رو در بایستی تا کی؟ بحث دریافت و یا عدم‌ دریافت شهریه از دانش‌آموزان توسط مدارس دولتی دیرزمانی است که به موضوعی مهم در تابستان‌های پیاپی بدل شده است. موضوعی که هر سال پس از کشمکش خانواده‌ها و مسئولان مدارس در مهر‌ماه فروکش می‌کند و سال بعد با آغاز فصل ثبت ‌نام دوباره اوج می‌گیرد. به بیانی دیگر پدر و مادرها دیگر به دیدن و شنیدن این خبر که «دریافت وجه برای ثبت‌ نام بچه‌ها در مدارس ممنوع است» عادت کرده‌اند. جمله‌ای که هر سال تکرار می‌شود، ‌اما دوشنبه‌ها و چهارشنبه‌های هر هفته مدیران و اولیا با اجرای مفاد این «پول ندادن» مشکل دارند. به نظر می‌رسد طرح دریافت کمک‌های نقدی از خانواده‌ها در هنگام ثبت‌ نام همیشه با نوعی رودربایستی همراه بوده چون سایه اصل سی‌ام قانون اساسی که بر مبنای آن آموزش و پرورش باید به ‌طور رایگان ارائه شود، همیشه بر سر مدارس و مدیران سنگینی کرده است. امسال هم، زمانی بحث‌های مربوط به ثبت ‌نام رایگان مدارس اوج گرفت که ابوالفضل خادمیان، قائم‌مقام وزیر آموزش و پرورش در انجمن اولیا و مربیان از تهیه و تدوین دستورالعملی در آموزش و پرورش خبر داد که بر اساس آن مدارس دولتی می‌توانند از دانش‌آموزان شهریه اخذ کنند. به عبارت دیگر، طبق دستورالعمل جدید، مدارس باید از طریق اعتبارات و مشارکت‌های مردمی اداره شود. این طرح با مخالفت شدید نمایندگان مجلس مواجه شد و حتی رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با تاکید بر رایگان بودن تحصیل، شماره نمابری را اعلام کرد که مردم می‌توانند با آن تماس بگیرند و شکایت خود را به گوش نمایندگان برسانند. به عبارتی دیگر، طبق اعلام‌های مکرر و بخشنامه‌های آموزش و پرورش هیچ مدرسه‌ای حق ندارد در زمان ثبت‌ نام از دانش ‌آموزی طلب شهریه کند و در صورت بروز این تخلف، آموزش و پرورش به سرعت به موضوع رسیدگی و با متخلف برخورد خواهد کرد. بنابراین، واضح است که دانش ‌آموزی به خاطر نداشتن پول شهریه، از تحصیل جا نخواهد ماند و حکم آموزش رایگان در تمام کشور جاری است . با ادامه روند موجود در مورد دریافت شهریه در مدارس دولتی ، در آینده‌ای نه چندان دور مدارس به شکل طبقاتی در خواهد آمد و در این صورت فقط فرزندان طبقات برخوردار و خاص می‌توانند به مدرسه بروند ولی مردم از یک سو با سخنان مسئولان در مورد دریافت نکردن شهریه در مدارس دولتی مواجهند و از سوی دیگر مدارس به ‌دلیل کمبود اعتبارات از مردم پول می‌گیرند. مادر یک دانش آموز مقطع راهنمایی در منطقه 10 تهران می‌گوید: طبق مصوبه مدرسه می‌بایست مبلغ 300 هزار تومان به حساب مدرسه بریزیم تا در نهایت فرزندمان را ثبت نام کنند. این مادر ادامه می‌دهد اگر مردم می‌توانستند شهریه بپردازند 400 هزار صندلی در مدارس غیرانتفاعی خالی نمی‌ماند. شاید هم گرفتن شهریه در مدارس دولتی راهی برای تقویت مدارس غیرانتفاعی و پر کردن صندلی‌های خالی آن‌هاست. مسئولان وزارت آموزش و پرورش بارها گفته‌اند که مسئولیت تعلیم و تربیت تنها بر عهده آن‌ها نیست و البته به این بهانه خواهان باز خوانی و تفسیر اصل ۳۰ قانون اساسی شده‌اند. در همین راستا مدیر یکی از مدارس تهران می‌گوید: موقع ثبت‌ نام به ما تاکید می‌کنند پول نگیرید، از طرفی سرانه به مدارس نمی‌دهند، ولی غیررسمی می‌گویند از مردم پول بگیرید! وزیر آموزش و پرورش هم در عین حال که بر ممنوعیت دریافت وجه از سوی مدارس به هنگام ثبت نام تاکید دارد، ولی معتقد است مشارکت داوطلبانه مردم! در اداره مدارس مانعی ندارد. زیرا خود وزارت آموزش و پرورش نیز با تنگناهای بزرگی چون کسری بودجه مواجه است؛ به گفته علی عباسپور تهرانی فرد، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، در کمیته سه جانبه بررسی کسری بودجه آموزش و پرورش، پنج هزار و 600 میلیارد‌ تومان کسری بودجه این وزارتخانه قطعی شده است. با این حساب توقع اداره مدارس بدون کمک‌های مردمی دور از واقع به نظر می‌رسد، اما مدیران مدارس این مشکل را سال‌هاست که می‌شناسند و می‌دانند در میان خود چه طور با آن برخورد کنند. در واقع نظارت بر پول اجباری نگرفتن از والدین یکی از وظایف بازرسان ثبت‌ نام مدارس است . به همین دلیل است که سید نصرت الله فاضلی، معاون توسعه مشارکت‌های مردمی وزارت آموزش و پرورش می‌گوید:«واجب است اولیای دانش‌آموزان به مدارس کمک مالی کنند، چون آموزش و پرورش بدون مشارکت مردم موفق نخواهد بود. اگر می‌خواهیم کشور در مسیر توسعه‌یافتگی حرکت کند، باید والدین دانش‌ آموزان به مدارس کمک کنند تا بتوان امکانات و تجهیزات مدارس را تأمین کرد». طبق اعلام‌های مکرر و بخشنامه‌های آموزش و پرورش هیچ مدرسه‌ای حق ندارد در زمان ثبت‌ نام از دانش ‌آموزی طلب شهریه کند و در صورت بروز این تخلف، آموزش و پرورش به سرعت به موضوع رسیدگی و با متخلف برخورد خواهد کرد ولی این امر نباید در نهایت به اجبار و تهدید به عدم ثبت نام در صورت ندادن شهریه ختم شود بلکه اولیای مدرسه می‌بایست گرفتن شهریه را داوطلبانه و در طول سال نمایند. در غیر این صورت با ادامه روند موجود در مورد دریافت شهریه در مدارس دولتی ، در آینده‌ای نه چندان دور مدارس به شکل طبقاتی در خواهد آمد و در این صورت فقط فرزندان طبقات برخوردار و خاص می‌توانند به مدرسه بروند . در حالی که آموزش و پرورش عمومی طبق قانون اساسی کشور برای تمام افراد رایگان است و در نتیجه هیچ‌ کس نباید به خاطر عدم‌ توانایی مالی از سیستم‌های آموزشی بی ‌بهره بماند. فرآوری: فاطمه برادران بخش اجتماعی تبیان منابع: مهر/ همشهری