جوانان ، روحي پاك و قلبي زلال دارند و مايل اند با مبدأ هستي و پروردگارمتعال رابطه اي روشن، قابل درك و مستمر برقرار كند ، اين نياز ، اصيل ترين ، احتياج روحي آنان محسوب مي شود . استفاده از ظرفيت گيرايي و پذيرش جوانان راجع به موضوع اعتقادات ديني...
مهمترین نیازجوانان
جوانان ، روحی پاك و قلبی زلال دارند و مایل اند با مبدأ هستی و پروردگارمتعال رابطه ای روشن، قابل درك و مستمر برقرار كند ، این نیاز ، اصیل ترین ، احتیاج روحی آنان محسوب می شود . استفاده از ظرفیت گیرایی و پذیرش جوانان راجع به موضوع اعتقادات دینی امری بس مهم است.
از میان نیازهای عدیدهای که متفکران و اندیشمندان اسلامی و غیر اسلامی برای انسان برشمردهاند، نیاز او به شناخت هویت خویش و تأمین معنویت و آرامش و بینش باطنی از اهمیت بس والایی برخوردار است. انسان فطرتاً پاك آفریده شده است و اگر به درستی توسط انبیای الهی یا نبی درونی هدایت شود، به سمت سیر الی الله حركت میكند و جوانی ، مهمترین بخش زندگی آدمی است و دراین دوران ، مهمترین مسئله برای جوانان، نیازهای روحی آنهاست ، و باز مهمترین مسئله در این حوزه ، نحوه تأمین واقناع مطلوب این قبیل نیازهاست.
اسلام برای تأمین نیازهای اساسی انسان در دو ساحت دنیا و آخرت یا ظاهر و باطن، راهکارها و تعالیم گونانی را ارائه کرده است. یکی از این آموزهها که تأثیر شگرفی در برآورده شدن این نیازها و حفظ دین و اعتقاد مردم دارد، سفارش در مورد مسجد و اهمیت دادن به این مکان عبادی است. در میان اقشار گوناگون مردم و سطوح سنی مختلف نمازگزاران در مسجد، نسل جوان به جهت ویژگیهای منحصر به فرد و مؤثری که دارد از اهمیت بسیاری برخوردار است. به همین دلیل، توجه و برنامهریزی خاص برای این گروه سنی در مساجد به منظور برآوردن نیازهای گوناکون آنان، بهویژه احتیاجات فطری و معنوی آنها امری مهم و بنیادین می کند. مسجد به دلیل بهرهمندی از ظرفیت بالای فرهنگی، دینی و اجتماعی میتواند نقش بسزایی در سازندگی معنوی و صیانت دینی جوانان داشته باشد.
مقام معظم رهبری در این باره فرموده: "ما باید نگران دین مردم باشیم. بهترین جا برای حفظ دین مردم، همین مساجد است."
در این میان جذب جوانان به مساجد موضوعی است که همواره مورد توجه مسئولان فرهنگی و مذهبی بوده است. این مقاله به بحث تأمین نیازهای روحی و معنوی جوانان از طریق مساجد اشاره دارد و در این زمینه مواردی را مورد توجه قرار داده است.
مسجد مرکز ارتباطات انسانی و تعامل نسل جوان
مسجد، خانه خدا است و جوانان با حضور در آن از رهگذر صدق و اخلاص، نیازهای خویش را رنگ خدایی میدهند و روحیه معنوی خود را قوت میبخشند. با توجه به تفاوتی که میان دین و معنویت بیان شد، باید اذعان کرد که جوان امروزی مشتاق فهم عمیق از دین و حقایق و اسرار عبادات و درک لطیفتر از تعالیم آن است. بنابراین، رویکردی عرفانی به احکام و عقاید اسلامی برای پاسخگویی مناسب به نیازهای معنوی جوانان، امری ضروری است.
جوان دوست دارد بداند فلسفه و اسرار معنوی نماز، روزه و دیگر دستورات عبادی و یا حتی غیر عبادی دین چیست. او از توحید گرفته تا جزئیترین مسائل معنوی و روحی پرسش میکند
با توجه به این مهم، اخلاق و رأفت اسلامی و داشتن صبر و سعه صدر و نیز توانایی علمی ـ معنوی امام جماعت در هنگام جواب و مواجهه با این نوع از نیازهای معنوی از دین که در ذهن و اندیشه معمول جوانان موج میزند، ضروری و لازم است و اگر ما پاسخ مطلوب و پسندیده به سؤالات آنها ندهیم، جواب خود را از کسانی می گیرند که عقایدشان مورد تأیید عقل سلیم و دین مبین نیست و پیامدی جز انحراف فکری و بزهکاری جوان ندارد.
بدیهی است که جوان، تشنه سخن منطقی، زیبا، شفاف و ساده است و ما باید در این عرصه پیشگام باشیم. برگزاری جلسات مختلف پرسش و پاسخ با توجه به سطوح سنی جوانان در حوزههای گوناگون دینی و عقیدتی، شنیدن و اهمیت دادن به دیدگاهها و نظرات جوانان و اصلاح و تکمیل آنها بر اساس منطق و بیان شفاف و صحیح، برگزاری مسابقاتی مانند پاسخگویی به پرسشهای تستی برگزیده شده از کتب معنوی معتبر به وسیله جوانان و نیز تبیین فلسفه و اسرار عبادات و تعالیم دینی با توجه به قواعد و اصول عرفان ناب اسلامی از جمله راهکارهایی است که متولیان امر مساجد میتوانند در راستای تأمین نیازهای روحی و معنوی جوانان مورد توجه و اهتمام قرار دهند.
نظر به اینکه در جهان ارتباطات و اطلاعات مبتنی بر رایانه و فناوریهای روز، رابطههای عاطفی و چهره به چهره انسانها کاهش یافته و روحیات و معنویات در معرض آسیبهای جدی فناوری و تمدن مادی قرار گرفته است، نقش مسجد به عنوان کانون اجتماع مسلمانان و مرکز ارتباطات نزدیک انسانی و معنوی و ایجاد تعاون و همکاری جمعی، بیش از پیش رخ می کند.
مسجد، مکان مناسبی است که این تهدید را به یک فرصت تبدیل کند و جوان را از زندگی صرفاً فردی و گوشهگیری مدرن نجات دهد و او را به عرصه اجتماع دعوت کند و احتیاجات عاطفی و روانی او را از این جهت نیز برآورده سازد.
مسجد مکان تبدیل آسیب های تمدن مادی به فرصت معنوی
به منظور تأمین نیازهای معنوی جوانان در مسجد و ایجاد یک مکان مبتنی بر تقوا و نورانیت، راهکارهای دیگری نیز وجود دارد که در ذیل به مهمترین آنها میپردازیم:
* در نظر گرفتن روزهای هفته با نام خاص، از جمله"جوان و معنویت" و "جوان و سلوک عرفانی" و نیز انجام برنامههای مرتبط با این روز و استفاده مستقیم و غیر مستقیم از جوانان در برگزاری آنها
* تهیه بروشورها یا متون کوتاه در مورد آموزههای معنوی و عرفانی دین اسلام با بیان شیوا و گویا
* برگزاری نمایشگاههای معنوی دورهای در موضوعات گوناگون در مسجد و مشارکت دادن جوانان در برگزاری آنها
* انجام فعالیتهای مردمی ـ معنوی، مانند روز کمک به فقرا و محرومان یا روز پاکیزگی و نظافت در سطح محله و به کار گیری نیروهای جوان در اجرای اینگونه طرحها
جوان، اهل ذوق و هنر و زیبایی است و روشن است که داشتن محیطی تمییز و مرتب و استفاده از بوی خوش در محیط مسجد یا شستشوی دورهای مسجد با گلاب، نقش بسزایی در گرایش جوانان به مسجد و ایجاد یک فضای معنوی در این مکان مقدس دارد
* بهرهمندی از جوانان در خصوص ارتباط نزدیک و مستمر با نهادها و مراکز دولتی و مردمی مرتبط با مسجد، مانند: آموزش و پروش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی ، دفتر امام جمعه، پایگاه بسیج محل، که هر یک بهنوعی به توسعه و تعمیق معنویت در مسجد کمک میکنند.
* به کار گیری وسایل ارتباط جمعی و فناروی روز، در راستای اهداف معنوی مسجد، مانند راهاندازی سایت اینترنتی و کتابخانه دیجیتالی ویژه مسجد محل و یا در نظر گرفتن تالار گفتگوی اینترنتی ویژه جوانان جهت دریافت نظرات و پاسخگویی به مشکلات و شبهات دینی و روحی آنها یکی دیگر از راهکارهای تقویت روحیه معنوی جوانان، رنگ و بوی معنوی بخشیدن به فضای مسجد است. جوان، اهل ذوق و هنر و زیبایی است و روشن است که داشتن محیطی تمییز و مرتب و استفاده از بوی خوش در محیط مسجد یا شستشوی دورهای مسجد با گلاب، نقش بسزایی در گرایش جوانان به مسجد و ایجاد یک فضای معنوی در این مکان مقدس دارد.
* استفاده از تابلوی اعلانات و فضای فیزیکی مسجد نیز باید در عین سادگی، گویای پیامهای معنوی و آموزههای دینی اسلام باشد. جوانان در تهیه و آمادهسازی متون مربوط به تابلوی اعلانات مسجد و دیگر اماکن مربوطه، ذوق و هنر بالایی دارند. مدیریت و هدایت جوانان در امر آمادهسازی متون دینی و معنوی مناسب، از دیگر وظایف متولیان امر مسجد است.
* راهاندازی نشریه داخلی مسجد و در نظر گرفتن قسمت ویژه مباحث معنوی و عقیدتی برای جوانان به همراه مشارکت آنان در امر تهیه مطالب و انتشار آن.
* بدیهی است که کانونهای فرهنگی مساجد، نقش بسزایی را در کیفیت بخشی و پیشبرد مجله مسجد میتوانند ایفا کنند.
فرآوری: نسرین صفری
بخش خانواده ایرانی تبیان
منابع:
خبرگزاری شبستان/ سایت باشگاه اندیشه / دانشگاه علوم پزشكی مشهد/ گروه فرهنگی اهل بیت(ع)
مطالب مرتبط:
شادی کاذب در دنیای جوانی
جوانی یك جرعه ، حرف دل یك دریا
جوان در بزرگراه جاذبه ها
