راه رسیدن به بهشت از دید قرآن
قرآن مجید، بهشت ابدی را پاداش نیکوکاران و متقین، و جهنم را جای کافران و گناهکاران میداند و تأکید دارد که انسان، با ایمان و عمل صالح خود و کسب رضایت خداوند متعال میتواند به تنعم جاودان برسد.
بهشت جایی است که خداوند برای نیکوکاران آماده ساخته و همه نعمتها در آن یافت میشود. در قرآن مجید به بخشی از این نعمتها اشاره شده است. هدف از ذکر آنها تنها این است که به قدر ممکن، بهشت را برای انسان ترسیم کند، زیرا نعمتها و خوشیهای بهشتی با نعمتهای این دنیا تفاوت بنیادی دارند و تعابیر این جهانی، توان تفسیر حقایق بهشتی را ندارند، چنان که جنین در رحم مادر، توان درک واقعیتهای دنیا را ندارد.
جهنم نیز جایی است که در آن گناهکاران و ظالمان، به انواع عقوبت گرفتار میشوند. قرآن مجید اوصافی برای جهنم برشمرده که همانند بهشت برای نزدیکی به ذهن است و حقیقت جهنم برای انسان با تعابیر متعارف قابل درک نیست.
از آیات قرآن و روایات به روشنی بر میآید که خداوند، بهشت و جهنم را هماکنون آفریده و برای نیکوکاران و گناهکاران آماده ساخته است. آیاتی که بر این حقیقت دلالت دارند از جمله آیات 12- 15 سوره نجم هستند که میفرماید: «ولقد رآه نزلة أخری عند سدرة المنتهی عندها جنة المأوی؛ و قطعاً پیامبر بار دیگر نیز او (فرشته وحی) را مشاهده کرد، نزد سدره المنتهی، که جنةالماوی نزد آن است». مقصود از «جنةالماوی» همان بهشت موعود است که آیات دیگر، از آن به «جنات عدن» و مانند آن یاد کردهاند. اگر بهشت آفریده نشده بود، چنین لحنی از فصاحت و بلاغت دور بود.
آیات دیگری نیز از مهیا شدن بهشت و جهنم برای نیکوکاران و بدکاران خبر دادهاند که شاهدی بر وجود کنونی آنها هستند. در آیه 133 سوره آل عمران خداوند میفرماید؛ و برای نیل به آمرزش از پروردگار خود و بهشتی که پهنایش به قدر آسمانها و زمین است، برای پرهیزکاران آماده است. بشتابید.
به طور کلی میتوان گفت هر عمل نیکی که برای رضایت خداوند باشد، آدمی را به بهشت رهنمون میکند. برخی اعمال نیک را عقل آدمی فرمان میدهد و برخی دیگر را خدا فرمان میدهد و حتی فرامین خدا، احکام عقل را نیز تایید میکند. فرمانهای خدا در قرآن و روایات پیامبر و امامان معصوم آمدهاند و از اعمالی یاد کردهاند که جای دارد به برخی از آنها اشاره کنیم.
ایمان و عمل صالح
ایمان و عمل صالح، از اعمالی است که آدمی را به بهشت راه مینماید. قرآن کریم در این باره در آیه 82 سوره بقره میفرماید: و کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند، آنان اهل بهشتند و در آن جاودان خواهند بود.
تقوا
تقوا عبارت است از آنچه انسان را از گناه حفظ میکند و موجب میشود که او به واجبات و مستحبات اهتمام بیشتری نشان دهد. تقوا بی ارتباط با ایمان و عمل صالح نیست. قرآن در این باره در آیه 45 سوره حجر میفرماید: به یقین، متقین در باغها و کنار چشمهها خواهند بود.
پیروی از خدا و رسول(ص)
هر کس از اوامر و نواهی خدا و رسولش پیروی کند، خدا او را به بهشت در میآورد و هرکس خدا و رسولش را نافرمانی کند، خدا او را به جهنم میبرد.
قرآن اوصافی برای راستگویان و همچنین پرهیزکاران و نیکوکاران برمیشمرد. میتوان اوصاف مشترک راستگویان و پرهیزکاران و نیکوکاران را چنین یاد کرد؛ ایمان به خدا، معاد، فرشتگان، کتابهای آسمانی، پیامبران الهی و نیز انفاق به یتیمان و بینوایان، در راه ماندگان و مستمندان آبرومند، برپاداشتن نماز، پرداخت زکات، وفا به عهد و پیمان و بردباری در سختی و دشواری.
بنا بر آیات قرآن از جمله آیه 177 سوره بقره، کسانی که خویشتن را بدین اعمال و رفتار ارزشمند بیارایند، اهل راستی و پرهیزگاری هستند: اولئک الذین صدقوا و اولئک هم المتقون؛ اینها کسانی هستند که راست میگفتند و گفتارشان با اعتقاداتشان هماهنگ است و اینها پرهیزکاران هستند.
اهتمام به نماز
آنان که هیچ گاه نماز را ترک نمیکنند و در ادای آن، وقت و شرایط لازم را ارج مینهند و به روح و حقیقت آن پی بردهاند و هیچ چیز را بر این فرضیه الهی ترجیح نمیدهند، در قرآن ستوده شدهاند و جایگاه ابدی آنان بهشت است. قرآن در آیات 34 و 35 سوره معراج میفرماید: آنان که بر نماز مواظبت دارند آنان در باغهای بهشتی گرامی داشته میشوند.
انفاق در راه خدا
انفاق در راه خدا جایگاه والایی در میان اعمال پسندیده دارد. انفاق فقط در امور مادی و مالی پسندیده نیست، بلکه بهترین انفاق در راه خدا، انفاق علم و دانش و احکام و معارف دین است. قرآن میفرماید پرهیزگاران همانا در توانگری و تنگدستی، انفاق میکنند. آنها پاداششان آمرزش پروردگار و بهشتهایی است که از زیر درختانش، نهرها جاری است، جاودانه در آن میمانند.
شهادت در راه خدا
کسی که از جان خویش که عزیزترین سرمایه اوست در راه خدا میگذرد، نزد خداوند، مقام بس والایی دارد. خداوند به صراحت فرموده که شهید را پیش خود جای میدهد و به او روزی میدهد. در بهشت هیچ پاداشی همانند مقام «قرب» ارزشمند نیست. قرآن میفرماید؛ هرگز گمان مبر کسانی در راه خدا کشته شدند، مردگانند، بلکه زندهاند و نزد پروردگارشان روزی داده میشوند.
