ناخن خشک هستید؟! خسیس فردی است که عمیقا عاشق پول است و رابطه شدیدی با پول دارد ؛ وی پول را نشانه قدرت، تسلط و شکست ناپذیری می‌داند. از این‌رو گمان می‌کند که پول از او محافظت می‌کند. خسیس، بخیل، ناخن‌خشک و... این وابستگی افراطی به پول از کجا ناشی می‌شود؟ آیا خساست همان خودخواهی است؟ آیا نگرانی از فردا است؟ آیا نیاز به تضمین مادی است؟ چرا برخی از افراد بیش از حد دست و‌دلباز هستند در حالی‌که برخی دیگر حتی از فکر اینکه کیف پولشان را باز کنند ترس تمام وجودشان را فرا می‌گیرد؟ نمی‌دانید در برابر رفتار آزاردهنده و عصبانی‌کننده افراد خسیس چه باید بکنید؟ حتی اگر حسابی ولخرج باشید و یا تنها فردی سخاوتمند باشید، این عمل فرد خسیس موجب عصبانیت شما می‌شود. چگونه این رفتار را توضیح می‌دهید؟ ضرورت کنار گذاشتن پول را چگونه توجیه می‌کنید؟ آیا این عمل به‌دلیل نگرانی از کمبود پول درصورت بروز مشکل است؟ ممکن است اینطور باشد.... روان شناسان خساست را یکی از پیامدهای انواع وسواس، وسواس جبری عملی، می دانند که در کنترل فرد نیست و فرد نمی تواند کنترلی روی عمل خود داشته باشد. جدا از پیامدهای روحی و روانی که وسواس به دنبال خود دارد، فرد در بسیاری از ابعاد زندگی خود دچار تغییر رفتار می شود. به عنوان مثال افرادی که دچار وسواس جبری عملی هستند، پس از مدتی ممکن است دچار وسواس در شمردن پول های خود شوند و یا نسبت به دخل و خرج منزل حساسیت بیش از حدی به خرج دهند. فرد بیشتر اوقات بیکاری خود را صرف رتق و فتق امور مالی می کند، در حالی که درآمدش مثل گذشته است و افزایش درآمد چشمگیری نداشته است. گاه برخی افراد در چنین شرایطی دست به جمع آوری بعضی اشیای قدیمی و عتیقه می زنند و نسبت به آن ها حساسیت بیش از اندازه ای به خرج می دهند. اگر نتوانند کارهای مالی را مطابق وقتی که در نظر گرفته اند انجام دهند، دچار استرس فوق العاده شدیدی می شوند که خواب و خوراک را از آن ها می گیرد. این رفتارها به شکل تدریجی و نامحسوس فرد را به سوی شخصیت تازه شکل گرفته ای که «خساست» صفت بارز اوست، سوق می دهد. «خست» و یا کم خرج کردن یا گردآوردن پول در حد افراطی تحت عنوان «عقده هارپاگون» هم شناخته شده است. هارپاگون قهرمان نمایشنامه «خسیس» نوشته «مولیر» است که نمونه مثال زدنی از یک فرد خسیس را به تصویر می کشد. فردی که با دقت تمام، همه پول‌هایش را جمع می‌کند، در همه خرج و مخارجش به‌شدت سختگیر است، از کوچک‌ترین افراطی وحشت دارد و به‌ خصوص آنکه علاقه شدیدی به صندوقچه پول‌هایش دارد و دیگر نمی‌توان او را صرفه‌جو نامید. فردی که در لحظه پرداخت صورتحساب رستوران کیف پولش را پیدا نمی‌کند! خسیس فردی است که عمیقا عاشق پول است و رابطه شدیدی با پول دارد ؛چنین فردی نه فقط در کم هزینه کردن و جمع آوری پول افراط می کند بلکه در دورریختن ظروف و وسایل غیرقابل استفاده مقاومت شدیدی دارد و هرگز حاضر نیست برخی اشیا را دور بریزد. در طول زمان فرد خسیس در سطح بسیار پایینی زندگی می کند و معتقد است فقط باید به اندازه ای خرج کند که نیاز دارد و چون نیازهای اولیه اش با مبلغ کمی برآورده می شود، پس نیازی به هزینه کردن پول بیشتر وجود ندارد. وی پول را نشانه قدرت، تسلط و شکست ناپذیری می‌داند. از این‌رو گمان می‌کند که پول از او محافظت می‌کند مهدی آزاد ،کارشناس ارشد روان شناسی بالینی،درباره دیگر ویژگی های افراد خسیس به نمونه های آن در ادبیات جهان اشاره می کند و می گوید: یکی از شخصیت های خسیس و بی عاطفه که مثال بارز این دسته از شخصیت هاست، اسکروچ است که همه ما آن را به خاطر داریم. وی فردی پول دوست و بی عاطفه است که فقط به پول فکر می کند و ویژگی های شخصیتی اش از او یک فرد غیر قابل تحمل ساخته است. درگذشته او می بینیم که پدرش او را در یک مدرسه شبانه روزی رها می کند و هرگز طعم محبت و مهربانی را در خانواده خود نچشید. او به هنگام تولد مادرش را از دست داد و به همین دلیل همواره متهم مرگ مادر شناخته می شد. پدرش به دلیل مسائل مالی مدتی در زندان بود و به این ترتیب ترس از بی پولی تمام وجود اسکروچ را در برگرفت. در انتها او تحول پیدا می کند. گذشته و نشانه های توصیفی مربوط به شخصیت اسکروچ کاملا با دانش روان شناسی مطابقت دارد و سیر تحولش به سمت خساست و سپس دست کشیدن او از این صفت را به خوبی نمایش می دهد. این کارشناس ارشد روان شناس بالینی با بیان این که بیشتر علایم وسواس خساست زیرگروه شاخه نظم و وارسی شدید و افراطی قرار می گیرد، توضیح می دهد: این گونه افراد عادت دارند بارها و بارها حساب بانکی خود را کنترل یا پس اندازهای خود را محاسبه کنند بسیار منظم هستند و همواره خواستار نظم شدیدی در زندگی خود هستند. باید توجه داشت نظم معمول و متداول مثبت است اما نظم افراطی و شدید که نه فقط مایه آزار فرد می شود بلکه دیگران را اذیت می کند، مردود است. ب سیاری از افرادی که وسواس جبری عملی دارند اگر نتوانند نظم موردنظر خود را در محیط پیاده کنند به شدت برآشفته و خشمگین و گاه افسرده و ناراحت می شوند و نمی توانند تحت هیچ شرایطی وضع موجود را بپذیرند. شکی نیست که این دسته از افراد از خودخواهی مطلق نیز رنج می برند. به نوشته سایت وب ام دی کارشناسان می گویند : چنانچه خودخواهی فرد به حدی برسد که زندگی اطرافیان را تحت الشعاع قرار دهد و اثر منفی روی دیگران بگذارد، باید گفت فرد دچار وسواس عملی جبری مرتبط با خساست شده است. دکتر اکرم پرند، روان شناس بالینی، درباره علت شکل گیری این خصیصه در افراد می گوید: بعضی اوقات به برخی افراد برچسب خساست زده می شود، در صورتی که واقعا این ویژگی را ندارند و بنا به موقعیت کاری، شغلی، خانوادگی و اجتماعی شان این طور به نظر می رسند. گاه فردی به علت احساس ناامنی تمایل به جمع کردن پول پیدا می کند و پس از گذشتن از بحران و بی ثباتی اقتصادی، به خرید منطقی رومی آورد، اما اگر کسی دچار افراط و تفریط همیشگی است، باید به دوران کودکی وی برگشت و دید که چه ویژگی هایی در دوران کودکی وجود داشته که او را به یک سوی این طیف سوق داده است. اصولا روان شناسان معتقدند که اگر فردی در فاصله سن 2 تا 3.5 سالگی دچار کمبود عاطفی باشد یا تحت حمایت والدین قرار نداشته باشد و یا رابطه خوبی بین والدین و کودک وجود نداشته باشد، ممکن است دچار خساست یا ولخرجی در دوران بزرگسالی شود. همچنین گفته می شود اگر شکل گیری اعتماد در دوران کودکی به تاخیر بیفتد این امر در بروز خصیصه خساست یا ولخرجی نقش دارد. این کمبود اعتماد به نفس مرحله به مرحله شخصیت فرد را بسته به شرایط خانوادگی و اجتماعی تحت تاثیر قرار می دهد و فرد در دوران بزرگسالی به انواعی از اختلالات دچار می شود، روان شناسان می گویند، اگر حس اعتماد و حمایت روانی از کودک توسط والدین به موقع به کودک القا نشود، حس ناامنی و اضطراب در کودک ریشه می دواند و فرد ممکن است به یکی از 2 خصلت خرید بیش از حد برای رفع اضطراب و یا خساست شدید ناشی از حس ناامنی در درون خود در دوران بزرگسالی گرایش پیدا کند. از طرفی یادگیری مشاهده ای نیز نقش بسیار مهمی دارد و فرد ممکن است بر اثر یادگیری مشاهده ای الگوبرداری کند. به عنوان مثال مادری که به نحو قابل ملاحظه ای به خرید افراطی علاقه مند است یا خساست شدید دارد، فرزندان خود را ناخواسته به یکی از این دو قطب هدایت می کند. به همین دلیل است که گاه یک مادر خسیس یک فرزند ولخرج تربیت می کند یا برعکس یک مادر ولخرج شاهد خساست فرزند خود در دوران بزرگسالی است. افراد مبتلا به وسواس جبری ـ عملی به علت وسواس افراطی در خرید هم خود و هم دیگران را از پولی که در اختیار دارند بی نصیب می گذارند و از احساس رضایتمندی و شادمانی در زندگی محروم هستند با خساست چه کنیم؟ درمان بسیاری از این بیماران کار دشواری است اما روان درمانی می تواند بسیار کمک کننده باشد. امروزه علم روان شناسی ثابت می کند که داشتن پول نمی تواند به احساس رضایت و خوشبختی بیشتر در افراد بینجامد. بلکه این خرج کردن پول در راه مثبت و خدمت به همنوعان به سلامت روان افراد کمک می کند. بنابراین پایه اصلی درمان، تاکید بر روی فواید هزینه کردن، ضمن تلاش برای برطرف کردن پیامدهای دیگر اختلال مانند افسردگی است. محققان به منظور اثبات این نظریه که پول خرج کردن احساس رضایت و شادی می آورد، به گروهی از شرکت کنندگان در یک آزمایش در آغاز یک روز 20دلار دادند و از آنها خواستند این پول را تا 5 بعدازظهر خرج کنند. دسته ای از شرکت کنندگان که گروه اول را تشکیل می دادند فقط لوازمی را که نیاز داشتند، خریدند اما گروه دوم ترجیح دادند از پول برای خوشحال کردن دیگران استفاده کنند. نتیجه آزمایش نشان داد گروه دوم رضایت بیشتری از روزی که با 20دلار آغاز کرده بودند، داشتند. این درحالی است که افراد مبتلا به وسواس جبری ـ عملی به علت وسواس افراطی در خرید هم خود و هم دیگران را از پولی که در اختیار دارند بی نصیب می گذارند و از احساس رضایتمندی و شادمانی در زندگی محروم هستند. نکته این جاست که این ویژگی فقط در افراد با توانمندی مالی بالا مشاهده نمی شود بلکه ممکن است در افرادی با درآمد متوسط نیز گزارش شود. فرآوری: نسرین صفری بخش خانواده ایرانی تبیان منابع: سیمرغ/روزنامه خراسان/خبر آنلاین/آفتاب