یهود به معنای ستوده بخش سیاسی - یکی از قدیمی‌ترین ادیان بشر است که به اعتقاد پیروانش توسط فرزندان ابراهیم از طرف خداوند آورده شده‌است. پیروان آن عموماً فرزندان قوم بنی اسرائیل هستند . این دین نخستین دین ابراهیمی و نیز توسط بسیاری، نخستین دین یکتاپرست به شمار می‌رود. همچنین یهودیت کانون بیشتر متون و سنت‌های ادیان ابراهیمی است و تاریخ، اصول و اخلاق آن بر ادیان دیگر تاثیر بسزایی گذاشته‌است. پیروان یهودیت چه نو کیشان و چه افرادی که از نژاد یهود هستند یهودی نامیده می‌شوند. دین یهودیت دارای تاریخ پیوسته‌ای بیش از ۳۳ قرن می‌باشد. یِهود واژه‌ای عبری به معنای ستوده و صفتی اکتسابی است که به ساکنان یهودیه اطلاق می‌شود که قسمتی از سرزمین اسراییل است که سبط یهودا بر آن زندگی می‌کردند، ولی برخی معتقدند در گذشته همه بنی اسرائیل را به این نام می‌خواندند. اعتقادات: موسی بن میمون یک معلم معروف یهودی بود که در قرن دوازدهم فهرست اعتقادات سیزده گانهٔ یهودیان را چنین تنظیم کرد: - خدا همه چیز را خلق کرد و هم چنان همه چیز را اداره می‌کند. - تنها یک خدا وجود دارد که در همه چیز کامل است - خدا بدن ندارد و شبیه هیچ چیزی در این دنیا نیست - خدا همیشه بوده و همیشه خواهد بود - انسان‌ها باید تنها برای خدا عبادت کنند - کلام تمام انبیای بنی اسراییل درست است - پیش گویی‌های موسی درست است و او بالاترین پیامبری است که بوده و خواهد بود - خدا تورات را به موسی داد - تورات تغییر نخواهد کرد و تورات دیگری هم نخواهد آمد - خدا افکار و اعمال همه را می‌داند - خدا مطیعین دستوراتش را پاداش و مخالفینش را عذاب خواهد داد - ماشیحا خواهد آمد - خدا مردگان را به زندگی بر خواهد گرداند میتزووت یا دستورات: اعمال مطرح در مذهب یهودیت را میتزووت می‌گویند. میتزوا دستوری است که خدا به مردم می‌دهد. برخی میتزوا را به عمل صالح یا نیکو ترجمه می‌کنند. یهود باید ششصد و سیزده میتزووت را انجام دهند. برخی در از این دستورات در زندگی قابل اجرا و برخی دیگر در مواقع خاص ادا می‌شوند. به اعتقاد یهود بسیاری از این دستورات را اکنون نمی‌توان اجرا نمود، چرا که معبد مقدس اورشلیم (هیکل سلیمان) تخریب شده‌است. یهود معتقدند، موسی ده فرمان و تورات را از کوه سینا با خود پایین آورد. و به جز پنج کتاب (سفر) موجود، تورات محتوای دیگری هم دارد که آن را "مشنا" یا تورات شفاهی هم می‌نامند که در آن توضیح می‌دهد، چگونه می‌توان قوانین پنج سفر را انجام داد. تفسیری که بر این میشنا نوشته شده‌است، "گمارا" نام دارد و با این دو را با یکدیگر کتاب "تلمود" می‌نامند. یهودیان سنتی معتقدند، خداوند تورات مکتوب و شفاهی را به موسی داد و او آن‌ها را بعنوان امانت به یهودیان رساند و آن چه که امروز در دست ماست، دقیقا همان است و باید همه دستورات آن هر روز عمل کرد. یهودیان لیبرال می‌گویند، تورات الهام خداوند است، اما انسان‌ها آنرا نوشته‌اند و دستورات اخلاقی آن همیشه لازم الاجرا هستند. امروزه آیین یهودیت رهبر واحدی ندارد که تصمیم بگیرد، چگونه یهود فرمان‌های خداوند را اجرا کنند یا به چه چیز اعتقاد داشته باشند. ده فرمان: ده فرمان شامل موارد ذیل است: - به خدا اعتقاد داشته باشید - جز او کسی یا چیزی را نپرستید، تصویری یا مجسمه‌ای را به عنوان خدا نسازید و به آن ارادت نورزید و عظیم نکنید. - نام خدا را بیهوده نبرید - شبات نگه دارید، یعنی در روز هفتم استراحت کنید - به والدین خود احترام بگذارید - قتل نکنید - زنا نکنید - دزدی نکنید - شهادت دروغ ندهید - به مال دیگری حسد نورزید. قوانین هفتگانه نوح: هفت فرمان اخلاقی است که بر اساس تلمود و توسفتا از سوی خدا به نوح داده شد و تمام آدمیان باید از این دستورها اطاعت کنند؛ اگر هم غیریهودیان به این هفت فرمان پایبند باشند و آنها را رعایت کنند ، به رستگاری می‌رسند که موارد ذیل را دربرمی‌گیرد: - ممنوعیت بت پرستی: بت نپرستید - ممنوعیت قتل: خون کسی را به ناحق بر زمین مریزید، خودکشی نکنید و فرزندان خود را نکشید و قربانی نکنید ممنوعیت زنا: زنا مکنید.- - ممنوعیت قسم ناروا: سوگند ناروا نخورید و تهمت نزنید - گوشت حیوان زنده و خون را نخورید - عدل و داوری را برپا سازید - تشکیل دادگاه شرعی. برای نظارت بر انجام شش فرمان مورد اشاره کتاب‌های مذهبی کتاب مقدس یهود در دوره‌ای بیش از هزار سال به رشته تحریر در آمد. یهودیان و حتی مسیحیان برای کتاب مقدس، تقدس والائی قائلند و آن را الهام خداوند بر نویسندگان کتاب مقدس می‌دانند و بر این باورند که کتاب مقدس دو مؤلف دارد یکی خدا و دیگری بشر و بین ایندو عنصر خدایی و بشری جدایی وجود ندارد. کتاب مقدس یهود به ۳ بخش تقسیم می‌شود. فلسفه یهودی: کتاب مقدس یهود منبع اصلی فلسفه یهودی را تشکیل می‌دهد و موضوعاتی چون وحدت، علم مطلق، قدرت مطلق، خیرخواهی خدا، اسرائیل و رسالتی که در قبال امت‌ها دارد، مفهوم ماشیحا و نجات، هدف و قلمرو شریعت را دربر می‌گیرد. کابالا: کابالا نامی است که بر تصوف یهودی اطلاق می‌شود و به معنی قدیمی و کهن. بیشتر یهودیان ارتودوکس به آئین کابالا (کابالیسم) اعتقاد دارند. فهمیدن و درک رموز مخفی درآئین کابالا، باعث می‌شود تا انسان بصورت روحانی‌ وار به خدا نزدیکتر شود و بدین ترتیب از رموز مخفی خدا که برای دیگر انسانها پوشیده‌است، آگاه شود.مهمترین منابع و کتب کابالا که به ستون فقرات و پایه اصلی «آئین کابالا» تبدیل شده‌اند، باید از مجموعه کتب عبری زوهار (به معنای «کتاب روشنایی») و هیچالوت (به معنای «کاخ‌ها») یاد کرد که تاریخ نگارش آنها به قرن اول میلادی بازمی‌گردد. البته کتاب زوهار در قرن سیزدهم میلادی نوشته شد که تفکر و شکل کنونی «آئین کابالا» را تشکیل می‌دهد. ماشیحا: ماشیحا یا مسیح کسی است که به اعتقاد یهودیان ظهور خواهد کرد و نجات دهنده آنها خواهد بود . تقسیمات نژادی یهود: نژاد یهودیان به چند دسته تقسیم می‌شود که از نظر ظاهری، رنگ، فرهنگ و موقعیت مکانی تفاوت دارند و این موضوع تفاوت در سنت‌ها و آداب و رسوم آنها را نیز دربرمی‌گیرد. - اشکنازی‌ها: یهودیان اروپایی هستند که جمعیت بیشتری دارند و پوستی روشن وسنن و آداب و رسوم خاص خود را دارند. - میزراهی: بر هودیان ساکن خاورمیانه اطلاق می‌شود. - سفارادی: بر یهودیان ساکن حوضه دریای مدیترانه در اروپا و مراکش اطلاق می‌شود. - بتا اسراییل یا یهودیان اتیوپی: به یهودیان سیاه پوست گفته می‌شود. - بنه روما: این گروه هم سنت و روش خاص خود را دارند و یهودیان ایتالیا را دربر می‌گیرند. زبان‌ها : عبری ییدیش یهودی-عربی یهودی آرامی گویش بخارائی یهودی-تاتی لادینو یهودی-پارسی تشریفات مذهبی - لباس‌های مذهبی لباس مردان: روحانیون یهودی در کنیساها و جوامع مذهبی کلاهی بنام "کیپا" که از جنس مخمل یا ساتن یا کاموایی است، بسر می‌گذارند و لباسی سفید و شلواری سیاه می‌پوشند و برای خواندن نماز شالی بنام تالیت و تفیلین (دو نوار سیاه رنگ که آیاتی از تورات بران نوشته شده و یکی بدست و دیگری به روی پیشانی بسته می‌شود) می‌بندند.بعضا رسم است که شال باریکی بنام "آتارا"ه روی تالیت می‌اندازند. همچنین بندی بنام "ضیضیت" از روی شلوار آویزان می‌کنند. نمازها یهود معمولاً در هر روز سه نماز می‌خوانند و در روز شبات یا شنبه و سایر روزهای مقدس فرقه‌های ارتدکس و محافظه کار یک نماز اضافی هم به نام "موساف" می‌خوانند. نماز پنجمی هم به نام "نئیلا" وجود دارد که اکنون تنها در "یوم کیپور" دهمین روز از ماه "تیشری" که اوایل پاییز است، خوانده می‌شود. می توان نماز را فرادا یا به جماعت یا به همراه منیان خواند. مثل نماز در آیین اسلام در یهودیت هم نماز جماعت ارجح است و بخش‌هایی هم دارد که جز در جماعت اجرا نمی‌شود. اکثر مراسم آیینی در یهودیت با ملودی سنتی به نام "نیگون" به حالت آواز قرائت می‌شود. در هر کنیسه سکویی کم ارتفاع وجود دارد که "حزان" بر فراز آن این مناجات را رهبری می‌کند اعیاد مذهبی برگزار کردن اعیاد در یهودیت ریشه دیرینه دارد و بیانگر ارتباط بشر با خدا و جهان است. اعیاد مذهبی بیشتر نشانهٔ رویدادهای مذهبی نظیر خروج از مصر و نزول تورات یا ارتباط با طبیعت می‌باشند و شامل: - عید "پسح" یا فصح که هم نماد آزادی و هم نماد شکل‌گیری قوم یهود است. - عید" شاووت" یا عید هفته‌ها - عید "روش هشانا" عیدی است که نمود شروع سال یهودی است. - عید "یوم کیپور" که روز آمرزش نیز نامیده می‌شود. - عید "سوکوت" که دو هفته پس از روش هشانا و پنج روز پس از یوم کیپور آغاز می‌شود و هفت روز ادامه دارد. کشروت نحوه کشتار حیوانات در آیین یهودیت را دربرمی‌گیرد. بر این اساس گردن حیوان با یک ضربه چاقو بریده می‌شود و صبر می‌کنند تا تمام خون حیوان از بدن او خارج شود و یهودیانی که قانون کشروت را رعایت می‌کنند، غذاهای خاصی میل می‌کنند که با ترتیب خاصی تهیه می‌شود. غذایی که یک یهودی می‌تواند بخورد کوشر نامیده می‌شود. یهودیان می‌توانند، همه نوع میوه یا سبزی یا هر ماهی باله و فلس داری را بخورند، از جمله قزل آلا و ماهی تن اما خرچنگ صدف و میگو برایشان حرام است. کنیسا و ساختمان‌های مذهبی - هیکل سلیمان هیکل سلیمان یا هیکل مقدس اولین معبد باستانی یهود در اورشلیم است که اکنون ویران شده‌است. در کتاب مقدس عنوان هیکل برای این بنا بکار رفته‌است. به باور یهودیان معبد به دستور خدا و توسط سلیمان ساخته شد. - سنهدرین بمعنی «با هم نشستن» یا «انجمن» دادگاه و شورای عالی یهودیان در زمان گذشته بود که از بیست و سه داور از شهرهای اسرائیل تشکیل می‌شد. اعضای سنهدرین ۷۱ تن بودند. سنهدرین بزرگ در اورشلیم واقع بود. دادگاه همه روزها جز در روزهای عید و روز سبت (شنبه) برقرار بود. رئیس سنهدرین "ناسی" و رئیس عدالت آن "او بیت دین" نامیده می‌شد. سنهدرین،در زمان تئودوسیوس دوم منحل شد و عنوان ناسی نیز ممنوع گشت. در زمان عمر بن خطاب تلاش‌هایی برای احیای سنهدرین در اورشلیم صورت گرفت؛ اما موفقیت آمیز نبود. - کنیسه کنیسه یا کنشت به نیایشگاه و محل اجتماعات دینی یهودیان گفته می‌شود زیارتگاه‌ها - دیوار ندبه: دیوار نُدبه که در زبان عبری "کوتِل همعرابی" (به معنای دیوار غربی) نامیده می‌شود، مقدس‌ترین مکان مذهبی یهودیان است که بر روی تپه «موریا» در شهر اورشلیم قدیم یا قدس اشغالی کنونی قرار دارد. در باور یهودیان دیوار ندبه آخرین باقی‌مانده‌ هیکل سلیمان و دومین پرستش‌گاه اورشلیم قدیم یا قدس و مرکز دعا و منبع الهام برای یهودیان در فلسطین و سراسر جهان است. قبس زعفرانی گروه جامعه و ارتباطات تبیان تنظیم:مسلم حقیقی