کی حرف تو گوشش نمی‎رود؟ قال امیرالمومنین علی (علیه السلام) «ولا تكونن ممن لا تنفعه العظة الا اذا بالغت فى ایلامه، فان العاقل یتعظ بالاداب و البهائم لا تتعظ الا بالضرب»(1)؛ از كسانى مباش كه اندرز نمى‏پذیرند مگر هنگامى كه آزار و عذابى به آنها برسد. شخص عاقل، با ادب و ملایمت، اندرز مى‏پذیرد، و چهارپایان هستند كه جز با كتك، فرمان نمی‎برند و به راه نمى‏آیند. شرح حدیث انسان كه برترین مخلوق خداوند است، و به همین جهت "اشرف مخلوقات" نام گرفته، و با سایر جانداران، تفاوت‎هاى بسیار دارد. یكى از مهمترین تفاوت‎هاى انسان با حیوان، این است كه حیوان بالعکس انسان اندرزپذیر نیست، و صاحب یا نگهبان حیوانات و چهارپایان، ناچار مى‏شوند كه به ضرب چوب و شلاق، آنها را به راه بیاورند و از خطر و ناراحتى‏ها دور سازند. انسان عاقل، می‎داند كه پدر و مادر، یا معلم، یا سایر بزرگترها، كه بیش از او دانش و تجربه دارند، جز خیر و صلاح او را نمی‎خواهند و به همین دلیل، هر گاه ببینند كه كودك خردسال یا شاگرد كوچكشان به راه خطا مى‏رود، او را اندرز می‎دهند و سعى مى‏كنند با ارشاد و راهنمایى، از خطا و خطرها، دورش كنند. در چنین مواقعى، انسان اگر عاقل باشد، با زبان خوش و ملایم، اندرز بزرگترها را مى‏پذیرد و مؤدبانه به راهنمایى آنها گردن مى‏گذارد. اما گاهى، كسانى هم پیدا مى‏شوند كه بر خلاف انتظار اندرز افراد خیرخواه، خطاى خود را ادامه مى‏دهند. حتما شما هم دیده‏اید كه گاهى، پدر و مادر، مجبور مى‏شوند فرزند خود را، به خاطر آن كه با زبان خوش اندرز نپذیرفته است، با تنبیه بدنى و كتك و خشونت تربیت كنند. در حالی كه انسان عاقل، هرگز كارى نمى‏كند كه با او مانند حیوانات و چهارپایان رفتار كنند و با كتك به راهش بیاورند. بلكه با ادب و ملایمت، اندرز بزرگترها را مى‏پذیرد، و با خوبى و خوشى، به راهى می‎رود، كه سعادت و خوشبختى او، در آن است. پی‎نوشت: 1- نهج‎البلاغه، نامه/31. برگرفته از پندهاى كوتاه از نهج‎البلاغه، هئیت تحریریه بنیاد نهج‏البلاغه . گروه دین و اندیشه تبیان، هدهدی .