به هدیه و مهریه خمس تعلق میگیرد؟
«آسانترین شیوه محاسبه خمس»
آسانترین شیوه محاسبه خمس به قلم عباس ظهیری از سوی حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت به بازار آمد.
«آسانترین شیوه محاسبه خمس» عنوان کتابی در قطع جیبی است که مطابق با فتاوای امام راحل(ره) و آیات عظام اراکی، بهجت، تبریزی، خویی، خامنهای، زنجانی، سیستانی، صافی، فاضل، گلپایگانی، مکارم، وحید خراسانی و نوری همدانی تنظیم شده است.
تخمیس اموال در فقه شیعه از فرائض و واجبات مالی است و در اهمیت آن همین مقدار بس که در فرهنگ غنی دین شناسان راستین عترت نبوی صلوات الله علیهم اجمعین، به عنوان وسیله تطهیر اموال و پالایش نفس و جان مطرح شده است.
در اهمیت وجوب تخمیس از اموال از نگاه فقهی این دو مسأله قبل از هرچیز جلب توجه میکند که به اتفاق فقها و مراجع تقلید، تصرف در مالی که متعلق خمس است، هرچند با قصد دادن خمس، جایز نیست مگر به اذن حاکم شرع و همچنین مکلف شرعا نمیتواند بدون مراجعه به مرجع خود، خمس را به ذمه بگیرد و خود را بدهکار اهل خمس بداند و در آن تصرف کند. این کتاب که تعیین مبدأ سال خمسی، لیست اموال پانزدهگانه مکلف، مۆونه زندگی و حکم خمس آن و شیوه تخمیس اموال کسی که تاکنون سال خمسی نداشته است، چهار فصل آن را تشکیل میدهند بر آن است تا آسانترین شیوه محاسبه خمس اموال را در راستای مسائل مورد ابتلاء با رعایت دقائق و ظرائف فتوائی براساس فتوای مراجع مشهور ارائه دهد. در فصل دوم این کتاب از ارث، هدیه و بخشش، سرمایه، درآمد کسب و کار مصرف شده، درآمد کسب و کار پسانداز شده، قرض و وام مصرف شده، قرض و وام پسانداز شده، قرض و طلب، مهریه، دیه، صدقات و وجوه شرعیه، حقوق بازنشستگی، حق بیمه، باقی مانده آذوقه در آخر سال خمسی و مال حلال مخلوط به حرام به عنوان اموال پانزدهگانه مکلف نام برده شده است. در بخش خمس مال حلال مخلوط به حرام آمده است: «مال حرامی که مخلوط به حلال شده از چند صورت برخوردار است، نخست اینکه هم مقدار حرام برای شخص معلوم است و هم صاحب آن در این صورت به اتفاق فقها، بر او واجب است همان مقدار معلوم را به صاحبش بدهد».
این نوشتار با اشاره به صورت دوم میافزاید: «این است که مقدار مال حرام را میداند، ولی صاحب آن را نمیشناسد در این صورت به نظر همه مراجع به جز آیتالله زنجانی، حکم مجهول المالک را دارد که باید آن مقدار را به نیت صاحبش صدقه بدهد و احتیاط واجب آن است که از حاکم شرع هم اذن بگیرد».
صورت سوم و چهارم هم چنین بیان شده است که مقدار حرام را نمیداند ولی صاحبش را میشناسد مثل اینکه از شخصی به طور مکرر ربا گرفته اکنون خود شخص را میشناسد، ولی مقدار رباهایی را که از او گرفته دقیقا نمیداند و یا نه مقدار حرام را میداند و نه مالک آن را میشناسد…»
«شرط وجود وارث در تحقق ارث»
کتاب «شرط وجود وارث در تحقق ارث» با عنوان فرعی در حقوق ایران و فقه اسلامی به نکتههای ابهامی در بحث ارث که محل اختلاف آراء فقها و حقوقدانان است از جمله جنین آزمایشگاهی، وارث مفقودالاثر و توارث( ارث بردن در اثر با هم مردن به سبب و یا نسب) می پردازد.
یکی از مباحث مهم فقهی و حقوقی که مکرر محل ابتلاء مردم است و عامل معرکه آراء فقها و حقوقدانان میشود بحث ارث است که از قواعد سنتی و پیچیدهای تبعیت میکند. قواعد ارث در کشورهای گوناگون با فرهنگ، مذهب و سنتهای مردم پیوند دارد.
ارث زمانی تحقق پیدا میکند و مالی به عنوان ارث به کسی می رسد که وارث در زمان فوت مورث، موجود باشد. وارث میتواند به شکلهای گوناگونی موجود باشد؛ به عنوان مثال، شرایط ارث بردن جنین آزمایشگاهی، وجود وارث غایب مفقود الاثر در زمان فوت مورث،اشخاصی که خویشاوندی نزدیکی با یکدیگر دارند و تقدم و تاخر زمان فوت آن ها مشخص نیست، از مواردی هستند که کمتر محل بحث و توجه قرار گرفته است.
این کتاب تلاش میکند به بررسی مسایل سنتی اکتفا نکند و مسایل جدید و به روز جامعه انسانی و ابهامات موجود در زمینه ارث را که مصداق عینی آن در فقه اشاره نشده، با مستندات و دلایل علمی متقن بازگو کند.
این کتاب با بررسی تعاریف، موجبات و شرایط ارث، شرط وجود وارث در حمل،شرایط ارث وارثان مفقود الاثر و دارای تاریخ فوتهای معلوم و مجهول و یا در دسترس نبودن تقدم و تاخر زمان فوت آنها و یا نامعلوم بودن آنها نوع ارث بردن را با ذکر دلایل فقهی و حقوقی بیان میکند.
مولف از منابع حقوقی و فقهی گستردهای بهره گرفته و در این زمینه هم از منابع فقه امامیه و کتابهای فقه اهل سنت استفاده کرده تا محتوای کتاب از نظر علمی و عملی سودمند باشد. جامعه مخاطب این کتاب حقوقدانان و دانشجویان حقوق است.
کتاب « شرط وجود وارث» در تحقق ارث با عنوان فرعی در حقوق ایران و فقه اسلامی نوشته محسن جعفری بهزاد کلایی و صاحب مقدمهای از سید حسین صفایی است که از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر و با شمارگان هزار و 500 نسخه در 165 صفحه و بهای 30 هزار ریال وارد بازار کتاب شده است.
«موضوعشناسی ربا در پدیدهای به نام بانک»
کتاب «موضوعشناسی ربا در پدیدهای به نام بانک» با عنوان فرعی استفاده از رویکرد سیستمی میکوشد حرمت ربا را با استفاده از تحلیل معنای بهره در نظریه متفکران غربی، بیان توجیهات مدافعان این پدیده و استناد به آیات و روایات اسلامی، قبح این رفتار در جامعه انسانی را بیان میکند.
متداولترین سووالاتی که در باب ربا در سیستم بانکی ممکن است پیش بیاید این است که ربا چیست؟ آیا خارج از سیستم تعبد میتوان اخذ آن را ظلم دانست؟ آیا ربا در فعالیتهای بانکی (سپردهگذاری و اعطای وام) موضوعیت دارد؟ و یا آیا استفاده از رویکرد سیستمی درباره شناسایی فعالیتهای بانک به لحاظ ربوی بودن آنها موثر است؟ این کتاب درپی پاسخ به چنین سوالاتی است.
این کتاب با بهرهگیری از تحلیل مفاهیم بهره در نظریههای متفکران غربی از دیرباز تا سوسیالیزم تلاش میکند نشان دهد فهم اندیشمندان از بهره با پیشرفت و تکامل نظام اقتصادی تغییر کرده است.
در نظام حقوقی اسلام هر گونه روابط و تعامل اقتصادی که برای نوع انسان چنین احساس نفرتی را ایجاد کند و گام نخست بهرهوری و تداوم آن، پایداری سیستم را مختل کند، از طریق این نظام مورد مقابله و نفی و نهی قرار می گیرد مانند گرانفروشی، کم فروشی و کلاهبرداری و ربا که در قرآن از آن تعبیر به ظلم میشود.
اثرات تکوینی ربا این بسیار قابل تامل است زیرا از نظر اجتماعی هیچ فعالیت اقتصادی واقعی که موجبات رشد جامعه و فرد میشود، خارج از ریسک نیست، پس هنگامی که فردبه روش غیر صحیح میزان ریسک را کاهش میدهد، عمل غیر صحیح انجام داده و مانع رشد خود شده که این خود بخشی از ظلم به نفس است.
دومین اثر تکوینی مخرب این است که ضرر و آسیبهای آن وارد زندگی دیگر افراد اجتماع از جمله قرض گیرنده میشود، زیرا این پول کثیف است و آثار آن از جامعه تولید کننده به جامعه مصرفی قابل انتقال است.
کتاب «موضوعشناسی ربا در پدیدهای به نام بانک» با عنوان فرعی استفاده از رویکرد سیستمی به اهتمام اصغر آقا مهدوی و با آثاری به قلم حجت الاسلام سعید رجحان، دکتر اصغر آقا مهدوی و کامران ندری به رشته تحریر در آمده است. این کتاب از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) با شمارگان هزار و 500 نسخه و بهای50 هزار ریال در 248 صفحه وارد بازار کتاب شده است.
فرآوری: رویا فهیم
بخش کتاب و کتابخوانی تبیان
منابع: خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، خبرآنلاین
