«موسیقی فیلم در دوران طلایی هالیوود» بررسی می شود موضوع «موسیقی فیلم در دوران طلایی هالیوود» با حضور نصرالله داوودی - آهنگساز، مترجم و پژوهشگر موسیقی - بررسی می شود. فراوری: یاسمن پیشوایی- بخش هنری تبیان در این نشست نصرالله داوودی (آهنگساز، مترجم و پژوهشگر موسیقی) با پخش آثار تصویری از اجرای موسیقی فیلم همراه آثار منتخب و برجسته سینمای کلاسیک، به بررسی موسیقی از لحاظ رنگ آمیزی، فرم، ارکستراسیون و هارمونی در ژانرهای مختلف می پردازد. سینما از آغاز به دلیل بهره مندی از هنرهایی مانند بازیگری، نویسندگی، طراحی، مجسمه سازی به «هنر هفتم» شهرت یافت و هنر موسیقی نیز از دوره سینمای صامت، با این هنر همراه بوده و رشد یافته است. موسیقی فیلم یا موسیقی متن فیلم (به انگلیسی: Film Score) به موسیقی ای اطلاق می شود که منحصراً برای یک فیلم سینمایی یا مجموعه تلویزیونی نوشته شده و بخشی از ساندتِرَک (Soundtrack) یا مجموعه صداهای ضبط شده بر روی یک فیلم است. موسیقی فیلم یک گرایش مجزا در هنر موسیقی به شمار می آید و قدمت آن به مقطع پیدایش هنر سینما بازمی گردد. ماکس اشتاینر، اریک ولفگانگ کورنگلد و آلفرد نیومن از پیشگامان نگارش موسیقی برای فیلم بودند و بیش از دیگر آهنگسازان در قوام بخشیدن به آن نقش داشتند. شاید بتوان نقطه عطف تاریخ سینما و تولد موسیقی فیلم را از یکدیگر جدا ندانست و این بازمی گردد به روزی که برادران لومیر اولین نمایش عمومی خود را برگزار کردند. در 1895 میلادی آن ها عده ای را برای تماشای نمایش خود در پاریس دعوت کردند. به هنگام نمایش از یک پیانیست هم دعوت شده بود و این نوازنده کارش اجرای موسیقی در پس زمینه فیلم بود. غالباً آن دسته از آثاری که دارای بودجه کافی است توسط نوازندگان ارکستر سمفونیک (گاهی اوقات همراه با دسته کر) اجرا و ضبط می شود و اغلب بخش وسیعی از آن بی کلام است. موسیقی فیلم که کوششی بر هماهنگ سازی موسیقی با مفاهیم تصاویر متحرک است عمدتاً از طریق توسعه قواعد موسیقی کلاسیک سده نوزده و تلفیق آن با شیوه های مدرن نگارش موسیقی در سده بیستم انجام گرفته است. به عنوان مثال، «لایت موتیف» که ایده ای با قدمتی بیش از یکصد سال است، همچنان راهکاری برای بسیاری از آهنگسازان در موسیقی نویسی فیلم به شمار می آید. تا به امروز آثار شناخته شده ای در این زمینه بر جای مانده است و آهنگسازان بی شماری در این حوزه به شکل تخصصی آن به خلق اثر پرداختند. ماکس اشتاینر موسیقی فیلم واصف موسیقایی از موقعیت و روند یک داستان است و نقش بسزایی در تکامل هیجانات و احساسات یک اثر نمایشی بازی می کند. ابزارآلات و سبک بکار رفته در موسیقی یک فیلم حیطه وسیعی را در بر گرفته و موسیقی کلاسیک، پاپ، جاز، موسیقی الکترونیک، موسیقی بومی و غیره به تناسب فیلمنامه و تصمیم آهنگساز هر کدام ممکن است نوع نگارش موسیقی یک فیلم باشند. شاید بتوان نقطه عطف تاریخ سینما و تولد موسیقی فیلم را از یکدیگر جدا ندانست و این بازمی گردد به روزی که برادران لومیر اولین نمایش عمومی خود را برگزار کردند. در 1895 میلادی آن ها عده ای را برای تماشای نمایش خود در پاریس دعوت کردند. به هنگام نمایش از یک پیانیست هم دعوت شده بود و این نوازنده کارش اجرای موسیقی در پس زمینه فیلم بود. شروع همزمان موسیقی به نمایش فیلم کمک می کرد تا جمعیت رفته رفته سکوت اختیار کنند و متوجه تصاویر روی پرده بشوند. پس از استفاده لومیرها اجرای موسیقی همراه با فیلم رواج پیدا کرد اگرچه ارزشمندی موسیقی برای تکامل این پدیده هنوز به قدر کافی احساس نمی شد. کار همراهی موسیقی با تصاویر روی پرده به اشکال مختلف با توجه به میزان تخصص افراد تفاوت می کرد. هر چه نوازندگان تبحر بیش تری داشتند کارایی آن ها در هماهنگی با تصاویر روی پرده بیش تر می شد. در بسیاری از سالن های نمایش در دوران صامت از دستگاه های بزرگ ارگ استفاده می شد که عموماً علاوه بر تقلید صدای بعضی از سازها، اصوات دیگری مثل صدای بوق، صدای سوت قطار و... را نیز به وجود می آورد. یکی از این دستگاه ها ارگ «ورلیتزر» بود که مدت ها نقش اجرای موسیقی و افکت ها را بازی می کرد. معمولاً بندرت شانس دیدن فیلم قبل از نمایش برای نوازندگان وجود داشت و این کار را برای آنان دشوار می کرد اگرچه در سالن های بزرگ که امکان اجرای ارکستر در آن وجود داشت گاهی اوقات یک یا دو بار تمرین با فیلم انجام می شد. هنگامی که صحبت از موسیقی فیلم در دوران کلاسیک می شود، در حقیقت منظور همان «ژانر ارکسترال» است که تقریبا توسط آهنگسازان مهاجر اروپایی در آمریکا شکل گرفت. در این میان می توان از مکس اشتاینر (آهنگساز اتریشی) به عنوان پدر موسیقی فیلم در هالیوود و خالق پدیده «صدای هالیوودی» یاد کرد. هر چه از عمر سینما گذشت فهرست موسیقی های انتخابی برای همراهی با فیلم نیز بیش تر شد. عناوین این موسیقی ها نیز با توجه به نمایش متفاوت بود. کمدی، عاشقانه، عصبانی، غمگین، خوشحال، اسرار آمیز، تعقیب و گریز... از عناوین جدیدی بود که هر روز به تعداد آن ها افزوده می شد. رهبران ارکستر با دادن علامت، نوازندگان را از تغییر صحنه مطلع می کردند تا آن ها قطعه متفاوتی را اجرا کنند. اکثر این قطعات، آثار کلاسیک از آهنگسازان مشهور جهان بودند که برای صحنه های مختلف انتخاب می شدند. بسیاری اوقات اجرا دچار مشکلاتی می شد و نوازندگان در نواختن موسیقی مربوط به صحنه بسیار بی دقت عمل می کردند که حاصل آن روی پرده به یک فاجعه تبدیل می شد. تا آنکه، «برگه راهنما» ابداع شد و در آن رهبر با هر علامت نوازندگان را به اجرای قطعه بعدی که در برگه نوشته شده بود فرا می خواند. در ضمن توضیحاتی برای جزئیات و چگونگی اجرای موسیقی در لحظات مختلف مرتبط با حال و هوای نمایش نیز در آن درج شده بود. در فاصله زمانی کوتاهی میزان تقاضا به حدی بالا رفت که دست اندرکاران موسیقی فیلم با کمبود قطعات موسیقی مواجه شدند تا آن جا که آن ها به دست بردن در ساختار قطعات کلاسیک و برخی تغییرات در آن ها مبادرت می کردند که بسیاری از اوقات نتیجه خوشایندی برای این شاهکارهای موسیقی در پی نداشت. سرانجام در سال 1927 برادران وارنر اولین فیلم ناطق را به دنیا عرضه کردند و سیر تحولی نوین در تاریخ سینما رقم خورد. این هنر در دهه های 30 تا اوایل دهه 60 که به «دوران طلایی هالیوود» معروف است به کمال خود رسید و امروزه آهنگسازان، آثار آن دوران را مانند چراغی سرلوحه کارشان قرار می دهند. هنگامی که صحبت از موسیقی فیلم در دوران کلاسیک می شود، در حقیقت منظور همان «ژانر ارکسترال» است که تقریبا توسط آهنگسازان مهاجر اروپایی در آمریکا شکل گرفت. در این میان می توان از مکس اشتاینر (آهنگساز اتریشی) به عنوان پدر موسیقی فیلم در هالیوود و خالق پدیده «صدای هالیوودی» یاد کرد. وی که خالق بسیاری از تکنیک های مدرن تطبیق موسیقی و فیلم و همچنین خالق زبان موسیقایی جدیدی برای هالیوود شد. او نه تنها در دوران طلایی حرف اول را می زد، بلکه امروز نیز به عنوان «لحن غالب صدایی» از او در هالیوود نام می برند. پس از اشتاینر، آهنگسازان اروپایی دیگری به نام «اِریش ولفانگ کُرنگلد»، «فرانتس وَکسمَن»، «میکلوش روژا» راه را برای آهنگسازان آمریکایی مانند «برنارد هِرمن» و «اِلمِر برنشتاین» گشودند. همچنین سال ها بعد با ورود آهنگسازان اروپایی دیگری مانند «موریس ژار» به هالیوود، راه برای غول های معاصر موسیقی فیلم مانند جری گلد اسمیت، جان ویلیامز، جیمز هورنر، هانس زیمر، هاوارد شور که همگی آهنگسازان «ژانر ارکسترال» بوده و هستند، هموار شد تا میراث مکس اشتاینر و ژانر ارکسترال موسیقی فیلم به عنوان نماینده غالب موسیقی فیلم در هالیوود بدرخشد. این نشست روز پنجشنبه، 11 شهریورماه ساعت 18:30 برگزار می شود و علاقه مندان برای حضور در این نشست می توانند به فرهنگسرای ارسباران واقع در خیابان شریعتی، بالاتر از پل سیدخندان، خیابان جلفا بروند. منابع: روابط عمومی فرهنگسرای ارسباران خواجه نوری، شاهرخ، و محمدحسین تمجیدی. موسیقی فیلم. بنیاد سینمایی فارابی، 1383. مک پرندرگاست، روی. موسیقی فیلم، هنر فراموش شده. ترجمه محسن الهامیان. گشایش، 1380.