دریاچه مصنوعی، هوای تهران را پاک می‌کند؟

منبع تامین آب در شرایط اضطراری

مسئولان شهرداری روی دریاچه چیتگر خیلی حساب باز کرده اند، آنها می گویند احداث دریاچه مصنوعی امکان بهره برداری بهینه از منابع آبی موجود را فراهم می کند، اما این موضوع تا چه اندازه می تواند عملی باشد؟

عضو هیات علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس حوزه آب این پژوهشکده معتقد است برای تامین منابع آبی در شرایط اضطراری مانند وقوع زلزله روی دریاچه چیتگر می شود حساب کرد.

سیدحسین هاشمی”‹ توضیح می دهد: البته منظور از تامین منابع آب، تامین آب دائمی برای مصارف مختلف مانند کشاورزی در زمین های اطراف نیست، چون حجم آبگیری دریاچه (شش میلیون مترمکعب) به اندازه مورد نیاز نیست و هدف از طراحی دریاچه هم از روز اول این نوع از کاربری نبوده است، اما این دریاچه مصنوعی می تواند کاربری مهم تری در شرایط بحران داشته باشد.

به گفته کارشناس حوزه آب پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی، با توجه به احداث اردوگاه های اسکان اضطراری در داخل پارک، دریاچه مصنوعی چیتگر می تواند به عنوان منبع ذخیره آب در شرایط اضطراری مانند هنگام وقوع زلزله عمل کند. دریاچه مصنوعی چیتگر قرار است بزودی به تصفیه خانه مجهز شود.

کاهش آلودگی با افزایش رطوبت هوا

برخی کارشناسان محیط زیست نیز وجود دریاچه های مصنوعی در محیط های شهری را عاملی برای تلطیف هوا و بهبود شرایط اقلیمی و زیست محیطی برای زندگی شهروندان در این شهرها می دانند.

اسماعیل کهرم، استاد دانشگاه و کارشناس محیط زیست معتقد است دریاچه چیتگر یک پهنه اکولوژیک جدید و زمینه ای مناسب برای لطیف شدن هوای غرب تهران فراهم می کند.

به اعتقاد وی، حداقل صد سال طول می کشد آب دریاچه مصنوعی چیتگر اسیدی شده و خاصیت خود را از دست بدهد و تا آن زمان وجود دریاچه مصنوعی فرصت مغتنمی برای کاهش آلودگی هوا در کلانشهرهایی که بیشتر مواقع سال با بحران آلودگی هوا دست به گریبانند، خواهد بود.

وی توضیح می دهد: آب دریاچه که تبخیر می شود پس از بالا رفتن در ارتفاع 500 تا 2000 متری جو، لایه ای از رطوبت را تشکیل می دهد که موجب ایجاد رطوبت و لطیف شدن هوا می شود.

علاوه بر این پرنده های زیادی وجود دار د که وقتی با وضع جدید دریاچه ارومیه مواجه می شوند، به دنبال یک زیستگاه جدید در دریاچه چیتگر فرود خواهند آمد.

بی تاثیر روی کاهش آلودگی هوا

هرچند برخی کارشناسان محیط زیست معتقدند وجود دریاچه چیتگر برای کاهش آلودگی هوای تهران فرصت مغتنمی است، اما برخی نیز کاملا مخالف این نظریه هستند.

یوسف رشیدی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران  معتقد است دریاچه های مصنوعی با وسعت دریاچه چیتگر شاید بتوا ند در خنک کردن و لطیف شدن هوای محدوده اطراف دریاچه نقش داشته باشد، اما قطعا تاثیری در کاهش آلودگی هوا ندارد.

استدلال وی این است که آلودگی هوا در کلانشهری با وسعت و جمعیت تهران به حدی از بحران رسیده که وجود دریاچه کوچکی مانند چیتگر تاثیری در کاهش آلودگی هوا نمی تواند داشته باشد، ضمن این که در هیچ کجای دنیا موضوع دریاچه های مصنوعی به عنوان یکی از فاکتورهای کاهش آلودگی هوا مطرح نشده است.

وحید نوروزی می گوید: مطرح کردن این راهکار که دریاچه مصنوعی چیتگر می تواند در کاهش آلودگی هوای تهران موثر باشد مانند این است که بخواهیم طرح غیرکارشناسی آبپاشی آسمان تهران را دوباره پیش بکشیم.

وی توضیح می دهد: اگر دریاچه ای با وسعت دریاچه خزر در تهران احداث می شد شاید در کاهش آلودگی هوا موثر باشد!

نوروزی با تاکید بر این که دریاچه ای با این مقیاس کوچک تاثیری روی آلودگی هوا ندارد، تصریح می کند: پروژه دریاچه مصنوعی چیتگر از لحاظ زیبایی، زیست محیطی و جاذبه های توریستی پروژه ای منحصربه فرد در پایتخت و حتی در کشور است، اما با همه این محاسن تاثیری روی کاهش آلودگی هوا ندارد.

کمک به جابه جایی هوا

نگاهی به گذشته نشان می دهد دریاچه چیتگر، اولین دریاچه مصنوعی نیست که تاکنون در پایتخت احداث شده است، پیش از انقلاب نیز دریاچه مصنوعی در حوالی پایانه جنوب احداث شد که هم اکنون در میان اهالی آن محدوده به دریاچه پارک فر آباد شناخته می شود.

دکتر محسن میرمحمدی، کارشناس آلودگی هوا و استاد دانشگاه تهران با یادآوری این موضوع معتقد است: احداث دریاچه های مصنوعی چندان نمی تواند روی کاهش آلودگی هوا تاثیر داشته باشد یا به عبارتی آلودگی را جذب کند، اما به دلیل کمکی که به ایجاد حرکت در جریان هوا می کند می تواند نقش مهمی ایفا کند.

به گفته میرمحمدی، وجود دریاچه های مصنوعی در شهرها شاید هیچ تاثیری در جذب آلودگی هوا نداشته باشد، اما برای تحقق هدف اصلی که کمک به ایجاد جریان باد است، می تواند موفق عمل کند البته این تنها راهکار برای کمک به ایجاد باد در هوای شهرهای آلوده ای مانند تهران نیست، چرا که به گفته این کارشناس، تیره و روشن کردن نمای ساختمان ها در هنگام احداث نیز می تواند به عنوان یکی از راهکارهای کمک به ایجاد جریان های هوایی در شهرها مد نظر قرار گیرد.

رویای 40 ساله پایتخت

دریاچه مصنوعی چیتگر در شمال پارک جنگلی چیتگر قرار گرفته است، جنوب دریاچه به آزادراه تهران ـ کرج، شمال آن به بزرگراه همت و شرق آن به بزرگراه آزادگان می رسد. ایده احداث دریاچه مصنوعی برای تهران به بیش از 40 سال پیش برمی گردد، وقتی احداث دریاچه مصنوعی در تهران بیشتر شبیه یک رویا بود.

این ایده اولین بار به صورت قانون شهری در طرح جامع سال 1349شهر تهران آورده شد، اما به دلایل مختلف فنی هیچ گاه به مرحله اجرا نرسید تا این که دوباره از سال 82 تا 89 و پس از انجام مطالعات مجدد و رفع ابهامات این طرح در ماه های ابتدایی سال 90 کلنگ احداث دریاچه با مساحتی حدود 135 هکتار در شمال غرب تهران در محدوده منطقه 22 و در شمال پارک جنگلی چیتگر به زمین زده شد. دریاچه چیتگر در فواصل ماه های بهمن 91 تا فروردین 92 از محل رودخانه کن و با موافقت سازمان منطقه آب تهران، آبگیری شد.

این دریاچه شامل جزایر تفریحی، حیات وحش، جزایر آموزشی، اسکله قایقرانی، پارک آبی، باشگاه ورزش های آبی، اسکله تفریحی، امکانات خدماتی رفاهی، شهربازی و امکانات اقامتی است که با احداث این امکانات، منطقه 22 تهران به بزرگ ترین قطب گردشگری پایتخت تبدیل می شود.

منبع: جام جم آنلاین