تحولات سوریه هر روز ابعاد جدیدتری به خود گرفته است. انفجارات چند روز گذشته و کشته شدن تنی چند از مقامات امنیتی این کشور، شرایط جدید را در سوریه پدید آورده است.
چین و روسیه برای سوریه چه کردند؟
تحولات سوریه هر روز ابعاد جدیدتری به خود گرفته است. انفجارات چند روز گذشته و کشته شدن تنی چند از مقامات امنیتی این کشور، شرایط جدید را در سوریه پدید آورده است. سوریه به یک جنگ تمام عیار داخلی کشیده شده و اوضاع منطقه را نیز آشفته کرده است. متاسفانه در این میان کشورهای عربی نیز به تاسی از اربابان غربیشان اوضاع را در این کشور روز به روز بدتر میکنند و با بیانیههایی خواستار کنارهگیری بشار اسد از قدرت می شوند.
با وجود آنكه تلاشهای آمریكا و همپیمانش برای قانع كردن چین و روسیه در تغییر مواضعشان نسبت به بحران سوریه با شكست روبهرو شده و تیر دشمنان سوریه برای بركناری نظام این كشور به خطا رفته است، سازمان ملل بار دیگر دست به دامن چین شده تا از نفوذ خود برای حل بحران سوریه استفاده كند. در این راستا در پنجم ژوئیه سال 2012، وزارت امور خارجه چین دعوت رسمی را از سوی دولت فرانسه برای حضور در كنفرانس موسوم به "دوستان سوریه در پاریس" دریافت كرد اما چین در این كنفرانس حاضر نشد چرا كه از یك طرف در این كنفرانس همه گروههای درگیر و حامیان آنها حضور نداشتند و از طرف دیگر این كنفرانس به حل بحران سوریه از طریق مسالمتآمیز كمكی نمیكرد و در آن از جامعه جهانی خواستار شد تا بندهای توافقنامه كنفرانس ژنو به طور كامل اجرا شود. وزرای امور خارجه پنج كشور عضو دائم شورای امنیت نیز در كنفرانس ژنو به نمایندگان سازمان ملل و اتحادیه عرب و سایر كشورها پیوستند و وزیر امور خارجه چین نیز پیشنهادی را در این نشست مطرح كرد كه به یافتن راهكار مسالمتآمیز در حل بحران سوریه كمك میكند راهكاری كه قادر به تضمین محورهای شامل پایبندی به روند حل و فصل مسالمتآمیز بحران سوریه بود. در همین راستا، دولت چین از جامعه جهانی به ویژه اعضای حاضر در كنفرانس ژنو خواست تا دولت سوریه و مخالفان این كشور را به طور هماهنگ برای اجرای جدی بندهای طرح كوفی عنان و پایبندی به قطعنامههای شورای امنیت ترغیب كنند. چین همچنین، متوقف شدن كامل موج خشونتها در سوریه، حمایت از غیرنظامیان و آغاز مذاكرات سیاسی بدون هیچ پیششرطی را در سوریه خواستار شد.
دولت چین از جامعه جهانی به ویژه اعضای حاضر در كنفرانس ژنو خواست تا دولت سوریه و مخالفان این كشور را به طور هماهنگ برای اجرای جدی بندهای طرح كوفی عنان و پایبندی به قطعنامههای شورای امنیت ترغیب كنند. چین همچنین، متوقف شدن كامل موج خشونتها در سوریه، حمایت از غیرنظامیان و آغاز مذاكرات سیاسی بدون هیچ پیششرطی را در سوریه خواستار شد
همچنین در این زمینه حمایت كامل از تلاشهای میانجیگرانه كوفی عنان و فعالیتهای مستمر وی برای دستیابی به راهكاری مسالمتآمیز در حل بحران سوریه؛ این محور موكد آن بود كه تلاشهای میانجیگرانه كوفی عنان تضمین كننده راهكاری عاقلانه و منطقی است كه به حل بحران سوریه ختم میشود و لذا جامعه جهانی باید از این تلاشها و نیز عملكرد هیات ناظران سازمان ملل حمایت كند چرا كه هر دو آنها نقش محوری و سازنده در حل بحران سوریه ایفا میكنند. همچنین راهکاری دیگری که مد نظر بود حکایت از این داشت که همه گروهها باید به انتخابات مستقل مردم سوریه احترام بگذارند. چین برای روند انتقال مسالمتآمیز در سوریه بر طبق طرح كوفی عنان كه مفاد آن احترام به استقلال و تمامیت ارضی سوریه و دعوت مردم سوریه به مذاكرات ملی تاكید دارد، اهمیت زیادی قائل است چرا كه ملت سوریه قادرند به تنهایی بحران موجود را حل كنند و به هیچكس اجازه ندهند كه به جای آنها درباره این بحران تصمیمگیری كند. چین نیز با هر طرحی كه از خارج به سوریه تحمیل شود و نمایندگان مردم سوریه با آن موافق نباشند مخالف است.
همچنین چین از هر دو طرف درگیر در سوریه خواسته تا به مسئولیتهای ملی خود عمل كرده و با صبر و دوراندیشی برای دستیابی به راهكاری سیاسی و كار آمد تلاش كنند چرا كه مساله سوریه مسالهای بسیار پیچیده و حساس است. كشورهای ذیربط هم باید برای ایجاد توافق و خلق فضای اطمینان میان طرف درگیر از طریق برگزاری گفتوگوهای جدی برقراری آشتی ملی تلاش كنند و موضعی جدی در تعامل با همه گروههای سوری اتخاذ كنند موضعی كه تامینكننده منافع اساسی ملت سوریه باشد و از صلح و ثبات منطقه خاورمیانه حمایت كند. از آنجایی كه در كنفرانس ژنو اشاره به بركناری نظام بشار اسد به عنوان شرط آغاز روند انتقالی در سوریه نشد، آمریكا و همپیمانانش در اروپا و غرب این مساله را شكستی خطرناك برای سیاستهای خود درخصوص سوریه تلقی كردند. این شكست و ناكامی در كنفرانس ژنو، سقف خواستههای مخالفان سوری را افزایش داد تا جایی كه با هر راهكار سیاسی كه به بركناری اسد نیانجامد مخالفت میكنند و بركناری اسد و تفكیك نظام را شرط اصلی ساخت سوریه جدید بر اساس اصول دموكراسی میدانند. ناكامی آمریكا و همپیمانانش در كنفرانس ژنو، باعث شد تا این كشورها پیش از اینكه جوهر توافقنامه ژنو خشك شود، كنفرانس پاریس را تشكیل دهند. حتی هیلاری كلینتون نیز مستقیما چین و روسیه را تهدید و اعلام كرد در صورتی كه در كنفرانس شركت نكنند مورد تحریم واقع میشود. اما چینیها با تكیه بر این اصل كه هیچ فرد چینی نباید خون چینی دیگری را در اراضی این كشور بریزد، با بحران سوریه تعامل كردند و از همه گروههای درگیر سوری خواستند تا به كشتارها در اراضی سوریه و به دست خود مردم سوریه پایان دهند.
روش های اتخاذ شده از سوی غرب برای حل بحران سوریه نتیجهای در بر نخواهد داشت و عملا منطقه را در بحران فرو خواهد برد. همانگونه که شاهد برخی اقدامات تروریستی گسترده در عراق هستیم. کشورهای حامی غرب که طرفدار سقوط اسد در سوریه هستند نیز باید توجه کنند که ناامنی در منطقه دامان آناها را خواهد گرفت کما اینکه در گذشته نیز چنین مسالهای حادث شده است
كما اینكه از دوستان واقعی سوریه نیز خواستند ضمن عدم دخالت در امور این كشور به حمایتهای مالی و تسلیحاتی از مخالفان سوری كه نتیجهای جز ادامه درگیریهای خونین و وقوع جنگ داخلی ندارد پایان دهند. چین مطمئن است كه در صورت ادامه رقابتهای بینالمللی درخصوص سوریه همه ضرر خواهند كرد چرا كه تركشهای این مساله به همه مناطق خاورمیانه اصابت خواهد كرد. این كشور تنها كشوری است كه همواره خواهان توقف كشتارها و تلاش كشورهای عضو دائم شورای امنیت برای اجرای توافقنامه ژنو و واگذاری مسئولیتهای هیات ناظران نظامی بینالمللی به گروههای كاری غیرنظامی است. این رویکرد برخش اعضای شورای امنیت از سویی دنبال میشود که با برخی اقدامات تروریستی، عدهای قصد دارند فضا را به سمت درگیری ببرند. در این راستا مقامات آمریكایی میگویند، اگرچه آمریكا مخالفان سوریه را مسلح نمیكند اما به آنها كمك اطلاعاتی و مخابراتی خواهد كرد تا دولت بشار اسد سقوط كند.
روزنامه نیویورك تایمز در گزارشی نوشته است که دولت باراك اوباما، رئیس جمهوری آمریكا هم اكنون تلاشها برای حل و فصل بحران سوریه از طریق راهكارهای دیپلماتیك را كنار گذاشته و در عوض كمكها به مخالفان سوریه را افزایش داده و تلاشهای خود را برای تشكیل یك ائتلاف از كشورهای مختلف علیه سوریه دو برابر كرده است. این این رویکرد سبب شده است که مقامات دولت آمریكا طی چند هفته گذشته با مقامات تركیه و اسرائیل به بحث و تبادل نظر درباره چگونگی ساقط كردن دولت سوریه پرداختهاند. لئون پانهتا، وزیر دفاع آمریكا طی چند روز آتی وارد اسرائیل میشود تا با ایهود باراك، وزیر جنگ اسرائیل دیدار و درخصوص بحران سوریه گفتوگو كنند. كاخ سفید هم اكنون نشستهایی روزانه را برای بحث درخصوص طیف وسیعی از برنامههای پیشگیرانه در ارتباط با بحران سوریه برگزار میكند، از جمله برنامه محافظت از زرادخانههای تسلیحات سوریه و هشدار به دو طرف درگیر برای اجتناب از انجام شرارتهای بزرگ در این كشور، زیرا طی یك هفته گذشته درگیریها در دمشق افزایش یافته و حتی مشاوران ارشد امنیتی بشار اسد در یك انفجار كشته شدند. دولت اوباما مشغول گفتوگوهای مكرر با مقامات اسرائیلی است تا چگونگی حمله اسرائیل به تاسیسات نظامی سوریه را بررسی كنند. این رویکرد هیچ نتیجهای برای حل بحران سوریه نخواهد داشت و تنها اوضاع را بدتر میکند. این رویکرد خصمانه هدفی جز جنگ را دنبال نمیکند اگرچه یك تحلیلگر سیاسی در آمریكا می گوید که بهرغم فشار جمهوریخواهان آمریكا برای اقدامات بیشتر در قبال سوریه، بعید به نظر میرسد كه آمریكا و متحدش ناتو به طور مستقیم خود را وارد ناآرامیهای سوریه كنند.
روش های اتخاذ شده از سوی غرب برای حل بحران سوریه نتیجهای در بر نخواهد داشت و عملا منطقه را در بحران فرو خواهد برد. همانگونه که شاهد برخی اقدامات تروریستی گسترده در عراق هستیم. کشورهای حامی غرب که طرفدار سقوط اسد در سوریه هستند نیز باید توجه کنند که ناامنی در منطقه دامان آناها را خواهد گرفت کما اینکه در گذشته نیز چنین مسالهای حادث شده است.
هاتف پوررشیدی
بخش سیاست تبیان
