یک سوم خانواده های ایرانی تک فرزند و بدون فرزند هستند لازم نیست که به سال های خیلی دور برویم. همین سی سال پیش در هر خانه ای را باز می کردی، چند کودک قد و نیم قد در حیاط خانه بازی می کردند. با هم بزرگ شدند، مدرسه رفتند، دانشگاه رفتند، گریه کردند و شادی کردند. این نسل ها معنی «خواهر»، «برادر»، «عمه»، «خاله»، «دایی» و «عمو» را تجربه کردند. واژه های زیبایی که انگار نسل آینده از درک آن محروم است. فرآوری شده توسط غزل کیانی- بخش اجتماعی تبیان چند روز پیش علی اکبر محزون مدیرکل دفتر آمار و اطلاعات سازمان ثبت احوال کشور گفت که با آن که هنوز زود است در رابطه با رشد موالید قضاوت کنیم اما طبق آمار 4 ماهه امسال نرخ موالید به منفی 0.6 درصد رسیده است و این به دلیل پتانسیل محدود خانوارهای تک فرزند است. محزون در رابطه با نرخ موالید در کشور گفت: در بند 14 سیاست های کلی جمعیت در حوزه جمعیت بسیاری از سازمان ها از جمله سازمان ثبت احوال به رصد آمارهای جمعیتی بپردازد در این پایگاه اطلاعاتی جمعیتی اطلاعات تمام ایرانیان ذخیره و تحلیل های جمعیتی در آن انجام می شود. وی ادامه داد: یکی از از بحث های جمعیتی که مطرح شد و جریان سازی خوبی در مورد آن شکل گرفت، آسیب های تک فرزندی بود که توسط جامعه شناسان و روانشناسان بررسی و مطرح شد. محزون ادامه داد: این اطلاع رسانی باعث تجدیدنظرهایی در بحث تک فرزندی و درنتیجه تنظیم خانواده های ایرانی شد، به طوری که عمده خانواده های جوان به خروج از تک فرزندی اقدام کرده و به سمت 2 تا 3 فرزندی پیش رفتند و این یک واکنش خوب محسوب شد. مدیرکل دفتر آمار و اطلاعات سازمان ثبت احوال کشور افزود: در سال 91 اولین جهش ضعیف در افزایش نرخ موالید اتفاق افتاد که خیلی چشمگیر نبود، اما با توجه به وضعیت قبلی قابل توجه بود به طوری که شاهد نرخ 2.9 درصد رشد موالید بودیم. وی گفت: در سال 92 رشد موالید به 3.5 درصد رسید و سال 93، 4.2 درصد شد و این بیانگر رشد امیدوارکننده موالید در کشور بود. طبق بررسی ها به این نتیجه رسیدیم تعداد خانواده هایی که می خواهند از تک فرزندی خارج شوند بسیار محدود و سالی 40 تا 50 هزار نفر است بنابراین پیش بینی شد که با این جمعیت محدود افزایش موالید به اتمام برسد محزون تصریح کرد: طبق بررسی ها به این نتیجه رسیدیم تعداد خانواده هایی که می خواهند از تک فرزندی خارج شوند بسیار محدود و سالی 40 تا 50 هزار نفر است بنابراین پیش بینی شد که با این جمعیت محدود افزایش موالید به اتمام برسد. مدیرکل دفتر آمار و اطلاعات سازمان ثبت احوال کشور گفت: بنابراین اگر سیاست های جمعیتی به موقع وارد کار نشود سال 94 با فروکش نرخ موالید مواجه خواهیم شد. این پیش بینی درست بود به طوری که نرخ موالید به 2.3 درصد کاهش یافت. اگر این روند ادامه پیدا کند رشد موالید صفر و شاید منفی می شود. مدیرکل دفتر آمار و اطلاعات سازمان ثبت احوال کشور ادامه داد: یکی از دلایلی که نتوانستیم رشد موالید را بالا ببریم پتانسیل محدود خانواده های تک فرزند بوده است. به طوری که از کل خانواده های ایرانی 19 درصد تک فرزند هستند و 14 درصد بدون فرزند هستند. معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری نیز با تایید آمار ارائه شده در زمینه تعداد خانواده های تک فرزندی گفته که براساس آمارها در حال حاضر حدود 4/14 درصد خانواده های ایرانی بدون فرزند و 9/18 درصد نیز فقط یک فرزند دارند. شهین دخت مولاوردی افزود: بر اساس آمارهای دفتر سلامت جمعیت وزارت بهداشت، هم اکنون نرخ باروری در ایران با اندکی بهبود نسبت به سال گذشته که یک و 8 دهم بوده به یک و 9 دهم درصد رسیده است. وی با بیان اینکه یکی از نکات قابل توجه در روند جمعیتی سال های اخیر تغییر در الگوی سنی باروری زنان ایرانی است گفت : براساس آمارهای ثبت احوال کشور، میزان فرزندآوری در میان زنان بالای 30 سال روندی افزایشی دارد، به طوری که در 9 ماه نخست سال 94 نزدیک به 40 درصد ولادت ها مربوط به زنان بالای 30 سال بوده است. در حالی که این میزان در سال پیش 3/37 درصد و در سال 88 کمتر از 30 درصد بوده که این آمار بدین معناست که تمایل زنان بالای 30 سال برای فرزندآوری در حال افزایش است. معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری افزود: در حال حاضر بیشترین فرزندآوری با 4/21 درصد مربوط به مادران گروه سنی 25 تا 29 سال است و در حالی که این جایگاه تا سال 87 به گروه سنی 20 تا 24 سال تعلق داشت . یکی از دلایلی که نتوانستیم رشد موالید را بالا ببریم پتانسیل محدود خانواده های تک فرزند بوده است. به طوری که از کل خانواده های ایرانی 19 درصد تک فرزند هستند و 14 درصد بدون فرزند هستند وی گفت: در حال حاضر و بنابر اعلام رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان سازمان بهزیستی در آبان 94 نرخ سالمندی جمعیت کشور 2/8 درصد است در حالی در سال گذشته کمتر از 8 درصد بوده است. مولاوردی افزود: کاهش تمایل به فرزندآوری نشانه ای از تغییر نگرش ها و غلبه تمایلات رفاه طلبانه بوده و می تواند تغییر نظام های تربیتی، بروز پدیده هایی نظیر فرزندسالاری و تغییر ارزش ها و رفتارها و اولویت یافتن لذت به جای تولید مثل تربیت فرزندان را در پی داشته باشد. وی با بیان اینکه در سال های اخیر نرخ رشد جمعیت ایران روند کاهشی داشته است، افزود :از نظر کارشناسان اجرای سیاست های تنظیم جمعیت و کنترل موالید در دهه 1370 ، افزایش میزان تحصیلات و تغییر نگرش ها و سبک زندگی از اصلی ترین عوامل کاهش نرخ رشد جمعیتی است. وی با اشاره به افزایش سالانه یک میلیون نفر به جمعیت کشور گفت: مسئله کاهش نرخ جمعیتی کشور بحرانی نیست و کارشناسان بر این باورند که اگر در آغاز دهه قرن 1400 جمعیت کشور به حدود 85 میلیون برسد جای نگرانی نخواهد داشت اما چون تداوم نرخ رشد کنونی می تواند در درازمدت با چالش های مختلفی کشور را مواجه کند. وی با اشاره به 3 میلیون زوج نابارور در کشور گفت: ناباروری طیف قابل توجه زوجین، یکی از علل کاهش رشد جمعیت در ایران است این در حالیست که هنوز بسیاری از داروها و روش های درمان ناباروری تحت پوشش بیمه قرار نگرفته اند و برنامه ها برای حمایت مالی از زوج های نابارور به ثمر نرسیده است. وی در ادامه به اقداماتی که دفتر امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در راستای اجرایی کردن سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب انجام داده اندگفت : از سال 93 به ویژه دولت و مجلس بررسی و تصویب قوانین و آیین نامه های تحقق بخش سیاست های کلی را آغاز کردند که تدوین طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده و نیز اعطای قوانین حمایتی نظیر الزام کارفرمایان به اعطای مرخصی زایمان و بهبود حمایت های نظام بهداشت و درمان از آن جمله بوده است. کاهش تمایل به فرزندآوری نشانه ای از تغییر نگرش ها و غلبه تمایلات رفاه طلبانه بوده و می تواند تغییر نظام های تربیتی، بروز پدیده هایی نظیر فرزندسالاری و تغییر ارزش ها و رفتارها و اولویت یافتن لذت به جای تولید مثل تربیت فرزندان را در پی داشته باشد مولاوردی افزود: صاحب نظران و کارشناسان جمعیت شناسی بر این باورند که در تدوین برنامه های افزایش جمعیت باید با پرهیز از سیاست زدگی و یا شتاب زدگی تجارب سایر کشورهای جهان را در کنار مسائل داخلی مدنظر قرار داد. در حالی که بین مسوولان درباره آینده جمعیتی کشور اختلاف نظر وجود دارد، اما باید شرایط به گونه ای از سوی دولت فراهم شود که تعداد فرزندان خانواده ها افزایش یابد؛ چراکه تک فرزندی نه تنها مشکلات جمعیتی برای کشور به همراه دارد، بلکه این کودکان در آینده به دلیل تنهایی و انزوا با انواع و اقسام آسیب های اجتماعی روبرو خواهند شد که هزینه های مضاعفی را به جامعه تحمیل خواهد کرد. منابع: فارس/ صدا و سیما