شانس و ثروت؛با سین هشتم هفت سین! نوروز سال گذشته بود که فرمانده یگان حفاظت محیط زیست تهران از جمع‌آوری 450 سمندر لرستانی و مار آبی در میدان میوه و تره‌بار شهر تهران خبر داده بود، عملیاتی که اگرچه به بازداشت تعدادی افراد سودجو پایان یافت، ولی خط بطلانی برای مقابله با این سوداگری نبود. این روزها و در آستانه سال نو کنار ماهی قرمزهای سفره هفت سین می توان گونه نادری را دید که علی رغم ممنوعیت تجارت بین المللی آن به بهایی اندک در بازارهای ایران معامله می شود تا سین هشتم سفره های نوروزی متولد شود. گشت و گذاری در خیابان های تهران و برخی شهرهای ایران حکایت از روایتی دردناک برای میراث طبیعی ایران اسلامی است. قصه به خرید و فروش یک گونه منحصر به فرد به صورت آزادانه در کنار ماهی قرمز و دیگر «سین» های سفره هشت سین بر می گردد.درحالی که به عقیده بسیاری از کارشناسان قدمت حضور ماهی قرمز بر سر سفره‌های هفت سین به 100 سال هم نمی‌رسد، چند سالیست حیوانات دیگری همچون مارآبی، لاک‌پشت و سمندر، مهمان ناخوانده سفره‌های هفت سین‌ برخی خانواده‌های ایرانی شده است. هر سال نزدیک عید نوروز، خیابان‌ها پر می‌شود از آکواریوم‌های کوچک ماهی قرمزهایی که نماد مهر، پیروزی، شادی، سرزندگی و برکت محسوب می‌شوند. اما چندسالی است که در کنار ماهی، حیوانات خزنده‌ی دیگری هم برای فروش دیده می‌شوند تا بلکه به زور و قدم این حیوانات بی‌زبان، شانس و ثروت در سال جدید به خریداران آنها روی آورد! سفره هفت‌سین، جولانگاه فعالیت سودجویان! با نزدیک شدن به شروع سال نو، چهره معابر عوض شده و فعالیت‌های اقتصادی حاشیه‌ای، آغاز می‌شود و متاسفانه به دلیل سودجویی برخی افراد سودجو در سالیان اخیر علاوه بر فروش ماهی‌های سفره هفت سین، عرضه سایر جانوران نیز مرسوم شده و انواع دوزیستان از قبیل سمندر و خزندگان از قبیل لاک پشت و مار در پیشخوانهای فروش معابر دیده می شود. شکی نیست که چه در فرهنگ دینی و اسلامی و چه در فرهنگ باستانی ایرانیان حق حیات جانوران محترم شمرده شده و استفاده ابزاری از این گونه، تضاد تاریخی با اسلام و آئین های کهن این سرزمین دارد. سفره هفت‌سین چندسالی است که جولانگاه فعالیت سودجویانی است که با ترویج خرافه و ادعای افزایش ثروت و خوشبختی، اقدام به فروش حیوانانی از جمله مارآبی، لاک پشت و سمندر می‌کنند. خزندگانی که بهار را به جای طبیعت سرسبز، در قفس‌ها و آکواریوم‌های خانگی سپری می‌کنند و در آخر هم دور از مأمن اصلیشان می‌میرند. در روزهای پایانی سال بازارهای اطراف مولوی و تجریش پر می‌شود از حیوانات نادر و کمیابی که نسل‌شان رو به انقراض است. بازار خرید و فروش حیوانات خزنده‌ و دوزیستی همچون مار و لاک پشت و سمندر در حالی این روزهای به بهانه نوروز داغ است که کارشناسان حیات وحش نسبت به خطر انقراض برخی گونه‌های لاک پشت ایرانی و سمندر ابراز نگرانی می‌کنند انقراض گونه لرستانی کنار خیابانهای تهران! در روزهای پایانی سال بازارهای اطراف مولوی و تجریش پر می‌شود از حیوانات نادر و کمیابی که نسل‌شان رو به انقراض است. بازار خرید و فروش حیوانات خزنده‌ و دوزیستی همچون مار و لاک پشت و سمندر در حالی این روزهای به بهانه نوروز داغ است که کارشناسان حیات وحش نسبت به خطر انقراض برخی گونه‌های لاک پشت ایرانی و سمندر ابراز نگرانی می‌کنند، دبیر انجمن حامیان زمین در این باره می‌گوید: از دو سال پیش برخی افراد محلی گونه سمندر لرستانی را جمع آوری کرده و با انتقال به تهران می‌فروشند که اگر این روند ادامه پیدا کند مطمئنا این گونه حیوانی با خطر انقراض مواجه می‌شود. متاسفانه در سالهای اخیر و با نزدیک شدن به ایام نوروز یکی از منحصر به فرد ترین گونه هایی که سایه انقراض را بر روی قامت 14 سانتی متری خویش احساس می کند، سمندر لرستانی است.فرزند آتش بر باد می رود! در خانواده پهناور حیات وحش ایران راسته دوزیستان دم دار شامل 9 گونه سمندر بوده که اکثر آنها در شرایطی نامعلوم یا بحرانی به سر می برند. در بین این خانواده 9 نفره، سمندر کوهستانی لرستان در سال های اخیر تهدیدهای بسیاری را تجربه کرده و همچنان جمعیت این گونه با خطرات مختلفی روبروست. این گونه ارزشمند در محیطی از بقایای جنگل‌های بلوط که حاوی آب ‌های خنک باشد زیست کرده و بر پشت خود خال‌ ها یا نوار های زرد و نارنجی چشمگیر روی زمینه قهوه‌ ای داشته و زیر بدنشان زرد یا نارنجی قرمز است. نام این گونه ترکیبی از دو کلمه سام (آتش) و اندر (درمیان) بوده و به همین دلیل در برخی از کتب قدیمی او را فرزند آتش نامیده اند. در حقیقت جوامع محلی سمندر را نماد پاکی، شجاعت و انسان راست ‌کردار دانسته و در بین آنها از احترام ویژه ای برخوردار است.این‌ گونه 14 سانتی ‌متری آندمیک ایران بوده و تنها در خاک لرستان و در مرز با استان خوزستان یافت می‌شود. در حقیقت قرار گرفتن این گونه در بین دو استان خوزستان و لرستان به جای آنکه حفاظت و حراست بیشتری را به وجود بیاورد، سبب پاسکاری سمندر در بین این دو استان شده است تا در مقطعی از زمان شاهد کاهش جمعیت این گونه به علت نبود نظارت کافی باشیم. چوب حراج بر میراث طبیعی لرستان حراج این گونه منحصر به فرد برای تبدیل شدن به سین هشتم سفره عید، یکی از دغدغه های مهم دوستداران محیط زیست فروش آزادانه این گونه در معرض خطر انقراض در کنار خیابان و در میان ماهی های سفره هفت سین است! همه ساله و با نزدیک شدن به ایام نوروز عده ای سودجو به طرق مختلف اقدام به صید سمندر کرده و آن را با قیمت هایی همچون سه، شش و یا ده هزار تومان به فروش می رسانند! سال گذشته و با شروع ایام نوروز سال 91 از شهرهایی همچون تهران، بندرعباس، اهواز و حتی مرکز شهر خرم آباد خبر فروش آزادانه سمندر لرستانی در حالی به گوش می رسید که قانون خرید و فروش این گونه ارزشمند در سراسر جهان ممنوع اعلام شده بود. آیا به راستی قیمت سرمایه های ژنتیکی این سرزمین به این میزان ناچیز است؟ !!! درحالی که به عقیده بسیاری از کارشناسان قدمت حضور ماهی قرمز بر سر سفره‌های هفت سین به 100 سال هم نمی‌رسد، چند سالیست حیوانات دیگری همچون مارآبی، لاک‌پشت و سمندر، مهمان ناخوانده سفره‌های هفت سین‌ برخی خانواده‌های ایرانی شده است به راستی قرار دادن مار و سمندر در هفت سین سال نو برای اعضای خانواده "شانس و ثروت" می‌آورد؟ امان الله قرائی‌مقدم- جامعه شناس- آن را نشات گرفته از خرافه می‌داند و در عین حال می‌گوید: ایرانیان در طول تاریخ به حیوانات توجه داشته اند اما اکنون به نظر می رسد براساس تأثیرات زندگی غربی، برخی از ایرانیان از حیواناتی که کوچک ترین توجیهی برای نگهداری آنها وجود ندارند، نگهداری می کنند!از سوی دیگر، آزار حیوانات آثار بدی روی جامعه می گذارد و شکار این حیوانات روی طبیعت و حیوانات نیز اثر منفی دارد. جدا از آن برخی از این حیوانات از لحاظ بهداشتی نیز مشکل‌ساز است. به گفته قرائی‌مقدم، برخی افراد نوکیسه برای خودنمایی وفخرفروشی دست به این کار می‌زنند به همین دلیل است که در قشر تحصیل کرده کمتر چنیین اقداماتی را مشاهده می‌کنیم.عبدوس، مدیر کل محیط زیست استان گیلان در این باره معتقد است : بدون شک این تنوع طلبی که در حوزه تقاضای بازارعید خود را نشان می دهد، نه ریشه در رسوم باستانی ایرانیان دارد و نه ارتباطی به آئین نوروزی و تنها دلیل آن می تواند از عدم توجه به حق حیات جانوران و بدعتی در جهت سودجویی باشد. فرآوری: نسرین صفری بخش اجتماعی تبیان منابع:ایسنا/تابناک مقالات مرتبط : تجاوز آشكار به مرزهای پارك ملی روز دشمنی با طبیعت! این دعوت را رد نکنید