چرا باید علما را تکریم کنیم؟ یكی از ارزش‌های اسلامی در قرآن، «علم و دانش» است. «... هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ...» (زمر/9) «آیا دانایان و نادانان با هم برابرند؟» آیا كسانی كه در تحصیل فضایل و آگاهی‌های مفید و مؤثر در كمال خویش گام بر می‌دارند، با گروهی كه از حیات جز خواب و خوراك و ... چیزی نمی‌دانند برابرند؟ شكی نیست كه برتری و ارجحیت، همانا از آن كسانی است كه در راه تحصیل علم گام بر می‌دارند، و ساعت‌هایی را به تعلیم و تعلم سپری می‌سازند و از دیار جهالت ولو چند قدم در شبانه روز به سوی عالم علم و نور،‌ هجرت می‌كنند: آن را كه فضل و دانش و تقوا مسلّم است هر جـا قـدم نهد قـدش خیـر مقدم است در پیـشگـاه علـم مقامــی عظیـم نیست از هر مقام و مرتبه‌ای علم، اعظم است جـاهــل اگـر چـه یافـت تقـدّم مؤخر است عـالـم اگـر چـه زاد مــؤخّــر مقـدّم است جـاهـل بــه روز فـتـنـه ره خـانه گـم كــند عـالـم چـراغ جامعه و چشم عالم است در دین مقدس اسلام و سیره عملی پیامبر و اهل بیت همواره بر تكریم علما و دانشمندان دین تأكید شده است. چنانكه امام موسی كاظم ـ علیه السّلام ـ فرمود: « عَظِّمِ الْعالِم لِعِلمِهِ وَدَعْ مُنازَعَتَهُ(بحارالانوار، ج78، ص309) ؛ عالم را به جهت علمش تعظیم و احترام كن و با او منازعه منما.» امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: « مَنْ وَقَّرَ عالِماً فَقَدْ وَقَّرَ رَبَّهُ(غررالحكم، ج5، ص351 ) ؛ كسی كه به عالمی احترام نماید، به خدا احترام نموده است.» پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: « اَكْرِمُوا الْعُلَماءَ فَاِنَّهُمْ وَرَثَهُ الْأَنْبِیاءِ فَمَنْ أَكْرَمَهُمْ فَقَدْ اَكْرَمَ اللهَ وَ رَسُولَهُ (نهج‌الفصاحه، حدیث 450)؛ دانشمندان را گرامی دارید كه آنها وارثان پیامبرانند و هر كه آنان را احترام نماید، خدا و رسولش را احترام نموده است.» انگیزه‌ تكریم علما این همه تكریم و احترام نسبت به عالمان در فرهنگ دین، بدین جهت است كه آنان انسان‌های متعهد، راهنمای مردم، مخالف بدعت‌ها، پاسدار اندیشه‌های ناب، طرفدار حقوق محرومان، روشن كننده‌ی چراغ امید در دل آنان و... هستند وگرنه، این همه تكریم برای كسانی كه از تعهد و مسئولیت بهره‌ای نبرده‌اند معنا ندارد. کسی كه اندك آشنایی با تاریخ حوزه‌ها داشته باشد، می‌داند كه تنها عالمان الهی بوده‌اند كه از میان مردم برخاسته‌اند و همراه آنان زندگی كرده‌اند و در غم و شادی شریك آنان بوده‌اند و هر جا خطر و دشواری بوده است، ‌خود را سپر بلا نموده و از شرافت و عزت مردم دفاع كرده‌اند. اینها و صدها ویژگی دیگر، زمینه‌ی تجلیل و تكریم از علمای صالح و راستین را فراهم نموده است. امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: «مَنْ وَقَّرَ عالِماً فَقَدْ وَقَّرَ رَبَّهُ كسی كه به عالمی احترام نماید، به خدا احترام نموده است.» چگونه به علما احترام كنیم؟ 1ـ با تكذیب نكردن آنان: گفته‌ی علما را به مجرد این كه با فكر و عقیده‌ی شما جور در نمی‌آید، تكذیب نكنید. امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: در برابر عالم زیاد نگویید كه «قال فُلان و قال فُلان خلافاً لقوله(اصول كافی، ج1، ص37 ؛ فلان عالم چه فرموده و فلان عالم دیگر چه مطلبی بر خلاف گفته‌ی شما فرموده است.» 2ـ با خدمت كردن به آنان: علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: « إذا رَأَیْتَ عالِماً فَكُنْ لَه خادِماً(میزان الحكمه، ج6، ص489) ؛‌ اگر عالمی را دیدی به او خدمت كن. 3ـ با دیدار و زیارت آنان: پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: « مَنْ زارَ الْعُلَماء فَقَدْ زارَنِی وَ مَن جالَس الْعُلَماء فَقَد جالَسَنِی وَ مَنْ جالَسَنِی فَكَأَنَّما جالس رَبِّی(میزان الحكمه، ج6، ص489) ؛ كسی كه به دیدن علما برود، گویا به دیدن من آمده و كسی كه همنشین علما شود، گویا همنشین من شده و كسی كه همنشین من باشد، گویا همنشین خداوند و مأنوس با اوست.» و در روایت دیگر، پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود: «زیارت كردن علما نزد خدا محبوب‌تر است از هفتاد حج و عمره‌ مقبول و خداوند هفتاد درجه، مقام زائر علما را بالا می‌برد و رحمتش را بر او نازل می‌كند.» (عدةالداعی، ص66) 4ـ بیشتر شنیدن: امام باقر ـ علیه السّلام ـ فرمود: « إذا جَلَسْتَ إلی عالِم فَكُنْ عَلی اَنْ تَسْمَعَ أحْرص مِنْكَ عَلی أن تَقُول(بحارالانوار، ج2، ص43، ح11)؛ هرگاه با دانشمندی همنشین شدی، سعی كن بیشتر از آن كه سخن بگویی، گوش كنی.» (محمود اكبری، احترام و تكریم، ص 141 ) تنظیم: هدهدی، گروه دین و اندیشه تبیان