به 3 روز تاریکی زمین نزدیک میشویم؟
همه شما که این مطلب را میخوانید حتما چند باری با موضوعات شبه علم مواجه شدهاید. در شهریور ماه مریخ به اندازه ماه کامل در آسمان ظاهر میشود، بشقابهای پرندهای که از سوی تمدنهای دیگر به ما سر میزنند و گاهی تعدادی را میدزدند، یک شرکت نوشابهسازی تبلیغ خود را روی ماه میاندازد، طالعبینان با بررسی وضعیت ستارهها و تاثیر آنها زندگی شما را پیشبینی میکنند، جهان در سال 2012 طبق پیشبینی مایاها و به دلیل وضعیت قرارگرفتن زمین در آسمان و تغییر قطبین مغناطیسیاش به پایان میرسد و دهها مورد دیگر.
شبهعلم برای آنکه راه خود را به میان مردم باز کند تکنیکها و روشهای مختلفی دارد. یکی از روشها این است که تفسیر غلطی از دادههای علمی ارائه میدهد. برای مثال برخی از طالعبینان ستارهای به شما میگویند علت تاثیر ستارهها بر سرنوشت شما تاثیر نیروی گرانش آنها بر شماست و جزر و مد دریاها در اثر نیروی کشندی ماه را هم شاهدی بر صحت ادعای خود میآورند. اما آنها آگاهانه یا از روی جهالت فراموش میکنند نیروی گرانش چگونه عمل میکند و چگونه تاثیر آن با عکس مجذور فاصله رابطه دارد و آنچه درباره ماه صادق است درباره سیارهها و ستارههای دور دست عمل نمیکند. آنها سادهترین بخش مکانیک مدارهای سماوی را برای توجیه حرفهای خود نادیده می گیرند.
گاهی آنها بخشی از یک واقعیت علمی را انتخاب و بخشهایی را به دلخواه حذف میکنند تا تئوری خود را موجه جلوه دهند. مثلا در نمونه ظهور مریخ در ابعاد ماه کامل در شهریور ماه آنها بخش عمدهای از داستان خود را از خبری مربوط به چند سال پیش برداشتهاند که در آن اعلام شده بود در آن سال بخصوص مریخ به نزدیکترین فاصله خود با زمین میرسد که این فاصله خود فقط چند کیلومتری نزدیکتر از فاصله مریخ نسبت به رکوردهای قبلی خود بوده است.
در خبرهای آن سال اعلام شده بود که اگر با تلسکوپی با بزرگنمایی مشخصی به مریخ نگاه کنید درون تلسکوپ، مریخ را به ابعاد ماه کامل خواهید دید. اما شایعهپردازان این بخش و همچنین بخشی را که مربوط به زمان این رویداد بود، حذف کردند و هر سال نامههایی مبنی بر اینکه این اتفاق میافتد و مریخ ناگهان به اندازه ماه کامل در آسمان شب دیده میشود را منتشر میکنند.
گاهی قطعاتی با تفسیرهای اشتباه و آمیخته به برخی از اطلاعات غلط در کنار هم قرار میگیرند تا داستانی جعلی را منطقی جلوه دهند.مثلا در داستانهای مربوط به پایان دنیا در شب یلدای امسال، تفسیر غیردقیقی از یک تقویم باستانی، تعدادی اطلاعات بیربط نظیر اینکه در شب یلدا و انقلاب زمستانی خورشید، زمین و مرکز کهکشان در یک راستا قرار میگیرند (این اتفاق هر سال هنگام انقلاب زمستانی تکرار میشود) و اینکه سیارات همگی در یک خط قرار میگیرند (این اتفاق امسال نمیافتد و اگر زمانی هم رخ دهد هیچ تاثیر گرانشی بر زمین ندارد) را کنار هم قرار میدهند تا ادعای خود را توجیه کنند. گاهی نیز کار به نظریههای توطئه میکشد. در خصوص بشقابهای پرنده یا شایعه دستگیری یک یا چند موجود فرازمینی عمده مدارک مدعیان به واسطه اطلاعات طبقهبندی شدهای است که گویا در اختیار آنها قرار دارد و از پنهانکاری دولتها در مخفی نگهداشتن این موضوع صحبت میکنند.
همیشه مقابله و مواجهه با این شایعات کار آسانی نیست. گاهی میتوان مدارک و ادعاهای آنها را نقد کرد. مثلا زمانی که گفته میشود همه سیارات در روز خاصی در یک راستا قرار میگیرند، میتوان نقشه مدار سیارات و وضعیت آنها را به مردم نشان داد و توضیح داد که این اتفاق نمیافتد و اگر هم بیفتد برایند نیروی گرانشی وارد بر زمین چقدر میشود و این تاثیر چقدر اندک و قابل صرف نظر در مقابل مثلا گرانش فقط ماه که در نزدیک ما قرار دارد، است. یا مثلا اگر به شما بگویند تغییر قطبین مغناطیسی عامل تغییرات بزرگ و نابودی زمین است میتوان به آنها شواهد مربوط به تغییر قطبین مغناطیسی زمین در طول تاریخ را نشان داد و اشاره کرد این پدیده تازه و عجیبی نیست و زمین بارها آن را تجربه کرده است و تاثیرات آن مشخص و قابل بررسی است و ارتباطی با ادعای مطرح شده ندارد.
گاهی اوقات شایعهپردازان برای نفوذ در اذهان مردم، از توصیه و ضربالمثلی قدیمی پیروی میکنند که اگر میخواهید دروغی بگویید که همه باور کنند، باید دروغتان تا حد امکان بزرگ باشد. در این مورد خاص بحث کردن و صحبت کردن درباره این ادعا دشوارتر است چون اصولا حرف معنی داری ارائه نشده است. نمونه اخیری که مردم با آن مواجهند از این دسته است.
سه شبانهروز تاریکی
اگر کاربر شبکههای اجتماعی بوده یا وبلاگهای مختلف داخلی و خارجی را دیده باشید یا مخاطب ایمیلهای عمومی باشید، حتما با این خبر مواجه شدهاید که قرار است زمین به مدت سه روز در خاموشی فرو برود.
روایتهای مختلفی از این داستان منتشر شده است. یکی از عمومیترین این موارد را در ادامه میبینید:
«دانشمندان ناسا، خاموشی در کل کره زمین به مدت سه روز از تاریخ 23 دسامبر 2012 را پیشبینی کردهاند. این پایان جهان نیست، این همترازی جهان، جایی که خورشید و زمین برای اولین بار همتراز میشوند. زمین از وضعیت کنونی که بعد سوم است به بعد صفر تغییر کرده و سپس به بعد چهارم تغییر می”‹کند. در این گذار جهان با تغییر بزرگی روبهرو میشود و ما یک جهان جدیدی را خواهیم دید. پیشبینی شده است این سه روز تاریکی در روزهای 23، 24، 25 دسامبر 2012 (سوم تا پنجم دی 1391) اتفاق میافتد، حفظ آرامش، کنار یکدیگر بودن، مناجات و خواب در این سه روز بهترین کار است و آنهایی که بعد از این واقعه زنده میماند با یک جهان نوین روبهرو خواهند شد. خطری که شما را تهدید میکند این است که در اثر هراس از این رویداد دچار حادثه شده و از بین بروید. مقامات نمیخواهند به دلیل توسعه وحشت عمومی این موضوع را عمومی کنند.»
برخلاف نمونههایی که قبلا اشاره شد، این داستان تنها بر مبنای دروغهای شاخدار و حرفهای بیمعنی بنا شده است.
به طور خلاصه در این متن این ادعاها مطرح میشود:
1ـ ناسا و دانشمندان آن این موضوع را پیشبینی کرده است
2ـ خورشید و زمین برای اولین بار همتراز میشوند
3ـ زمین از بعد سه روز به بعد صفر و بعد به بعد چهار میرود
4ـ در نتیجه زمین (یا جهان؟) سه روز خاموش میشوند
در این خصوص مساله تنها اشتباه بودن دادهها نیست، بلکه اساسا گزارههای موجود هیچ معنی ندارد.
در مطالب آینده به بررسی موارد بالا می پردازیم.
منبع: دانش فضایی
