صدایش پلی به ملکوت بود
به مناسبت درگذشت استاد سلیم موذن زاده
استاد سلیم موذن زاده روز گذشته دار فانی را وداع گفت و از بستر خاک به عرش اعلا پرکشید.
فراوری: یاسمن پیشوایی- بخش هنری تبیان
«سلیم موذن زاده اردبیلی» صبح دیروز(سه شنبه 2 آذر) به دلیل عارضه قلبی دار فانی را وداع گفت. «وَدود موذن زاده»، پسر مرحوم موذن زاده اردبیلی در گفت وگو با خبرنگار ایسنا، درگذشت این مداح سرشناس را تایید کرد. وی گفت: ایشان بعد از اقامه نماز صبح به دلیل ایست قلبی دار فانی را وداع گفت.
به گفته وی، مراسم تشییع مرحوم «موذن زاده اردبیلی» فردا (چهارشنبه) در شهر زادگاهش برگزار خواهد شد، با این حال جزئیات برگزاری این مراسم پس از جلسه شورای شهر اردبیل مشخص می شود.
مرحوم سلیم موذن زاده از مداحان سرشناس بود که نوحه ماندگار او در وصف حضرت زینب شهرت فراوانی دارد. وی متولد 1315 در شهر اردبیل بود که بیشتر نوحه های خود را به زبان ترکی آربایجانی سرود. پدرش شیخ عبدالکریم موذن زاده اردبیلی نخستین موذن رادیوی ایران بود. برادر وی «رحیم موذن زاده» بود که اذان بی مانند او در دستگاه بیات تُرک، در فهرست آثار معنوی ایران به ثبت رسید. وی چند سال قبل بر اثر بیماری دعوت حق را لبیک گفت.
«سلیم موذن زاده اردبیلی» به طور متوسط روزانه پنج ساعت از عمرش را صرف مداحی کرده بود و بیش از دو هزار عنوان نوار کاست مربوط به برنامه های او از زمان پیدایش ضبط صوت تاکنون به زبان های ترکی، فارسی و عربی موجود است.
وصیت «موذن زاده اردبیلی» برای تدفین در جوار بارگاه امام رضا (ع)
مرحوم «موذن زاده اردبیلی» در روز عید سعید غدیرخم وصیتی به اردبیلی ها کرده بود. وی در آخرین درخواستش تمایل داشت در مشهد مقدس به خاک سپرده شود.
«مرحوم موذن زاده» در مراسم جشن عید غدیرخم سال گذشته در حسینیه نمایشگاه رزمی فرهنگی عملیات خیبر در اردبیل، گفت: چند صباحی از عمر من باقیمانده و وصیت می کنم مرا با نوای «زینب زینب» در اردبیل تشییع و سپس برای تدفین به جوار بارگاه نورانی امام رضا (ع) در مشهد مقدس انتقال دهند.
ضرب آهنگ در خواندن استاد موذن زاده، دلیلی معنایی داشت
«محسن جلیلی» درباره توانمندی های فنی استاد سلیم موذن زاده می گوید: دامنه ارتعاشات صدای استاد سلیم موذن زاده بسیار گسترده است. در فیزیک حنجره ایشان، می توانیم بم ترین و زیرترین صدا را بشنویم. در جاهایی که لازم است، از صدایی کاملاً زیر برخوردار هستند و در جای دیگر صدایی کاملاً بم. اغلب حنجره ها یک ویژگی را دارد. بسیار کم سراغ داریم که کسی هم زمان این دو ویژگی را در حنجره داشته باشد و این از خصوصیات بارز استاد موذن زاده بود.
پژوهشگر و محقق موسیقی آیینی می افزاید: عوض کردن اکتاو در خوانندگی نکته بسیار مهمی است؛ یعنی اینکه یک خواننده بتواند در سه یا چهار دامنه صدا بخواند، در حالی که بم می خواند، وقتی چیزی به ذهنش بیاید، اوج بخواند. بعد بار دیگر بم، اما این بار با یک اکتاو پایین تر بخواند و بعد ریتم ها، ملودی ها و شعر را عوض کند و همه این ها حول یک محور باشد که بارها و بارها در خواندن استاد موذن زاده شاهد آن بوده ایم.
مسئول نظارت بر ضبط و انتخاب و تنظیم موسیقی آلبوم های نفیر و عاشورای سپید می افزاید: نکته قابل توجه در خواندن ایشان عدم خستگی حنجره ایشان بود که در خواندن های طولانی مدت، فرم صدا و کیفیت صدا ثابت می ماند. در واقع ایشان یک خواننده ماراتن بودند.
دامنه ارتعاشات صدای استاد سلیم موذن زاده بسیار گسترده است. در فیزیک حنجره ایشان، می توانیم بم ترین و زیرترین صدا را بشنویم. در جاهایی که لازم است، از صدایی کاملاً زیر برخوردار هستند و در جای دیگر صدایی کاملاً بم. اغلب حنجره ها یک ویژگی را دارد. بسیار کم سراغ داریم که کسی هم زمان این دو ویژگی را در حنجره داشته باشد و این از خصوصیات بارز استاد موذن زاده بود.
جلیلی بابیان اطلاعات بالای موسیقیایی استاد موذن زاده می افزاید: اطلاعات موسیقیایی ایشان بسیار عالی بود و مسلط بر الحان و دستگاه ها موسیقی ایرانی و همچنین مقام های موسیقی آذربایجانی بودند و ریتم ها را به خوبی می شناختند. لذا تغییرات ضرب آهنگ در خواندن استاد موذن زاده، دلیلی معنایی دارد یعنی نقطه عطفی در شعر باعث این اتفاق می شود .
وی می افزاید: همچنین تسلط و احاطه ایشان بر مقوله شعر و دانش و تلفیق شعر و موسیقی موجب شد در نوحه ها و مرثیه ها و روضه ها از آن ها به قدری زیبا استفاده کند که گویی آن شعر در گوشه ای دیگر از دستگاه موسیقی آن حلاوت و زیبایی را نخواهد داشت و به همین دلیل در هزاران ساعت اجراهای استاد سلیم نمی توانید جایی را بیابید که استاد سلیم کلام را فدای موسیقی یا موسیقی را فدای کلام کرده باشد.
ناظر کیفی و کارشناس موسیقی مجموعه مثنوی رموز بی خودی می افزاید: استاد موذن همچنین نوآوری در سبک های مداحی را نیز انجام داده بودند به عنوان مثال ترکیب شعر عربی، ترکی و فارسی از ابداعات ایشان است.
پیام های تسلیت برای موذن زاده فرستاده شد
پیام تسلیت وزیرارشاد در پی درگذشت «سلیم موذن زاده اردبیلی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، درگذشت «سلیم موذن زاده اردبیلی» ذاکر و چهره ماندگار هنر کشورمان را در پیامی تسلیت گفت. متن پیام تسلیت «سیدرضا صالحی امیری» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به شرح زیر است:
انالله و اناالیه راجعون
درگذشت استاد گرانقدر، ذاکر خوش الحان و چهره ماندگار هنر، مرحوم مغفور حاج سلیم موذن زاده اردبیلی را به هموطنان گرامی و عاشقان اهل بیت عصمت و طهارت تسلیت عرض می کنم.
بی شک نام و یاد آن عزیز که در ذکر مناقب اهل بیت علیهم السلام جلال و شکوهی دیگر به این حوزه بخشید در سپهر فرهنگ دینی این مرز و بوم جاودان خواهد ماند.
از خداوند بزرگ، تعالی روح و علو درجات ایشان و صبر جمیل و اجر جزیل برای خاندان ارجمندشان مسالت دارم.
پیام تسلیت معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
علی مرادخانی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مناسبت درگذشت زنده یاد سلیم موذن زاده اردبیلی پیام تسلیتی را منتشر کرد.
در متن پیام تسلیت علی مرادخانی آمده است:
«کل نفس ذائقة الموت و یبقی وجه ربک ذوالجلال و الاکرام
با کمال تأسف و تأثر، خبر درگذشت استاد سلیم موذن زاده اردبیلی دریافت گردید.
آن مرحوم از نوادر روزگار و از چهره های کم شمار و ماندگار در سبک و قدرت صدا بود. والد معظم ایشان، مرحوم حاج شیخ عبدالکریم موذن زاده با امتیازات خاص خود، خاندانی پرفضیلت و نامور در مدح و منقبت اهل بیت عصمت و طهارت (ع) را در استان فرهنگ مدار و هنردوست اردبیل بنیاد نهاد که میراث ارزشمند و ماندگارش به استاد فقیدسلیم موذن زاده و فرزند خلف و برومند وی هنرمند ارجمند جناب آقای ودود موذن زاده به ودیعت سپرده شد و به لطف الهی نام بلند و مکتب پرآوازه موذن زاده اردبیلی همچنان باقی است و آثار ارزشمند این بیت شریف و خدوم در تاریخ فرهنگ و هنر ایران اسلامی به یادگار خواهد ماند.
اینجانب این ضایعه را به عموم هموطنان و ارادتمندان آن مرحوم به ویژه جامعه فرهنگی و هنری کشور تسلیت عرض می نمایم و از خداوند متعال برای آن زنده یاد علو درجات و برای بازماندگان به خصوص جناب ودود موذن زاده صبر جمیل و اجر جزیل مسألت دارم.»
رئیس حوزه هنری پیام تسلیت داد
محسن مومنی شریف رئیس حوزه هنری در پی درگذشت سلیم موذن زاده اردبیلی مداح پیش کسوت اهل بیت (ع)، پیام تسلیتی صادر کرد که به شرح زیر است:
«عاقبت روح بی تاب و جان مشتاق استاد سلیم موذن زاده اردبیلی، آن نغمه گر نوحه نواهای جانبخش و روح نواز هم به دیدار دوست شتافت و خیل عاشقان و شیفتگان فرهنگ اصیل عاشورایی و دوستداران و علاقه مندان آن پیرغلام حسینی را در غم و اندوه نشاند. او که عمر پر از معنویت خود را در راه آینه داری حقیقت و روایت حقانیت خاندان عصمت و طهارت(ع) سپری کرد، در قالب نواهایی دلنشین، معانی بلندی آفرید که در ذهن و زبان مردم جاودانه خواهد بود. آثار و ثمرات هنر باورمندانه و اراده عاشقانه او در دفاع از حریم ولایت و ترویج شعائر دینی بر کسی پوشیده نیست و ان شاءالله اسوه هایی که نام نورانی آن ها بر پیشانی مدیحه ها و مرثیه های ماندگار این هنرمند متعهد می درخشند، دستگیر و شفیع او در سرای باقی باشند. حوزه هنری انقلاب اسلامی، فقدان این سرمایه معنوی و دردانه عرصه مدح و منقبت را محضر بیت شریف آن مرحوم، مردم انقلابی و متدین دارالارشاد اردبیل و همه ارادتمندان و دلباختگان اهل بیت علیهم السلام تسلیت می گوید و از خداوند متعال در این لحظه های آکنده از شمیم ارادت به ساحت سرور و سالار آزادگان عالم، برای این هنرمند آیینی آرزوی رحمت، مغفرت و علو درجات دارد. محسن مومنی شریف رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی»
پیام تسلیت مدیرعامل انجمن موسیقی
در متن پیام تسلیت بهرام جمالی مدیرعامل انجمن موسیقی ایران چنین آمده است:
بسم الله الرحمن الرحیم
انالله و انا الیه راجعون
در گذشت استاد فرهیخته و پیر غلام اهل بیت علیهم السلام "سلیم موذن زاده اردبیلی " که در هنر عالمانه مداحی و ستایشگری فضایل و مناقب ائمه اطهار علیهم السلام با نوای داوودی خویش ازهیچ مجاهدتی دریغ نکرد و موسیقی وی از روح پاک و سلیم او برخواسته و شاهدی بر ارادت خالصانه وی بود را به عاشقان مکتب حسینی و جامعه شاعران و مداحان کشور به ویژه خانواده معظم ایشان تسلیت عرض می نمایم و از خداوند منان برای آن مرحوم علو درجات و برای بازماندگان صبری الهی مصداق آیه مبارکه " و بشر الصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبه قالو انا لله و انا الیه راجعون" را خواستارم.
پیام تسلیت مدیرعامل بنیاد آفرینش های نیاوران
سید عباس سجادی مدیرعامل بنیاد آفرینش های هنری نیاوران طی پیامی درگذشت استاد سلیم موذن زاده را تسلیت گفت. در این پیام آمده است؛
اردبیلی مرصع خوان صاحب نام کشور را به ارادتمندان و عاشقان اهل بیت(ع) به ویژه فرزند هنرمندش جناب آقاى ودود موذن ، تسلیت می گویم. بی تردید این میراث دار گرانسنگ نغمه های اصیل دینی و آیینی برآمده از خانواده جلیل القدر موذن زاده اردبیلی نقش بی بدیلی در حفظ و اشاعه ی الحان تاثیرگذار آیینی داشته و خواهد داشت. این مرصع خوان بی مانند با تسلط بر نغمه های فارسی، ترکی و عربی تلفیقی از همه ی این ها را با شناخت دقیق از فرهنگ و تاریخ شیعه می آمیخت و آثاری بى مانند تولید و اجرا می کرد که می تواند سرمشق مداحان و نغمه خوانان جوان باشد.
بى تردید فقدان ایشان درشرایطى که نغمه هاى اصیل دینى وآیینى دستخوش آسیب هاى جدى است ضایعه اى جبران ناپذیراست.
یادش گرامی و روحش شاد.
لازم به ذکر است که مستند تلویزیونى "مرصع خوان خورشید" دربرگیرنده زندگى و آثار زنده یاد موذن زاده اردبیلى سالها پیش توسط آقاى سید عباس سجادى و خانم سیده فتانه سجادى در شبکه دو سیما تولید و بارها از شبکه هاى مختلف پخش شده است.
مراسم خاکسپاری فردا برگزار می شود
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل گفت: سلطان الذاکرین استاد سلیم موذن زاده اردبیلی صبح امروز دار فانی را وداع گفت.
حجت الاسلام مهدی ستوده گفت: سلطان الذاکرین استاد سلیم موذن زاده اردبیلی صبح امروز در سن 80 سالگی دار فانی را وداع کرد.
بابک ملازم (نوه دختری سلیم موذن زاده اردبیلی) نیز در گفتگو با خبرنگار ایلنا با تایید این خبر گفت: پدربزرگ صبح امروز ساعت 7 قصد خروج از منزل را داشت که دچار ایست قلبی شده و بلافاصله با اورژانس تماس گرفتیم اما متاسفانه مرگ ایشان در دقایق بعدی اعلام می شود.
به گفته ملازم؛ مردم اردبیل هم اکنون در مسجد تازه شهر؛ محله ای که مرحوم موذن زاده اردیبلی در آن زندگی می کرده؛ تجمع کرده و درحال عزاداری هستند.
وی اعلام کرد: مراسم تشییع پیکر این مداح اهل بیت(ع) ساعت 14.30 روز چهارشنبه (سوم آذرماه) از مقابل مصلا واقع در بازار شهر اردبیل به سمت قطعه مفاخر بهشت فاطمه(س) این شهر برگزار می شود.
منبع: ایسنا/ مهر/ ایلنا/روابط عمومی انجمن موسیقی ایران/ هنرآنلاین
