تصویری از یک سینماگر خلاق

به مناسبت هفتاد سالگی خالق «راننده تاکسی»، «گاو خشمگین» و...

این کارگردان شاخص که در آستانه تولد 70 سالگی خود قرار دارد، هفدهم نوامبر 1942 - در محله کویینز نیویورک از والدینی ایتالیایی متولد شد و فیلمسازی را از سال 1973 میلادی با فیلم تحسین شده پایین شهرآغاز کرد.

وی بتدریج با فیلم‌های دیگری همچون راننده تاکسی، گاو خشمگین و سلطان کمدی جایگاه مستحکمی در هالیوود پیدا کرد و اغلب ساخته‌های وی با واکنش‌های بسیار منتقدان و مخاطبان عادی سینما همراه شد.

نکته جالب در رابطه با اسکورسیزی، نامزدی چندین باره او توسط آکادمی اسکار به عنوان بهترین کارگردان است که هربار از تصاحب آن ناکام ماند تا اینکه سرانجام برای فیلم ثˆمردگانثˆ موفق به دریافت آن شد!

از دیگر جوایز مهم اسکورسیزی می‌توان به کسب گلدن گلاب برای فیلم هوگو، مردگان و دارودسته نیویورکی هااشاره کرد که به مناسبت 70 سالگی وی بدان خواهیم پرداخت.

دارودسته نیویورکی ها برشی از تاریخ قرن نوزدهم آمریکاست که با قصه‌ای جذاب و تکان دهنده ترکیب شده و مخاطب را تا به انت‌ها با قهرمان‌های خود همراه می‌سازد.

اسکورسیزی که اصلیتی ایتالیایی دارد، در سفری برای ساخت یک مستند تصمیم خود را برای ساخت این فیلم در استودیوهای بزرگ چینه چیتای ایتالیا گرفت و بخش مهمی از کیفیت والای فیلم را مدیون همین امر است.

دکورهایی به شدت واقعی که نیویورک قدیم را به شکل خوفناکی به تصویر کشیده و شناعت عجیبی در آن موج می‌زند.

سکانس افتتاحیه فیلم که نبرد خونین ایرلندی‌ها به فرماندهی کشیش والنبا آمریکایی‌های اهل نیویورک به سرکردگی بیل کاتینگ - بیل قصاب - را شامل می‌شود، فوق العاده از کار درآمده و میزانسن‌ها به گونه ایست که نشان از حضور کارگردانی صاحب سبک پشت دوربین دارد.

اسکورسیزی در‌‌ همان ابتدای کار به سرعت شخصیت‌های اصلی اثر را به مخاطب معرفی کرده و قطب منفی را برجسته‌تر می‌کند که دلیل این امر نیز در ادامه مشخص می‌شود.

بیل قصاب در این نبرد خونبار، کشیش والن را کشته و 16 سال بعد آمستردام پسروالن که در آن ایام کودکی بیش نبوده برای انتقام از بیل قصاب وارد منطقه تحت نفوذ وی می‌شود.

اسکورسیزی در پرداخت شخصیت‌های اصلی خود وسواس بسیاری به خرج داده و پایه‌های موفقیت فیلم را بر این اساس بنا کرده است.

بیل قصاب یکی از شمایل‌های بی‌بدیل شر است که کمتر نمونه مشابهی را به این شکل دیده شده است؛ یک شر مطلق که برای به دست آوردن قدرت در نیویورک قدیم به شکلی کاملا بدوی به سرکوب دیگران پرداخته و مهارت ویژه‌ای هم در استفاده از چاقو دارد.

چند لایه بودن بیل قصاب یکی از نقاط قوت فیلمنامه دارودسته نیویورکی ها است که درام را به بهترین شکل پیش برده و به تقابل میان او و آمستردام رنگ و بوی خاصی بخشیده است.

مصنوعی بودن یک چشم بیل قصاب نیز علاوه بر ترسناک‌تر کردن چهره او، بخش دیگری از هویت او را برای مخاطب آشکار کرده و نشان از ادامه دار بودن درگیری‌های خونین وی در تمامی این سال‌های دیده نشده دارد.

تم انتقام به عنوان تم اصلی فیلم به قدری قدرتمند از کار درآمده که مخاطب را تا به انت‌ها به دنبال خود کشانده و منتظر نگه می‌دارد.

آمستردام نیز که در کودکی پدر را از دست داده، خود قربانی خشونت حاکم بر منطقه است که برای رسیدن به آرامش و صلح کمر به از بین بردن بیل قصاب می‌بندد.

هوش و ذکاوت آمستردام، کیفیت متمایزی به نقش بخشیده و آن را از سایر نمونه‌های مشابه جدا کرده است.

رابطه دوستانه او با جنی نیز که از کودکی با هم بزرگ شده‌اند، داستانکی جذاب را را با محوریت این دو خلق کرده که در بخش پایانی بسیار به کار اسکورسیزی آمده است.

این کارگردان بزرگ سینما، اوج توانایی خود را در صحنه رفتن آمستردام و بیل قصاب به تئا‌تر با میزانسنی فوق العاده به نمایش گذاشته که تا مدت‌ها از ذهن مخاطبان نخواهد رفت.

دارودسته نیویورکی ها نیز مانند دیگر ساخته‌های اسکورسیزی، بازی‌های درخشان و قابل بحثی دارد که بسیاری از ظرایف آن به هنگام تماشای چندباره آن به چشم می‌آید.

دانیل دی لوییس که اسکار بهترین بازیگر نقش اول را برای این فیلم به خانه برده، شخصیت چندوجهی بیل قصاب را به بهترین شکل ایفا کرده، بگونه‌ای که نمی‌توان بازیگر دیگری را برای این نقش متصور شد.

وی برای ایفای هرچه بهتر نقش، مدتی نزد یک قصاب آموزش دید و کار با چاقو را به خوبی فرا گرفت که این امر در تک تک لحظات فیلم مشهود است.

نکته دیگر حجم دادن به صدا بدون توسل به اغراق است که بیل قصاب را مخوف‌تر و پیچیده‌تر کرده است.

لئوناردو دی کاپریو نیز از همین فیلم، استارت تبدیل شدن از یک بازیگر صرفا خوش چهره به بازیگری تمام عیار را زد و نقش آمستردام را با همه فرازوفرود‌ها به تصویر کشیده است.

در این میان چهره ظریف و آسیب پذیر او نیز به کمک وی آمده و به مستند‌تر شدن نقش کمک شایانی کرده است.

دارودسته نیویورکی ها از جمله فیلم‌هایی است که ظرافت‌های بسیار در کارگردانی، فیلمنامه و بازیگری نهفته دارد که در تماشای دوباره و یا چندباره به چشم آمده و بر هوش و استعداد والای مارتین اسکورسیزی صحه می‌گذارد.