفتن عجین شده است؛ همه اینها رفتار و رسوم زیبایی هستند که رنگ و بویی عجیب و دوست داشتنی، به عید نوروز می دهند. به نظر می رسد که ارزشمند ترین عمل ایرانیان در عید نوروز، عمل "صله ارحام" است. آئین های مهم نوروزی عید نوروز برای ایرانیان با سلسله مراتب و اقداماتی همراه است که برخی از آنها مربوط به قبل از شروع سال جدید و برخی هم مربوط به بعد از آن می باشد. رسم است که بعد از تحویل سال و ورود به سال نوی شمسی، افراد ابتدا به دیدار بزرگترهای خانواده و فامیل بروند و برای یکدیگر آرزوی داشتن سالی خوب و پربرکت را داشته باشند. « دیدن»های نوروزی از روزهای اول فروردین آغاز می شود و گاه تا سیزده فروردین و حتی تا آخر فروردین بین خویشاوندان و دوستان و آشنایان دور و نزدیک، تا پاسی از شب ادامه دارد. این رسم ارزنده، در سالهای اخیر کمرنگ تر از گذشته شده است. از زمانی که سفرهای نوروزی همه گیرتر شدند و عده زیادی حتی لحظه تحویل سال خود را هم، در سفر هستند و ممکن است تا پایان تعطیلات در سفر باشند و فرصتی برای دید و بازدید نداشته باشند. معتقد است دید و بازدیدهای نوروزی موجب ایجاد روحیه «تعلق» و «پیوند» در فرد می‌شود و موضوع «دوست داشتن» را در افراد تقویت می‌کند. تا زمانی که "مسافرتهای نوروزی" رسم نشده بود، در شهرها و منطقه های مختلف، دید و بازدید های نوروزی، وظیفه ای کم و بیش الزامی به شمار می رفت؛ در حالی که اکنون چه بسا آشنایانی هستند که فقط سالی یک بار، آنهم در دید و بازدیدهای نوروزی، به خانه یکدیگر می روند. دکتر "عبدالله معتمدی شلمزاری" معتقد است دید و بازدیدهای نوروزی موجب ایجاد روحیه «تعلق» و «پیوند» در فرد می‌شود و موضوع «دوست داشتن» را در افراد تقویت می‌کند. این استاد علوم اجتماعی در این باره می گوید: انسان دوست دارد که هم دوست داشته شود و هم دوست بدارد، به همین دلیل دید و بازدید نوروزی از نظر روانشناسی موجب دوست داشتن و دوست داشته شدن خواهد شد.(1) تغییر سبک زندگی با گستردگی شهرها و افزایش جمعیت، خانواده های زیادی دچار پراکندگی شده اند و در کنار این عوامل، مسائلی از قبیل آپارتمان نشینی هم موجب شده تا دید و بازدیدهای نوروزی نسبت به گذشته، دچار تغییراتی شوند. در گذشته، اغلب اقوام در خانه های حیاط دار زندگی می کردند و محدودیت های زیادی برای رفت و آمد وجود نداشت. اما تغییر سبک زندگی و تبدیل شدن آن خانه ها به آپارتمان، محدودیت هایی را در رفت و آمدهای فامیلی ایجاد کرده و شاید موجب کاهش این دیدارها شده است. افرادی هم هستند که مهیا کردن شرایط منزل برایشان دشوار است و اصولا به همین دلیل، طوری برنامه ریزی میکنند که در ایام نوروز در سفر باشند تا ناچار به پذیرش مهمان نباشند. این دسته، راحتی خویش را در اولویت قرار می دهند و البته این نکته را در نظر ندارند که دید و بازدید، چه اثرات مثبت و با ارزشی برای آنها به دنبال خواهد داشت. سنت دید و بازدید از نیازهای اصلی روحی است اما دکتر الهه نیک صفت، محقق علوم رفتاری درباره " ارتباطات خانوادگی" و یا همان " صله ارحام" می گوید: گاهی بزرگ ترها و افرادی که سن و سالی از عمرشان گذشته از گذشته های نه چندان دور یاد می کنند که انگار مردم در آن دوره، شادتر و با صفاتر و با لذت بیشتری زندگی می کردند. وی با بیان اینکه انسان ها غیر از جسم و نیازهای جسمانی، نیازهای روحی و روانی هم دارد، افزود: متاسفانه با وجود امکانات رفاهی که هر روز بیشتر می شود، دیدن چهره های افسرده و بی حوصله، قیافه های مغموم و در خود فرو رفته و افراد آماده برای نزاع و درگیری که با کوچک ترین بهانه ای دعوا و داد و فریاد راه می اندازند به صحنه هایی عادی تبدیل شده که همه این ها نشانه این است که نیازهای روح و جان انسان ها تامین نیست.(2) قطعا کمترین اثر دید و بازدید، افزایش مهر و محبت است. وقتی صله رحم صورت گیرد، کینه ها و کدورت های احتمالی، کمرنگ می شود و تحکیم روابط خویشاوندی را موجب می شود. به نظر می رسد که از وقتی فرهنگ خود محوری در جامعه ما رسوخ کرد، عوامل زیادی وجود داشت که به تقویت این روحیه در افراد جامعه دامن زد و همین موضوع موجب شد تا عده ای همواره به خویشتن و راحتی و آرامش خود بیندیشند و به خاطر این مساله، سنت های ارزشمند رفتاری را نادیده گیرند. چنانچه احتمالا همه ما افرادی را با آن روحیه را در اطراف خود دیده ایم که اهمیتی به دیدار اقوام نمی دهند و صرفا به خوشگذرانی و نفع فردی فکر می کنند. اگر در رسوم ما به این سنت ها تاکید شده و در متون دینی ما هم، نسبت به این موارد، سفارش های متعددی صورت گرفته، باید باور داشته باشیم که اثرات مثبت و شایسته ای برای ما به دنبال دارد. قطعا کمترین اثر دید و بازدید، افزایش مهر و محبت است. وقتی صله رحم صورت گیرد، کینه ها و کدورت های احتمالی، کمرنگ می شود و تحکیم روابط خویشاوندی را موجب می شود. همه اینها موجب می شود که روابط انسانها از حالت خشک و بی روح، خارج شده و افراد جامعه در مراودات با دیگران علاوه بر این که نیازها و مایحتاج زندگیشان را فراهم می کنند، از نظر عاطفی و روحی و روانی غنی شوند. عید نوروز یک فرصت و بهانه است. بهانه ای برای دیدار اقوام و دوستان و دلجویی از کسانی که شاید غمی در دلشان باشد. سنتی برای بهبود روابط خویشاوندی که بهتر است آنرا مغتنم بشماریم و این فرصت را به راحتی از دست ندهیم. پی نوشت: 1-"دید و بازدید، رسم کهن ایرانیان"، تابناک، 1391 2-همان