حیا، کلید همه خوبیهاست
احادیثی در باب حیا
امام علی (علیهالسلام) فرمودهاند: حیا از خدا، بسیاری از گناهان را پاک میکند.
امام علی (علیهالسلام) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ مِفتاحُ کُلِّ الخَیرِ؛
حیا، کلید همه خوبیهاست. (غررالحکم، ج 1، ص 93، ح 340)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ زینَةُ السلامِ؛
حیا، زینت اسلام است. (مستدرک الوسایل، ج 1، ص 488، ح 12444)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
إنَّ اللّه یُحِبُّ الحَیِیَّ الحَلیمَ العَفیفَ المُتَعفِّفَ؛
خداوند، انسان با حیایِ بردبارِ پاک دامنی را که پاکدامنی میورزد، دوست دارد. (کافی، ج 2، ص 112، ح 88)
امام کاظم (علیهالسلام) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ مِنَ الیمانِ وَالیمانُ فِی الجَنَّةِ وَالبَذاءُ مِنَ الجَفاءِ وَالجَفاءُ فِی النّارِ؛
حیا از ایمان و ایمان در بهشت است و بدزبانی از بی مهری و بدرفتاری است و بدرفتاری در جهنم است. (بحارالأنوار، ج 78، ص 309، ح 11)
امام صادق (علیهالسلام) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ عَلی وَجهَینِ فِمِنهُ ضَعفٌ وَمِنهُ قُوَّةٌ وَإسلامٌ وَإیمانٌ؛
حیا بر دو گونه است: یکی حیای ضعف و ناتوانی و دیگری حیای قدرت و اسلام و ایمان. (بحارالأنوار، ج 78، ص 242، ح 1088)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ عَشَرَةُ أَجزاءٍ فَتِسعَةٌ فِی النِّساءِ وَواحِدٌ فِی الرِّجالِ؛
حیا ده جز دارد، نه جزء آن در زنان است و یک جزء در مردان. (کنزالعمال، ج 3، ص 121، ح 57699)
امام علی (علیهالسلام) فرمودهاند:
غایَةُ الحَیاءِ أن یَستَحیِیَ المَرءُ مِن نَفسِهِ؛
اوج حیا این است که آدمی از خودش حیا کند. (غررالحکم، ج 4، ص 373، ح 63699)
امام علی (علیهالسلام) فرمودهاند:
ثَلاثٌ لایُستَحیی مِنهُنَّ: خِدمَةُ الرَّجُلِ ضَیفَهُ وَقیامُهُ عَن مَجلِسِهِ لأَِبیهِ وَمُعَلِّمِهِ وَطَلَبُ الحَقِّ وَإن قَلّ؛
از سه کار حیا نباید کرد: خدمت به میهمان، از جا برخاستن در برابر پدر و آموزگار خویش و طلب حق، گرچه اندک باشد. (غررالحکم، ج 3، ص 338، ح 46666)
امام علی (علیهالسلام) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ مِنَ اللّه یَمحو کَثیرا مِنَ الخَطایا؛
حیا از خدا، بسیاری از گناهان را پاک میکند. (غررالحکم، ج 1، ص 399، ح 15488)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
أمَّا الحَیاءُ فَیَتَشَعَّبُ مِنهُ اللِّینُ، والرّأفَةُ، والمُراقَبَةُ للّه فِی السِّرِّ والعَلانیَةِ، والسَّلامَةُ، واجتِنابُ الشَّرِّ، والبَشاشَةُ، والسَّماحَةُ، والظَّفَرُ، وحُسنُ الثَّناءِ عَلَی المَرءِ فِی النّاسِ، فَهذا ما أصابَ العاقِلَ بِالحَیاءِ، فَطُوبی لِمَن قَبِلَ نَصیحَةَ الله وخافَ فَضیحَتَهُ؛
اما شاخههای حیا عبارتند از: نرمش، مهربانی، در نظر داشتن خدا در آشکار و نهان، سلامت، دوری از بدی، خوشرویی، گذشت، بخشندگی، پیروزی و خوشنامی در میان مردم؛ اینها فوایدی است که خردمند از حیا میبرد. خوشا به حال کسی که نصیحت خدا را بپذیرد و از رسوایی خودش بترسد. (تحفالعقول، ص 17)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
اَلحَیاءُ حَسَنٌ وَلکِن فِی النِّساءِ أَحسَنُ؛
حیا خوب است، ولی برای زنان خوبتر است. (نهج الفصاحه، ح 2006)
امام باقر (علیهالسلام) فرمودهاند:
فی قَولِهِ «قُولُوا لِلنّاسِ حُسنا» قال: قُولوا لِلنّاسِ أحسَنَ مَا تُحبّونَ أن یُقالَ لَکُم، فَاِنَّ اللّه عزَّوَجلَّ یُبغِضُ اللَّعّانَ السَّبّابَ الطَّعّانَ عَلیَ المُۆمِنین، اَلفاحِشَ المُتَفَّحِشَ السّائَلَ المُلحِفَ، وَ یُحِبُّ الحَیّی الحَلیمَ اَ لعفیفَ المُتعَفِّـفَ؛
درباره این گفته خداوند که «با مردم به زبان خوش سخن بگویید» فرمود: بهترین سخنی که دوست دارید مردم به شما بگویند، به آنها بگویید، چرا که خداوند، لعنت کننده، دشنام دهنده، زخم زبانزن بر مۆمنان، زشت گفتار، بدزبان و گدای سمج را دشمن میدارد و با حیا و بردبار و عفیفِ پارسا را دوست دارد. (امالی صدوق، ص 326)
اَصلُ المُروءَةِ الحَیاءُ وَ ثَمَرَتُهَا العِفَّةُ؛
ریشه مردانگی حیا و میوهاش پاکدامنی است. (غررالحکم، ج 2، ص 418، ح 31011)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
إِذا رَأَیتَ مِن أَخیکَ ثَلاثَ خِصالٍ فَارجُهُ: اَلحَیاءُ وَالمانَةُ وَالصِّدقُ؛
هر گاه در برادر (دینی) خود سه صفت دیدی به او امیدوار باش: حیا، امانتداری و راستگویی. (نهجالفصاحه، ح 205)
امام علی (علیهالسلام) فرمودهاند:
اَلْمُۆْمِنُ حَییٌّ غَنیُّ مُوقِرٌ تَقیٌٌّّ؛
مۆمن، با حیا، بینیاز، باوقار و پرهیزگار است. (غررالحکم، ح 1852)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودهاند:
اَلْعَدْلُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الاُْمَراءِ اَحْسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الاَْغْنیاءِ اَحْسَنُ، اَلْوَرَعُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الْعُلَماءِ اَحْسَنُ، اَلصَّبْرُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الْفُقَراءِ اَحْسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی الشَّبابِ اَحْسَنُ، اَلْحَیاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِی النِّساءِ اَحْسَنُ؛
عدالت نیکو است اما از دولتمردان نیکوتر، سخاوت نیکو است اما از ثروتمندان نیکوتر؛ تقوا نیکو است اما از علما نیکوتر؛ صبر نیکو است اما از فقرا نیکوتر، توبه نیکو است اما از جوانان نیکوتر و حیا نیکو است اما از زنان نیکوتر. (نهج الفصاحه، ح 2006)
پیامبر صلیاللهعلیهوآله فرمودهاند:
خَمْسٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلینَ: اَْلْحَیاءُ وَ الْحِلْمُ وَ الْحِجامَةُ وَ السِّواکُ وَ التَّعَطُّرُ؛
پنج چیز از سنت پیغمبران است: حیا، بردباری، حجامت کردن، و مسواک و عطر زدن. (نهج الفصاحه، ح 1463)
