لباس طلبگي و شبهات (6) بهانه و دستمايه گروهي ديگر از طلاب براي فرار از لباس روحانيت، مساله «تمايز» است. گفته مي‌شود، که اين لباس، باعث تمايز جدي و بسيار متفاوت مي‌شود و اين امر با سيره پيامبر اکرم نمي‌سازد. اگرچه اين شبهه نيز، رنگ و لعاب چنداني ندارد ولي به تناسب سلسله مباحث گذشته در باره آن نيز سخن خواهيم گفت. اگر بخواهيم اصل شبهه را کمي دقيق‌تر بيان کنيم، اينچنين خواهيم گفت: آنگونه که از سيرة پيامبر اکرم(ص) نقل شده، آن حضرت در ميان جمع هيچ تعيّنى نداشتند و قابل تشخيص از تودة مردم نبودند[1] در آيات قرآن هم آمده‏است: و ما ارسلنا من رسول الّا بلسان قومه [2] يعنى ما همة پيامبران را با زبان (و نشانه‏هاى ملّى) قوم خود ارسال کرده‏ايم بر اين اساس روحانيان نيز نبايد نشانه‏اى ممتاز از ساير اقشار جامعه داشته باشند. نفس متمايز بودن از ديگران مذموم نيست آنچه بد است امتيازخواهى و برترى‏جويى است نه انتساب به يک گروه پيش از اين گفته شد که پيامبران هم براى اجراى مسئوليت الهى، نيازمند معرفى خود به مردم بودند. البتّه کوچک بودن محيط زندگى و ساده بودن روابط اجتماعى در آن زمان و مکان، طبعاً اين معرّفى را آسان‏تر مى‏کرد. امروزه به جهت کثرت نهادهاى اجتماعى و روابط پيچيده‏اى که در جوامع وجود دارد از ظرفيت نمادها بيشتر استفاده مى‏شود. به بيان ديگر مى‏توان گفت نفس متمايز بودن از ديگران مذموم نيست[3] آنچه بد است امتيازخواهى و برترى‏جويى است نه انتساب به يک گروه. روحانى نبايد خود را تافتة جدابافته و مستحق احترام يا مزاياى ويژه بداند . هر کس به اين انگيزه از لباس روحانيت سوء استفاده کند از سنّت پيامبر فاصله گرفته و از دايرة اخلاق و روحانيّت به دور مانده است. چنانچه در ساير اقشار و اصناف هم امتيازطلبى و رانت‏خواهى محکوم است. روحانى بايد تمام وجود خود را وقف اهداف «دين» گرداند نه آنکه از وابستگى به دين کلاهى براى «خود» فراهم آورد. روح رفتار پيامبر اکرم‏صلى الله عليه وآله تواضع و مردمى بودن است که با اين لباس هم مى‏توان آن را رعايت کرد و مخالفت با برترى‏جويى و فخرفروشى است که بدون اين لباس هم امکان‏پذير است. ثانياً آيه‏اى که به آن استناد شده بيش از آن که اشکال را تأييد کند، مدعا را تثبيت مى‏نمايد. هر پيامبرى به زبان قوم خود ارسال شده است و رسالت پيامبران بايد در سطح آگاهى تودة مردم و با ابزار تبليغى متناسب با زمان و مکان اجرا شود تا به خوبى به بار نشيند. در ادامة همين فراز از آيه آمده‏است: ليبيّن لهم يعنى اين همزبانى نه به خاطر عدم تمايز که به هدف انتقال پيام و ارائة بيان است «استفاده از نماد» زبان متعارف انتقال پيام در ميان بشر امروز است و براساس همين آيه وارثان رسالت انبيا بايد از آن بهره بگيرند. «استفاده از نماد» زبان متعارف انتقال پيام در ميان بشر امروز است و براساس همين آيه وارثان رسالت انبيا بايد از آن بهره بگيرند ثالثاً خدا در قرآن اختلاف رنگ‏ها و زبان‏ها را يکى از نشانه‏هاى خود مى‏داند: و من آياته خلق السموات و الارض و اختلاف السنتکم و الوانکم [4] و مى‏فرمايد: وجعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم .[5] پس خداى متعال، خود، اين تمايزها را قرار داده‏است تا انسان‏ها يکديگر را بشناسند و امر تعاملات اجتماعى سامان گيرد و هيچ يک از اين تفاوت‏ها ملاک برترى انسان نيست. اگر انسان‏ها هم به همين هدف (تعارف، شناسايى و تسهيل روابط اجتماعى) تفاوت‏هايى در ميان خود قرار دهند، بيراهه نپيموده‏اند. منبع : (1). بحارالانوار 1/230/41. (2). ابراهيم 4 :14. (3). توضيح بيشتر اين مسأله را در بحث فوايد لباس آورديم. (4). روم 22 :30. (5). حجرات 13 :49. تهيه و فرآوري: محمد حسين امين - گروه حوزه علميه تبيان