نقش خانواده در پر کردن اوقات فراغت دانش آموزان
برنامهریزی والدین برای ایام تعطیل تابستان، باید با مشورت و نظر خود فرزندان صورت بگیرد، نه فقط با اعمال نظر والدین؛ زیرا در غیر این صورت، مهمترین مشخصه مفهوم اوقات فراغت (یعنی نبود الزام) کمرنگ میشود و در نتیجه کارکردهای مطرح شده، جایگاه خود را از دست میدهند.
آنچه در این زمینه اهمیت دارد، توجه دادن والدین با این امر است که آنها باید همواره نقش راهنما داشته، فرزندان را با توجه به علائقشان در جهت رشد و پرورش استعدادهایشان یاری کنند. از آنجا که بسیاری از خانوادهها، توان استفاده از امکانات عرضه شده، همچون کلاسها و اردوهای مختلف تفریحی و آموزشی را ندارند، راهکارهای زیر میتواند بهرهوری فرزندان آنان را در ایام تعطیل تابستان، تا حدودی افزایش دهد.
1) امکان معاشرت فرزندانتان را با دوستان قابل اعتماد آنها فراهم سازید. برای اطمینان بیشتر، توصیه میشود به نحوی با خانواده آنها ارتباطی هرچند اندک برقرار نمایید.
2) کتابهای متناسب با علائق آنان تهیه کنید.
3) امکان استفاده از کتابخانه را برای آنان فراهم نمایید.
4) وقت بیشتری را به فرزندانتان اختصاص دهید تا در نتیجه ارتباط متقابل، شناخت متقابل شما از همدیگر توسعه یابد.
5) بخشی از کارهای منزل را بنا به انتخاب فرزندان، به آنها واگذار نماید. شما ای مادر عزیز، میتوانید برنامههای مفید و سازنده برای فرزندانتان تدارک ببینید. شما میتوانید در امور خانه از آنها کمک بگیرید، شما میتوانید آنها را در انجام امور منزل شرکت دهید، بچهها همه به کار کردن علاقهمند هستند، اما نمیخواهند کار برای آنها الزام و اجبار داشته باشد، نمیخواهند که کار برای آنها تکلیف باشد. کسی که هر شب نشسته و یک دیکته نوشته که فردا صبح به معلم تحویل دهد، دیگر حاضر نیست اکنون که مدرسه تعطیل شده است، یک کار موظف انجام دهد.
6) امکانات تهیه کارهای دستی ارزان قیمت را در منزل فراهم کنید و خود نیز راهنمایی آنان را عهدهدار شوید. بطور قطع، شما نیز راهکارهای خلاقانه دیگری را میتوانید به این فهرست اضافه نماید.
اوقات فراغت و تأمین نیازها
گذران اوقات فراغت، نیازهایی را در پی دارد که به اختصار بدان اشاره میشود.
1- نیاز به استراحت و رفع خستگی:
انسانها همه نیاز به استراحت و رفع خستگی دارند. پیوستگی در انجام کارها و نبود زمان کافی برای استراحت و فراغت، موجب نزول کیفیت کار و نیز پرخاشگری فرد فعال میگردد. ولی باید به کودکان و نوجوانان آموخت که زمان استراحت، زمان بطالت نیست. بلکه زمانی است که فرد به تمرکز اعصاب میپردازد و حاصل آن، افزایش بازده است. بدن و ذهن آدمی پس از مدتی کار، خود به خود نیازمند استراحت است و بطور طبیعی، بدان میپردازد. پس اوقات فراغت میتواند چنین نیازی را رفع کند.
2- نیاز به تفریح:
پس از انجام کار در طی ایامی خاص، آدمی نیاز دارد تا اوقاتی را صرف تفریح کند. نقل میکنند که حضرت علی (ع) در روزهای جمعه به بیرون از شهر مدینه و به قصد تفریح میرفتند. پس الگوهای دینی، جایگاهی برای تفریحات در زندگانی پربار خود در نظر گرفته بودند. گاه در ایام فراغت به سفر نیز میتوان رفت و پیامبر (ص) فرمودهاند: مسافرت کنید تا سلامت بمانید.
3- سرگرمی و ایجاد تنوع:
نیاز دیگری که در اوقات فراغت رفع میشود، نیاز کودکان و نوجوانان به سرگرمی و تنوع داشتن است. بخشی از درگیریهای درون منزل که میان کودکان رخ میدهد، به این دلیل است که آنها بیکارند و وسیلهای برای سرگرمی ندارند؛ اما وقتی هر دو دارای سرگرمی خاص باشند، فرصت کمتری برای ایجاد مزاحمت و درگیری با یکدیگر دارند. مسئله تنوع نیز امری مهم است و زندگی بدون تنوع، خستهکننده میشود. پس تنوع در گذراندن اوقات فراغت، باعث ایجاد تنوع در زندگی میگردد و تنوع مانع پدیدآیی افسردگی است. آنچه افسردهها از آن گلهمند هستند، نداشتن تنوع در زندگی و یکنواخت شدن آن است. پس با راهنمایی فرزندان به انجام فعالیتهای متنوع، زمینه علافهمندی آنان به زندگانی را فراهم آوریم.
4- شکوفایی استعدادهای شخصی:
هر یک از فرزندان ما دارای استعدادهایی هستند. در تعریف استعداد گفتهاند که آن توانایی بالقوهای است که اگر در محیط مساعدتری قرار بگیرد، به شکوفایی میانجامد. یکی از زمینههایی که موجب رشد استعدادها را فراهم میآورد، پرداختن به فعالیتهایی است که فرزند در اوقات فراغت انجام میدهد.
5- شکوفایی فردی و اجتماعی:
گذران اوقات فراغت باید به نحوی باشد که زمینههای لازم را برای شکوفایی فردی و اجتماعی فراهم آورد، زیرا شکوفا کردن استعدادها، از اهم وظایف تعلیم و تربیت است. هرگاه آدمی به فعالیتی بپردازد که هم استعداد آن را دارد وهم بدان علاقهمند است، قطعاً به شکوفایی در بعد فردی میرسد.
6- اوقات فراغت و بهداشت روانی:
حسن گذران اوقات فراغت، تضمین کننده سلامت و بهداشت روانی انسان است. تاسیس و تشکیل انواع گروههای اجتماعی، تفریحی، ورزشی، هنری و ادبی، پیامدهایی از جمله موارد زیر را به دنبال دارد:
1) نظم و محتوا به اوقات فراغت بخشیده میشود.
2) ایجاد روابط گروهی و فراهم نمودن محیط تعامل اجتماعی.
3) ایفای نقش در گروههای اجتماعی، تفریحی و ورزشی سبب بروز استعدادهای هنری، ادبی، و... میشود.
ایجاد تنوع در امکانات عرضه شده
افزایش قدرت انتخاب افراد هر دو جنس برای نحوه گذراندن اوقات فراغت، به گونهای که هر نوع سلیقه و علاقهای را تحت پوشش قرار دهد، باعث رشد شخصیت و تکامل فکر و اندیشه افراد میشود.
آگاهی دادن به مردم درباره مفهوم و کارکرد اوقات فراغت
اگر تعطیلات را بخشی از فرآیند تربیت بدانیم، از این فرصت باید به صورت برنامهریزی شده استفاده نماییم. در این زمینه، کمیتههای فرهنگی، هنری و همه مراکزی که به نحوی در پر کردن اوقات فراغت دانش آموزان دستاندرکارند، باید به شناسایی استعدادها و علائق آنها پرداخته، برای به حداکثر رساندن استفاده از این ایام، برنامهریزی کنند. به ویژه که بسیاری از این دانش آموزان همراه با پایان سال تحصیلی، با مشکل گذراندن اوقات فراغت مواجه میشوند؛ زیرا هیچ برنامه خاص و مشخصی برای این ایام ندارند.
با فرا رسیدن تابستان، فرزندان ما پس از پشت سر گذاشتن یک سال تحصیلی توأم با تلاش، در پی آنند که از زمان فراغت تابستانی خود بیشترین بهره را ببرند. پدران، مادران و مسئولان تعلیم و تربیت نیز با دغدغه چگونگی گذراندن اوقات فراغت کوکان و نوجوانان، به دنبال برنامهریزی صحیح در این زمینه هستند.
اوقات فراغت، پدیدهای است که از یکسو مناسبترین بستر برای رشد و شکوفایی استعدادهای گوناگون و ابعاد مختلف وجود نوجوانان و جوانان به شمار میآید و از سویی دیگر میتواند زمینهساز بسیاری از مشکلات اجتماعی باشد. بنابراین باید با آگاهی و دانش با آن روبهرو شویم و برنامهای سنجیده و منظم برای رویارویی با آن داشته باشیم.
از اوقات فراغت بایستی به عنوان یک فرصت یاد کرد، اگر جامعه برنامهریزی و تدبیر لازم برای بهره برداری از این فرصت را نداشته باشد، قطعاً این فرصت به یک تهدید میانجامد. غنیسازی اوقات فراغت دانش آموزان، یکی از دغدغههای مهم آموزش و پرورش است که میباید در طول سال تحصیلی استمرار داشته باشد و فقط در تابستان خلاصه نشود، دانش آموز به این اوقات فراغت نیازمند است و در این فرصتهاست که خلاقیتها و هنرهای دانش آموز شکوفا میشود و رفتارها اصلاح و روابط اجتماعی شکل میگیرد.
از طرفی باید از ظرفیت خیرین و همسو کردن فعالیت فرهنگی دستگاههای دیگر در جهت غنیسازی اوقات فراغت دانش آموزان استفاده کرد. اوقات فراغت دانش آموزان، زمان پر تنشی برای خانواده آنان به شمار میرود که اگر درست مدیریت نشود، آسیبهای اجتماعی، اخلاقی و ... را برای دانشآموزان به دنبال خواهد داشت.
آموزش و پرورش به عنوان متولی اصلی تعلیم و تربیت در امر برنامهریزی، در صدر قرار دارد، اما لازم است با توجه به محدودیت منابع و امکانات موجود، خانوادهها و دیگر دستگاههای مرتبط در کنار این نهاد قرار گرفته و با برنامهریزیهای اصولی، آموزش و پرورش را یاری دهند. نقش خانوادهها نیز در زمینه تعلیم و تربیت و به ویژه پر کردن اوقات فراغت فرزندانشان، بسیار مهم است. نهاد خانواده در زمینه پر کردن اوقات فراغت، نقش اصلی را دارد و آموزش و پرورش نیز به عنوان تکمیل کننده این روند در مرحله بعدی قرار دارد.
منبع: shaparack.ir
باشگاه کاربران تبیان - ارسالی از: NASIMMEHR
برگرفته از انجمن: تعلیم و تربیت
