گودرزی: دیگر چاپ کتاب درباره ادبیات کودک خوشحال‌کننده نیست

یک نویسنده و پژوهشگر حوزه کودک و نوجوان گفت: چاپ شدن یک کتاب درباره ادبیات کودک و نوجوان دیگر ارزشمند و خوشحال کننده نیست بلکه باید کتاب‌ها دارای ویژگی‌هایی باشد یعنی این کتاب‌ها واقعا نظری باشند.

*در نام بردن از شاعرانی که زحمت کشیده بودند انصاف به خرج دادید

محمود پوروهاب در این مراسم با اشاره به سابقه دوستی خود با گودرزی گفت: تا آنجا که سابقه دوستی من با گودرزی اجازه می‌دهد می‌دانم که اهل ذوق و دانش است یکی از وجوه تمایز این کتاب با سایر کتب نوشته شده در این زمینه همین اهل ذوق بودن مولف آن است و می‌دانستم که از سال‌ها پیش مشغول کار کردن روز این اثر بوده است و روی این کار حساسیت داشت تا  اطلاعات این کار دقیق باشد. او پا به پای شاعران کار خود را پیش برده است.

وی افزود: بعد از مطالعه این کتاب نکاتی به ذهنم رسید که می‌خواهم عرض کنم در این کتاب نگارنده درمورد اشعار لالایی توضیحاتی دادند و از دیرباز تاکنون به آن پرداخته شده تا جایی که به اشعاری اشاره کرده‌اید که از آن به عنوان هیچانه یاد شده که من خودم آن را نمی‌پسندم. 

این شاعر کودک و نوجوان گفت: این ناشی از این است که برخی از اشعاری که در کتاب‌های کتاب‌سازی شده آمده را آورده‌اید در صورتی که آن اشعار ناشی از برداشت غلط شاعر از یک نظریه غربی است. در صورتی که آن نظریه غربی مرادش شعر بی‌معنی نیست بلکه شاعر از آن بد برداشت کرده است.

پوروهاب گفت: نیمه دوم کتاب‌ گودرزی را بیشتر پسندیدم زیرا اغلب کتاب‌ها در نیمه اول به کلیات پرداخته‌اند و چیزی دستگیر خواننده و منتقد نمی‌شود و بهتر بود تطبیقی‌تر در این نیمه به مسائل می‌پرداخت. از حسن سلیقه شما در انتخاب شعر خوشم آمد و در نام بردن از آنهایی که زحمت کشیده بودند انصاف به خرج داده بودید.

او اضافه کرد: حتی از آنهایی که چند کتاب منتشر کردند و دیگر ادامه ندادند نیز اسمی آمده اما در بخشی که شاعران بزرگ دهه 60 را نام برده‌اید از مرحوم قیصر امین‌پور یا جواد محقق نیز اسم برده‌اید در صورتی که این دو در دهه 70 مطرح شدند.

پوروهاب در پایان گفت: شما برای این کتاب زحمت بسیاری کشید‌ه‌اید اما اگر قرار است از 20 نمره‌ای به این کتاب بدهم نمره 16 است البته من در مقامی نیستم که بخواهم نمره بدهم و امیدوارم کارهای بهتری از شما ببینم.

*در کشور ما اول کتاب‌ها نقد می‌شوند دیگر خوانده نمی‌شوند

بابک نیک‌طلب در بخش دیگری از این مراسم گفت: در کشور ما اول کتاب‌ها منتشر می‌شوند بعد نقد می‌شوند و دیگر خوانده نمی‌شود و این رسم خوبی نیست زیرا باید اول اجازه داد کتاب خوانده شود بعد از آن به نقد آن پرداخت.

وی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های این کتاب گفت: از حیث ضرورت پرداختن به تئوری‌های شعر کودک و نوجوان این کتاب اهمیت دارد و اگر بخواهیم بشماریم از ابتدای انقلاب تاکنون چند کتاب بیشتر منتشر نشده و از این رو پرداختن به این کتب مهم است.

این شاعر کودک و نوجوان گفت: گودرزی به صورت شخصی با شعر کودک و نوجوان مرتبط است و خودش به این حوزه علاقه دارد. همچنین استقلال فکری دیگر ویژگی او است که سبب شده به هیچکدام از جریان‌های فکری سیاسی وابستگی نداشته باشد. نگاه از بیرون به شعر کودک و نوجوان دیگر ویژگی او است و این در حالی است که خودش شاعر کودک و نوجوان است.

او اضافه کرد: نگاه علمی و دانش‌مدار به شعر کودک و نوجوان دیگر ویژگی اوست که در محافل عملی و ادبی همزمان حضور پیدا می‌کند. گودرزی ارتباط خود را با مخاطب حفظ کرده و همین سبب شده بتواند بهتر آثار را نقد کند.

نیک‌طلب در پایان گفت: چنین کتاب‌هایی در بازار کمیاب است و جامعه ادبی در معرفی کتاب شعر به چنین کتاب‌هایی نیازمند است. پس از مطالعه این اثر گفته نمی‌شود که مولف گردآوری آثاری را که خوانده انجام داده بلکه این کتاب حاصل ادبیات کهن فارسی است و برای خواندن آن نیازی به خواندن کتاب‌های شرقی و غربی نیست.

*به امثال گودرزی‌ها نیاز داریم

سیدعلی کاشفی خوانساری با اشاره به زحماتی که گودرزی برای تالیف این کتاب متحمل شده گفت: نکته‌ای که می‌خواهم به آن اشاره کنم بحث نظریات ادبیات کودک و نوجوان است که با نگاهی به تاریخ مباحث نظری این حوزه در نشریات عصر مشروطه مطالبی می‌بینیم.

وی افزود: سال 1340 اولین کتاب‌ها در حوزه ادبیات کودک چاپ شده که پیش از انقلاب حدود 40 عنوان کتاب درباره ادبیات کودک و نوجوان منتشر شده بود که  امروز تالیف و ترجمه این آثار به 400 عنوان رسیده است که با وجود این تعداد اثر اما آثار کمتری به شعر کودک پرداخته‌اند که با این حال در میان این تعداد اندک گودرزی کار مهمی انجام داده و اثری را در این زمینه تعریف کرده است.

کاشفی خوانساری در پایان گفت: آنچه بیش از همه امروز به آن نیاز داریم امثال گودرزی‌های نظریه‌پرداز در ادبیات کودک و نوجوان است.

*در ادبیات کودک و نوجوان شاعران و نویسندگان خوبی داریم

هادی خورشاهیان در این مراسم گفت: محمد گودرزی دهریزی به عنوان یک نویسنده، محقق و شاعر کودک و نوجوان شناخته می‌شود ما باید در ادبیات کودک و نوجوان مراقب تمامیت ارضی و استقلال آن باشیم. ادبیات کودک و نوجوان یک بازه 10 ساله مخاطب دارد اما با این حال بیشترین جایزه‌ای که ما در ادبیات می‌گیریم در حوزه ادبیات کودک و نوجوان است. پس نتیجه می‌گیریم در این زمینه نویسنده‌ها و شاعران خوبی داریم.

وی افزود: من تمام آثار گودرزی را خوانده‌ام و معتقدم آثار خوبی دارد اما آب این حال چرا وضع ادبیات کودک و نوجوان خوب نیست. از زمانی که ارشاد نویسندگان را بیمه می‌کند هر کسی می‌آید 4 کتاب چاپ می‌کند آن هم در یک نسخه تا دولت او را بیمه کند و بن کارت 250 هزار تومانی بگیرد.

*همه دقت کنیم

خورشاهیان در پایان گفت: به نظرم با توجه به وضع موجود بهتر است شعرا و نویسندگان کارهای جمعی انجام دهند یعنی مثلا آقای گودرزی می‌خواهد کتاب بنویسد. یعنی پیش از انتشار آن را به چند نفر از اهالی ادبیات ارائه کند تا نظراتشان را بگوید و بیشتر دقت کند در نوشتن. در مجموع آمدم بگویم همه باید بیشتر دقت کنیم. 

*دیگر چاپ یک کتاب درباره ادبیات کودک نباید خوشحال‌کننده باشد

محمد گودرزی دهریزی در پایان این مراسم با تشکر از برگزار کنندگان آن گفت: دوستان بسیار حسن ظن دارند و وقتی از کتاب تعریف می‌کنند من اذیت می‌شوم اگر نقد صریح داشته باشیم به یکدیگر کمک می‌کنیم من اینجا خیلی تعریف شنیدم و شنوای نقدها نیز هستم.

وی افزود: سیر غلطی پیش از این در کتاب‌های این چنینی رقم خورده بود و سعی کردم به درستی به این موضوع بپردازم. شاید تا یک دهه قبل یا حتی دورتر وقتی می‌شنیدیم که کتابی نظری در حوزه کودک چاپ شده و به صرف چاپ آن فکر می‌کردیم کتاب ارزشمندی است اما باید عرض کنم امروز بعد از تحلیل ادبیات کودک بر دانشگاه آن هم دانشگاه‌هایی که به راحتی قبول نمی‌کنند تا رشته‌های جدید در ساختار آنها وارد شود از این رو چاپ شدن یک کتاب درباره ادبیات کودک و نوجاون دیگر ارزشمند و خوشحال کننده نیست بلکه باید کتاب‌ها دارای ویژگی‌هایی باشد یعنی این کتاب‌ها واقعا نظری باشند.

این محقق و پژوهشگر گفت: اینکه نظریات بومی باشند و با توجه به مخاطب نظریه پردازی شود و علاوه بر آن این نظریات درونی باشد نکته‌ای است که می‌تواند یک کتاب را ارزشمند کند. نظریات درونی به این معنی که کتاب‌های نظری این حوزه توسط اساتید ادبیات بزرگسال نوشته نشود زیرا رایج است که نظریه‌پردازان کتاب‌های بزرگسال به چشم یک حوزه خلوت به حوزه کودک و نوجوان می‌نگرد و کتابی برای آن می‌نویسد علاوه بر آن دیده می‌شود که نویسندگان کتاب‌های نظری در حوزه کودک و نوجوان خود شاعر یا نویسنده کودک و نوجوان نیستند.

*پژوهش از روی میل درونی منجر به کار خوبی خواهد شد

او اضافه کرد: ثبت تجربیات در حوزه کودک اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد کسی که 30 سال تجربه ترانه‌سرایی برای کودکان دارد می‌تواند نقش مهمی در کتاب‌های نظری داشته باشد. زیرا اشتباهات و تجربیات او خودش یک نظریه است. دلم می‌خواهد پژوهش از سر میل درونی باشد نه از سر تامین معیشت باشد.

گودرزی مهریزی در پایان گفت: نویسنده در نوشته‌هایش اگر نظم داشته باشد و برای تامین معیشت دست به قلم نبرد حتما کار خوبی نوشته خواهد شد.

منبع: فارس