سالمندی جمعیت، آینده زودرس و نیازمند برنامه سالمند به فردی اطلاق می شود که سن او از 60 سال گذشته باشد و در آستانه و آغاز دوره بازنشستگی پس از سالها کار و تلاش است. ارزش سالمندی تا بدان جاست که رسول اکرم (ص)، سالمندان را مایه برکت، و وجود آنان را در میان خانواده و جمع، همانند پیامبر در میان امت به شمار آورده اند. سالمندی، مرحله ای از مراحل عمر، همراه با زیبایی هایی است که بیشتر افراد به دلیل ناآگاهی یا نداشتن زمینه مناسب، با نگرانی و تأسف با آن برخورد می کنند و به آن حساسیت نشان می دهند اما در واقع سالمندی، دوران برداشت محصول زندگی است که آدمی حاصل تلاش و فعالیت سال های عمر دراز و طولانی خود را در پیش رو می یابد. احساس کمال و پختگی، احساس بی نیازی از دیگران، بردباری در برابر مشکلات، داشتن اوقات فراغت برای سیر به سوی کمال، و نیز مجال رسیدگی به خود و ارزیابی خویش، از جمله مزایای فردی، و حرمت و احترام، عزیز بودن در خانواده، مورد احترام بودن در میان جمع، امر و نهی های ارشادی، توجه مردم به او به عنوان منبع فکر و اندیشه، و نیز مورد مشورت قرار گرفتن، ازجمله مزایای اجتماعی سالمندی است. سالمندی، مصیبتی جانکاه نیست که به آن با دیدی منفی بنگریم و برایش متأسف باشیم و این دیدگاه که آدمی، پیری و سالمندی را تنها از دید ضعف قوا و انحطاط بدن یا ضعف دید و گوش و دیگر حواس مورد توجه قرار دهد، اشتباهی بزرگ است. جهان در سایه پیشرفت های علمی بویژه پزشکی، شاهد افزایش جمعیت سالمندان است، طوریکه براساس برآوردها تا سال 2030 میلادی جمعیت سالمندان در دنیا از 9 درصد به 16 درصد و در ایران از 5.6 درصد به 17.5 درصد افزایش خواهد یافت. درست است که افزایش این گروه سنی در کشور ما نوید دهنده بهبود شرایط زندگی است، اما همین امر توجه مسئولان به سلامت و امنیت سالمندان را الزامی می کند. رژیم غذایی سالم و ورزش باعث کاهش بیمارها و دردهای مفصلی در سالمندی یک کارشناس امور سالمندان بهزیستی بوشهر گفت: بیشتر ما فکر می کنیم پا گذاشتن به دوران سالمندی به معنای ابتلا به انوع بیماریها و دردهای مفصلی است در صورتی که نظر متخصصان چیز دیگری است. سهیلا خوش خو با اشاره به بیماری پوکی استخوان افزود: با وجود اینکه پوکی استخوان از بیماریهای شایع دوران سالمندی است، اما براساس مطالعات تنها 56 درصد بانوان آن هم در سن 86 سالگی به بعد ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. خوش خو افزود: براساس بررسی ها رژیم غذایی سالم و سرشار از انواع میوه ها، سبزی ها، لبنیات کم چرب در کنار ورزش کردن می تواند تا حد چشمگیری شانس ابتلا به پوکی استخوان را در دوران سالمندی کاهش می دهد. کاهش خلاقیت و حافظه ربطی به سالمندی ندارد این کارشناس گفت: همچنین سالمندی و پیر شدن به معنای از دست دادن قدرت خلاقیت در انسانها نیست بلکه یکی از بزرگترین فایده های پیری خلاقیت و ایده های جدیدی است که به دلیل تجربه های زیاد زندگی به فکر سالمندان می رسد. خوش خو اضافه کرد: سالمندانی که به جای انزوا و گوشه نشینی در کلاسهای مختلف گروهی شرکت می کنند، از سلامت جسمی، روانی و خلاقیت بالاتری نسبت به سایر سالمندان برخوردار هستند. وی یادآور شد: تشکیل گروه و دوره های دوستانه بین سالمندان نیز می تواند آنها را از تنهایی و از دست دادن قدرت خلاقیت در امان نگه دارد. خوش خو ادامه داد: با افزایش طول عمر فشارهای عصبی و استراس افراد بیشتر و در نتیجه می توان کوچک شدن هیپوکامپ مغز سالمندان (بخشی از مغز که وظیفه کنترل حافظه را برعهده دارد) را به این عوامل و نه به پیری ربط داد. وی بیان کرد: براساس نظر کارشناسان تا زمانی که از مغز کار بکشید، رشد مغزی اتفاق می افتد و از این طریق می توان ابتلا به زوال عقل یا آلزایمر را به تاخیر انداخت. سالمندان افرادی شاد و کارآمد هستند این کارشناس در باره بروز بدخلقی و ناراحتی در افراد سالمند اظهار کرد: دوره سالمندی با بدخلقی و ناراحتی همراه نیست و براساس پزوهش ها 71 درصد سالمندان با وجود داشتن مشکلات فیزیکی و روانی افرادی شاد و نیمی ازآنها نیز ادعا کرده اند شادی و لحظه های خوش زندگی آنها به اندازه شادی شان در دوران جوانی است. وی بیان کرد: سالمندی برابر با ناکارآمدی، بیماری و درد، تحلیل قوا، درماندگی واز دست دادن حافظه نیست بلکه با نگاه درست به این دوران، افراد سالمند می توانند کارآمد باشند. باورهای نادرست مانع از تکریم سالمندان خوش خو ادامه داد: برخی باورهای نادرست و غلط اجتماع و افراد، تبعیض و بدرفتاری است که از داشتن سالمندی فعال و تکریم شده جلوگیری می کند. وی یادآور شد: هرچند ژن ها در فرآیند سالمندی فرد تاثیر دارند ولی حتی اگر فرد با سالمترین ژن های دنیا هم متولد شود، باز هم نوع زندگی، خورد و خوراک، فعالیت های فیزیکی و محیطی می تواند بر سلامت فرد تاثیر داشته باشد. خوش خو افزود: بهتر است به جای اینکه از داشتن ژن سفیدی مو و یا پیری پوست زودرس شکایت کنیم، با تغذیه سالم و داشتن فعالیتهای فیزیکی روزانه، کیفیت و کمیت زندگی خود را بهبود ببخشیم. حل مشکلات سالمندان در گروه تصویب و اجرای سند ملی سالمندی عضو سازمان مردم نهاد بنیاد فرزانگان استان بوشهر گفت: حل مشکلات سالمندان در گرو تدوین، تصویب و اجرای قانون سند ملی سالمندی و مبتنی بر ایفای تعهدات سازمانهای متعدد استانی به وظایف خود در قبال سالمندان به عنوان خردمندان جامعه و جهان دیده های مورد احترام است. غلامحسین کروبی افزود: فقدان متخصصان مورد نیاز از جمله پزشک متخصص تغذیه سالمندان، پرستار، فیزیوتراپ و ارتوپد، روان شناس و مشاور متخصص، از جمله نیازهای سالمندان استان بوشهر درحوزه سلامت است. وی اضافه کرد: همچنین برای آموزش، تربیت و تامین متخصصان مرتبط با سالمندی دستگاههای مختلفی شامل دانشگاههای علوم پزشکی، خلیج فارس و سایر مراکز آموزش عالی و سازمانهای نظام روان شناسی، نظام پزشکی، دندانپزشکی، نظام دارو و بهزیستی مسؤلیت دارند. کروبی گفت: این سازمانها باید طبق قانونی در قالب سند ملی سالمندی برای تحقق این موارد برای سالمندان اقدام و پیگیری کنند. کمبود مراکز نگهداری و پایین بودن سرانه هزینه سالمندان وی اظهار کرد: نبود مرکز نگهداری روزانه و ارائه خدمات مورد نیاز به سالمندان، فرسوده بودن ساختمان تنها مرکز نگهداری شبانه روزی سالمندان در بوشهر، نبود استانداردهای کافی و لازم در ارائه خدمات این مرکز و فقدان مرکز جامع خدمات سالمندان از دیگر مشکلات این قشر در این استان است. وی یادآور شد: اداره کل بهزیستی در چهارچوب شرح وظایف قانونی خود مکلف است به تناسب جمعیت سالمندی در هر کدام از شهرهای استان بوشهر با مشارکت بخش غیر دولتی و جلب مشارکت های مردمی و اشخاص نیکوکار، نسبت به صدور مجوز و احداث مراکز و نظارت بر ارائه خدمات در سطح استاندارد اقدام کند. کروبی گفت: پائین بودن نرخ سرانه یارانه پرداختی ازسوی سازمان بهزیستی باعث شده تا صاحبان امتیاز و متولیان مراکز و مؤسسه ها نتوانند خدمات مناسب واستاندارد به سالمندان ارائه دهند. وی ااضفه کرد: سرانه مراکز شبانه روزی پنج میلیارد و 500 میلیون ریال، سرانه مراکز روزانه سه میلیارد و 500 هزار ریال، سرانه نگهداری و مراقبت در منزل یک میلیاردو 200 هزار ریال است. کروبی گفت: در بوشهر هزینه اجاره، قیمت املاک و بهای کالاها و خدمات نسبت به بسیاری از دیگر نقاط کشور گرانتر است و این سرانه جوابگوی این هزینه ها نیست. وی افزود: همچنین مشارکت محدود مردمی و کمک اندک خیران نیز کفاف هزینه های چنین مراکزی را نمی دهد و بخش خصوصی نیز در این زمینه ها تمایل و رغبتی برای سرمایه گذاری ندارد. این عضو بنیاد فرزانگان استان بوشهر گفت: افزایش سرانه نگهداری و مراقبت در منزل از سالمند به میزان پنج میلیارد و 500 میلیون ریال از سوی بهزیستی یکی از راهها برای رفع مشکلات سالمندان است. کروبی افزود: از سوی دیگر برای احداث مراکز استاندارد ویژه نگهداری از سالمند دولت باید از محل وجوه اداره شده تسهیلات ارزان قیمت به سرمایه گذاران پرداخت کند تا ضمن مقرون به صرفه بودن، بتوانند سطح خدمات مراکز نگهداری را برابر استانداردهای مورد نظرافزایش دهند. نبود مرکزی خاص برای گردهمایی سالمندان کروبی گفت: با وجود اینکه جمعیت زیادی از بازنشستگان و سالمندان زیرپوشش بیمه تامین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری، تامین اجتماعی نیروهای مسلح، صندوق بازنشستگی نفت، کمیته امداد، بهزیستی وسایر نهادها هستند اما مکانی مناسب مانند خانه امید یا سرای مهر برای تجمع سالمندان در مرکز استان وجود ندارد. وی گفت: مصوبه هیات وزیران دولتهای نهم و دهم در مورد تامین زمین برای احداث خانه مهر و دولت یازدهم با عنوان خانه امید تنها در حد یک وعده باقی مانده است. کروبی افزود: پیگیری اجرای این مصوبه بر عهده مدیریت صندوق بازنشستگی کشوری است ولی با وجود پیگیری فراوان تاکنون موفق به دریافت زمین برای احداث خانه امید در بوشهر نشده اند. وی گفت: این درحالی است که در استانهای دیگر علاوه بر مرکز استان حتی در برخی از شهرستانها نیز خانه امید برپا شده است. کروبی گفت: برخی سازمانها در مقابل بازنشستگان و سالمندان زیرپوشش خود با وجود الزامات قانونی و اعتبار کافی نسبت به تعهد اجتماعی خود به محل وقوع طرحها و پروژه ها به عنوان میزبان و به محیط پیرامونی توجه کافی و احساس مسئولیت نمی کنند که نمونه ها آنها در پارس جنوبی، پارس شمالی، جزیره خارگ، بهرگان، مناطق شمالی استان و سایر مناطق نفتی و گازی است. کروبی افزود: سالمندان زیر پوشش این سازمانها و وزارتخانه ها به خاطر تحقق نیافتن مطالبات خود و نبود مراکز، تجهیزات و امکانات مورد نیاز گله مند هستند. مشکل مضاعف زنان سالمند سرپرست خانوار کروبی گفت: در بین جمعیت سالمندان مشکلات زنان سرپرست خانوار بیشتر است و با توجه به شرایط خاص زنان نسبت به مردان از نظر دارایی و حقوق بازنشستگی دولت باید برای بیمه زنان سرپرست خانوار بدون قانون های دست و پاگیر و شرایط عجیب و غریب، نسبت به تامین بودجه برای حق بیمه از کارافتادگی از طریق تامین اجتماعی اقدام کند. سالمندان دچار بیماری آلزایمر حامی ندارند وی فراموشی و آلزایمر را به علت تغییرات فیزیولوژیکی مغز بویژه در حافظه کوتاه مدت را یکی دیگر از مشکلات سالمندان عنوان کرد. کروبی گفت: با توجه به جمعیت زیاد سالمندان مبتلا به آلزایمر اما هیچ نهادی تاکنون خدماتی برای این افراد پیش بینی نکرده است. وی یادآور شد: پیشنهاد می شود در کنار خدمات دولت، نسبت به تاسیس انجمن آلزایمر در استان بوشهر به عنوان سازمان مردم نهاد هماهنگی و اقدام لازم بعمل آید. نبود پوشش بیمه ای برای سالمندان روستایی کروبی گفت: نبود پوشش بیمه ای برای تعداد زیادی از سالمندان در روستاهای این استان بویژه زنان یکی از مشکلات مهم کنونی و پیشرو این قشر است. وی اظهارکرد: بالابودن نرخ بیمه تامین اجتماعی باعث شده تا افرادی که شغل ثابت ودرآمد کافی ندارند توان پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی و بهره مندی از مزایای بیمه در دوران سالمندی و از کارافتادگی را نداشته باشند و این امر باعث بروز مشکلات عدیده برای افراد سالمند و خانواده آنان شده است. کروبی گفت: برای حل این مشکل باید دولت با همکاری سازمان های بیمه ای، کمیته امداد و بنیاد مستضعفان نسبت به تعمیم پوشش های بیمه برای آحاد جامعه بویژه افراد در آستانه سالمندی را در دستور کار خود قرار دهد. فرهنگ سازی برای احترام به جایگاه سالمندان وی با بیان اینکه منزلت اجتماعی از جمله مشکلات سالمندان است گفت: رفع این مشکل به فرهنگ سازی از طریق شورای فرهنگ عمومی، مراکز آموزشی و طرح موضوع در رسانه ها، تریبون نماز جمعه و ابزار هنر نیاز دارد. ایجاد بانک اطلاعات سالمندی در کشور وی با اشاره به کمبود داده ها و اطلاعات وضعیت سلامت و موضوعات اجتماعی، فرهنگی واقتصادی سالمندان در کشور بر ضرورت ایجاد بانک جامع اطلاعات سالمندی تاکید کرد. جمعیت سالمندی استان بوشهر کروبی گفت: میانگین جمعیت سالمندی در بوشهر 6 درصد است و این استان دارای حدود 60 هزار سالمند بالای 60سال است. پاسخ مسئولان معاون توانبخشی بهزیستی استان بوشهر گفت: باتوجه به رشد سریع جمعیت سالمندی درکشور و لزوم برنامه ریزی دقیق برای ساماندهی این گروه این سازمان در کنار سایر وظایف خود، مسئولیت نگهداری از سالمندان نیازمند را به عهده دارد. مسعود صیادی افزود: براین اساس اداره کل بهزیستی استان بوشهر باهدف شناسایی وتوانمندسازی سالمندان درزمان حاضر یکهزارو 480 سالمند معلول درحوزه توانبخشی و یکهزار و 813سالمند در حوزه امور اجتماعی را زیر پوشش دارد. وی در باره مراکز نگهداری از سالمندان اظهار کرد: سازمان بهزیستی از طریق ارائه مجوز، پرداخت یارانه و نظارت براین بخش، به سالمندان ارائه خدمت می کند. صیادی ادامه داد: در این مراکز، پذیرش و ارائه خدمات مشاوره و مددکاری اجتماعی به سالمندان، خانواده یا بستگان آنها انجام می شود. وی، نگهداری شبانه روزی، روزانه و مراقبت در منزل را از جمله خدمات مراکز نگهداری از سالمندان عنوان کرد و یادآور شد: در زمان حاضر 89 سالمند در مراکز شبانه روزی استان بوشهر نگهداری می شوند که از این شمار 25 نفر بلاصاحب، مجهول الهویه و بی سرپرست هستند. وی گفت: همچنین 60 سالمند نیز در این استان از برنامه مراقبت درمنزل و 49 سالمند از خدمات ویزیت درمنزل بهره مند می شوند. صیادی گفت: برنامه های آموزشی برای سالمندان در قالب برگزاری همایش ها، سمینارها، کارگاههای آموزشی، طرحها، تهیه کتاب، بروشور و بسته های آموزشی برای آموزش مسئولان مراکز، کارشناسان، کادر خدمت دهنده به سالمندان، میانسالان و خانواده سالمندان تدوین می شود. وی یادآور شد: برای شناسایی بهتر جامعه هدف و نیازهای آنها تحقیق هایی در زمینه سالمندان انجام می شود. صیادی، توانمند سازی سالمندان شهری و روستایی را از جمله برنامه های این اداره کل عنوان کرد و گفت: در قالب این طرح شیوه زندگی سالم در همه ابعاد برای سازگارسازی سالمند با دوران سالمندی و دستیابی به زندگی سالم و موفق ارائه می شود. وی مناسب سازی محیط شهری و مسکونی برای معلولان و سالمندان، بیمه مکمل سالمندان معلول و نیازمند زیر پوشش بهزیستی، ارائه خدمات اجتماعی به خدمات گیرندگان زیرپوشش، تامین و توزیع وسایل کمک توانبخشی بین معلولان و سالمندان و انجام خدمات کلینیکی توانبخشی را از جمله اقدامات این سازمان عنوان کرد. صیادی گفت: بسیاری از کشورهای دنیا جمعیت سالمندان خود را فراموش نکرده اند و حتی برای بهره مندی از توانایی های این قشر در دوره پیری، حضور فعالانه آنان در اجتماع و احساس رضایتمندی از زندگی، برنامه ریزی ویژه ای دارند. صیادی افزود: در چنین شرایطی شاید زمان آن فرا رسیده که مسئولان سازمان های متولی برنامه های سالمندان، نگاه جدی تری به این قشر و دغدغه های آنان داشته باشند. وی اضافه کرد: استفاده از تجربه های بین المللی به منظور تقویت ظرفیت کشور در رویارویی با مسایل سالمندی از اهمیت ویژه ای برخوردار و در اولویت است. معاون توانبخشی بهزیستی استان بوشهر گفت: تدوین و اجرای برنامه ها و سیاست های ملی یکپارچه برای سالمندان با تاکید بر سلامت و جلوگیری از موازی کاری وزارتخانه ها و سازمان های متعدد بسیار ضروری است. صیادی بیان کرد: در این ارتباط سرعت بخشی در تدوین نهایی لایحه و سند ملی راهبردی سالمندی کشور از سوی دولت و تصویب آن در مجلس شورای اسلامی و لحاظ کردن موضوع های مرتبط با سالمندان در برنامه ششم توسعه کشور ضروری است. وی تشکیل شورای ساماندهی سالمندان به ریاست استاندار و عضویت سازمان ها و نهادهای ذیربط برای بررسی موضوع های مربوط به سالمندان براساس سیاست های کلی کشوری را ضروری دانست. صیادی یادآور شد: همچنین با تاسیس و فعال کردن بنیاد فرزانگان استان بوشهر زمینه مشارکت فراگیر مردم و نیکوکاران برای ارائه خدمات به سالمندان بیش از پیش فراهم شده است. متبع: www.irna.ir