پیچ شمیران 1332
«پیچ شمیران 1332» تاریخچه هنرستان هنرهای زیبای تهران به تاریخ تاسیس، دروس، برنامه های کلاسی و فعالیت های جانبی، شرح فعالیت ها و نحوه تدریس استادان به نام این مدرسه و همینطور شرح فعالیت ها و سرانجام هنرجویان برتر این مدرسه می پردازد.
«هنرستان هنرهای زیبای دختران و پسران در ادامه بهبود سازی و رشد مدارس متوسطه در ایران بود. تاریخ تاسیس این مدارس متوسطه به دوره مظفرالدین شاه باز می گشت و اولین آن مدرسه علمیه بود. این مدرسه که سومین مدرسه جدید دوره متوسطه شرف مظفری است تا مدتی تنها مدرسه متوسطه ایران محسوب می شد.»
پیچ شمیران 1332 تاریخ نگاری و پژوهشی است در روند آموزش هنرهای تجسمی ایران طی 60 سال گذشته با محوریت " تاریخچه هنرستان" و با دقت نظر در کیفیت و اندیشه های هنرآموزان و اساتید با تجربه هنرستان سنتی و نوگرا. همچنین کنکاشی است در آن چه حاصل تلاش و آموزش گذشتگان بوده و پیش چشم قرار دادن معیارها و ارزش های آموزشی و پرورشی که در قلمرو هنرهای تجسمی از دیرباز وجود داشته است.
تحریر این کتاب همزمان با نکوداشت 60 سالگی هنرستان هنرهای زیبا در موزه هنرهای معاصر تهران است تا ضمن یادآوری اهمیت جایگاه هنرستان در آموزش و توسعه هنر در کشور مروری هم بر تجربیات هنرمندان معاصر ایران داشته باشد.
این کتاب گزارشی از پیشینه استادان و فارغ التحصیلان هنرستان هنرهای زیبای دختران و پسران از سال تاسیس تا کنون ارائه می دهد. دوره نخست از کودتای 1332 تا دوره انقلاب سفید شاه و مردم را در بر می گیرد. از انقلاب سفید تا انقلاب 57 دوره دیگری است که مورد بررسی قرار گرفته و در انتها از انقلاب 57 تا حال حاضر را در بر می گیرد. هر فصل کتاب شرایط سال تحصیلی و اتفاقات هنری آن سال که مربوط به هنرستان بوده است را نشان توضیح می دهد. تمامی اطلاعات آمده در این کتاب بر اساس اسناد، مدارک، کاتالوگ ها، و نوشته های پراکنده در طی 60 سال گرد آوری شده است. دهه هفتاد و هشتاد تنها به ذکر اسامی فارغ التحصیلان اشاره می کند.
این کتاب با هم یاری احمد رویایی رئیس وقت هنرستان هنرهای زیبای پسران و تلاش داریوش کیارش در چهار فصل تالیف و تدوین شده است.
پیش از این ابراهیم صفائی در سال 1354 کتابچه ای در خصوص هنرستان تهیه کرده و احسان قائمی هم در سال 1390 با نگاهی به نسخه ابراهیم صفائی تاریخچه مختصری از این مرکز پرسابقه آموزشی را به نگارش درآورده است.
این کتاب گزارشی از پیشینه استادان و فارغ التحصیلان هنرستان هنرهای زیبای دختران و پسران از سال تاسیس تا کنون ارائه می دهد. دوره نخست از کودتای 1332 تا دوره انقلاب سفید شاه و مردم را در بر می گیرد. از انقلاب سفید تا انقلاب 57 دوره دیگری است که مورد بررسی قرار گرفته و در انتها از انقلاب 57 تا حال حاضر را در بر می گیرد
در ابتدا پیشینه هنرستان صنعتی و مدرسه صنایع مستظرفه توسط محمد غفاری کمال الملک، وقایع آن سالها و اهداف کمال الملک از تاسیس این مدرسه بررسی می شود. سرانجام کمال الملک و سرانجام مدرسه صنایع مستظرفه نکاتی است که در این بخش اشاره می شود. مینیاتور، نقاشی، تذهیب، ترسیم، نقاشی قالی، زری بافی، منبت کاری، خاتم سازی و قلمزنی دروسی بود که در این مدرسه تدریس می شد.
تاسیس هنرستان هنرهای زیبای پسران و دختران به سال 1332 بر می گردد که یکی از مهم ترین تحولات فرهنگی در این دوره است. به گزارش ابراهیم صفایی این مدرسه در کنار اداره کل هنرهای زیبا از سال اول تحصیلی و با مدیریت شمس الدین بهبهانی به صورت مختلط در سال 1332 آغاز شد و یک سال بعد پسران و دختران از هم تفکیک شدند. سه رشته نقاشی، مجسمه سازی و هنرهای تزیینی در این مدرسه تدریس می شد. دروس نظری که بعداز ظهرها تدریس می شد عبارت بودند از مجسمه سازی، مینیاتور، تذهیب، نقشه قالی، نقشه کاشی، قالیبافی، حکاکی، ادبیات فارسی، زبان خارجه، تشریح هنری، مناظر و مرایا، روان شناسی، زیبایی شناسی و تاریخ هنر.
در سال 34 جلیل ضیا پور مدیریت این مدرسه را به عهده می گیرد. لعل ریاحی نیز کارگاه مدرسه را اداره می کرد. حسین شیخ، احمد اسفندیاری، عبدالله عامری الحسینی، مهدی ویشکایی و سهراب سپهری و سپس بهزاد دیگر مدرسان این مدرسه بودند. دروس نظری را نیز جلال آل احمد، سیمین دانشور، یحیی ذکاء، رفیع حالتی و پرویز مرزبان تدریس می کردند. استادانی دیگر در سال های بعد به این مجموعه اضافه شدند و یا از این مجموعه رفتند. از جمله فرشچیان که برای تدریس مینیاتور به این مدرسه آمد. اسامی هنرجویانی که در این سالها از این مدرسه فارغ التحصیل شدند نیز اسامی چشمگیری است از جمله: صدیقه افشار، هادی مکاره چیان، حسن مرتضوی، فرامرز پیلارام، بهرام خائف و...شرح آثار و فعالیت ها و سرانجام کاری هر کدام از استادان و هنرجویان این مدرسه در این کتاب به تفصیل و همراه با عکس های به جای مانده آورده شده است و برای آنها که در این مدرسه تحصیل و تدریس کرده اند یادآورد خاطرات بسیاری است. در میان هنرجویان دختر نیز اسامی مهری حاج آقا زاده، فلورا آبکار، فرح اصولی، شهره راستان، نیکو کهبدی، سوسن سرتیپی، مهوش پور ضیایی، مینا مریدی و رعنا فرنود به چشم می خورد. در این کتاب شرح دروس، وقایع و برنامه های مهم و معتبر مدرسه، شرح آیین نامه ها و برنامه کلاسی و دیگر فعالیت های این مدرسه در دهه 40 و سپس دهه 60 ، 70 و 80 می پردازد.
پیچ شمیران 1332/ تاریخچه هنرستان هنرهای زیبای تهران/ تالیف: داریوش کیارس/ نشر پیکره/ چاپ اول: 1392/ 1500 نسخه/ 328 صفحه/ قیمت: 30000 تومان
