رژیم غذایی مناسب برای سلامتی از نگاه امام رضا (علیه‌السلام) رساله ذهبیه امام رضا علیه‌السلام مهم‌ترین دستورالعمل‌های حفظ تندرستی را در خود جای داده است؛ اما کلیدی‌ترین موضوع این رساله را باید طب پیشگیری و رعایت نکات تغذیه‌ای دانست. در آموزه‌های دینی رعایت اصول خوردن و آشامیدن مورد تأکید جدی قرار گرفته است. امروزه تغذیه نامناسب را یکی از عوامل بسیار مهم در شکل‌گیری بسیاری از بیماری‌ها مانند: دیابت، چربی خون بالا و بیماری‌های قلبی و عروقی می‌دانند. امام رضا علیه‌السلام قرن‌ها پیش با اشاره به موضوعاتی چون تدبیر در خوردن و آشامیدن، تغذیه مناسب، آداب آشامیدن و… الگوی کاملی را برای پیشگیری از انواع بیماری‌ها مطرح کرده‌اند. * یکی از سفارشات مهم امام رضا علیه‌السلام در این زمینه عدم پرخوری و سعی در میانه‌روی در خوردن است؛ یعنی نه آن‌قدر بخوریم که دچار بیماری پرخوری شویم و نه آن‌قدر کم بخوریم که نای حرکت نداشته باشیم. در معارف اسلامی تأکید شده است که قبل از اینکه کاملاً سیر شویم دست از غذا خوردن بکشیم و همچنین بدترین چیزها نزد خداوند تعالی شکم پر قلمداد شده است. امام رضا علیه‌السلام همچنین می‌فرمایند: کسی که زیاد غذا بخورد از آن غذا تغذیه نمی‌شود و کسی که به اندازه غذا بخورد از آن غذا نفع می‌برد. (۱) * یکی دیگر از سفارشات امام رضا (ع) در این زمینه عدم تغییر ناگهانی در عادات غلط غذایی و برعکس تغییر تدریجی آن‌ها است. امام رضا (ع) بر اساس رعایت اعتدال برای هر ماه و هر فصل غذای خاصی را توصیه کرده‌اند که ما در توصیه‌های پزشکی امام رضا (ع) برای هر ماه متذکر می‌شویم. * امام رضا علیه‌السلام در یک توصیه کلی می‌فرمایند: خداوند تبارک و تعالی هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده است مگر آن‌که در آن سود و صلاحی بوده و هیچ خوردنی و نوشیدنی را حرام ننموده، مگر آن‌که در آ ن زیان و نابودی و فسادی بوده است، پس هر چیز سودمندی نیروبخش جسم، که باعث تقویت بدن است حلال شده است و هر چیزی که قوای جسمانی را از بین ببرد و یا موجب مرگ شود حرام است. (۲) * امام رضا (ع) ضمن توصیه به رعایت میانه‌روی در مصرف مواد غذایی می‌فرمایند: کسانی که در مصرف گوشـــت گاو و شکار زیاده‌روی می‌کنند به اختلال مشاعـر و بهت‌زدگی دچار شده و این اشخاص به مرض فراموشــی و کندذهنی مبــتلا می‌شوند. توصیـه می‌کنم که از زیاده‌روی در خوردن پیاز خودداری کنید زیرا پیاز زیاد رنگ نشاط و شادی را از چهره می‌برد و سایه‌ای غم‌انگیز به سیما فرو می‌اندازد. * امام رضا (ع) همچنین می‌فرماید: به اندازه توان و میل خود در تابستان غذای با طبع سرد و در زمستان غذای با طبع گرم و در دو فصل دیگر غذای معتدل بخورید. امام رضا (ع) توصیه می‌کنند که سردی‌ها را در فصل گرم و گرمی‌ها را در فصل سرد مصرف کرده و در فصل معتدل بهار و پاییز از غذای معتدل استفاده کنید. بنابراین نباید در فصل بهار و پاییز غذاهای خیلی گرم و خیلی سرد را مصرف کرد. وقتی وارد فصل زمستان شدیم، می‌توانیم میزان مصرف گرمی‌ها را افزایش دهیم. * در حدیثی از امام رضا (ع) آمده است: لِبَعْضِ قَهارِمَتِهِ: اِسْتَـکْثِروا لَنا مِنَ الباذَنـْجانِ، فَاِنَّهُ حارٌّ فی وَقْتِ الْبَرْدِ، بارِدٌ فی وَقْتِ الْحَرِّ، مُعْتَدِلٌ فِی الاوقاتِ کُلِّها جَیِّدٌ فی کُلِّ حالٍ؛ امام به یکی از پیشکاران خود فرمود: برای ما، بادمجان زیاد تهیه کنید، چرا که در هنگام سرما، گرم و در هنگام گرما، سرد است، در همه اوقات، معتدل و در هر حال، خوب است. (۳) * همچنین امام رضا علیه‌السلام در بیانی حکیمانه می‌فرمایند: اِذا جُعْتَ فَکُل وَاِذا عَطِشْتَ فَاشْرَبْ وَ اِذا هاجَ بِکَ البَولُ فَبُلْ، وَ …، چون گرسنه شدی بخور، چون تشنه شدی بنوش، چون ادرار بر تو فشار آورد، ادرار کن، …، که این‌ها مایه تن درستی است. (۴) * یکی دیگر از توصیه‌های امام رضا (ع) رعایت اعتدال در وعده‌های غذایی است. امام رضا (ع) فرمودند: «الَّذِی یَجِبُ أَنْ یَکُونَ أَکْلُکَ فِی کُلِّ یَوْمٍ عِنْدَ مَا یَمْضِی مِنَ النَّهَارِ ثَمَانُ سَاعَاتٍ أَکْلَةً وَاحِدَةً أَوْ ثَلَاثَ أَکَلَاتٍ فِی یَوْمَیْنِ تَتَغَدَّی بَاکِراً فِی أَوَّلِ یَوْمٍ ثُمَّ تَتَعَشَّی فَإِذَا کَانَ فِی الْیَوْمِ الثَّانِی فَعِنْدَ مُضِیِّ ثَمَانِ سَاعَاتٍ مِنَ النَّهَارِ أَکَلْتَ أَکْلَةً وَاحِدَةً وَ لَمْ تَحْتَجْ إِلَی الْعَشَاءِ؛ وعده بایسته در خوراک آن است که چون هشت ساعت از روز می‌گذرد یک بار غذا بخوری، یا در دو روز سه وعده غذا میل کنی (بدین ترتیب که) در پگاه نخستین روز، ناشتایی بخوری سپس در همان روز شام بخوری و سپس چون دیگر روز فرا رسد، پس از گذشت هشت ساعت از آغاز روز، یک وعده‌ی دیگر بخوری و در آن روز نو به شام نیازی نیست». (۵) پانوشت‌ها: ۱٫ طب الامام الرضا، صفحه ۱۴ ۲٫ مستدرک الوسائل، ج ۱۶، ص ۳۳۳، ح ۲ ۳٫ طب الائمة، ص ۱۳۹ ۴٫ فقه الرضا، ص ۳۴۰ ۵٫ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۹، ص ۳۱۱ بخش تغذیه و آشپزی تبیان منبع: قدس آنلاین – حسینعلی پورافضلی مطالب مرتبط: نقش تغذیه در تربیت از نگاه امام رضا (ع) توصیه های پزشکی امام رضا (ع) برای فصل زمستان 20 توصیه ناب تغذیه ای از امام رضا (ع) توصیه های امام رضا (ع) برای داشتن پوست و مویی زیبا خواص انگور و مشتقات آن از نگاه امام رضا (ع) خوردن و آشامیدن از نگاه دین