زندگي نامه ملا محمد اسماعيل خواجوئي، يکي از بزرگترين دانشوران قرن دوازدهم هجري است. وي مازندراني بود اما در اصفهان به تحصيل پرداخت. از اساتيد او اطلاع دقيقي در دست نيست او ظاهراً نزد بهاء الدين محمد اصفهاني مشهور به " فاضل هندي" و ملا محمد تنکابني مشهور به " فاضل سراب" تحصيل مي‌کرده است. اواسط زندگي خواجوئي مقارن با حمله افغانها و محاصره اصفهان است. دراين سالها (1134- 1137) هـ. ق بسياري از مردم در اثر قحطي جان سپردند و عده ديگري به دست مهاجمان افغان کشته شدند. سقوط سلسله صفويه و بروز قحطي و هرج و مرج و آشفتگي اوضاع و نابساماني وضع معيشتي مردم موجب از هم گسيختگي حوزه بزرگ علمي، ادبي و هنري اصفهان شد. پس از فرار افغانها از ايران و فروکش کردن آتش فتنه ، آنچه باقي ماند خرابي و ويراني شهر و از دست رفتن هزاران دانشمند و نابودي صدها کتابخانه و مرکز علمي بود. ملا اسماعيل خواجوئي از معدود کساني بود که با همت والاي خود کمر به احياي حوزه علمي اصفهان زد و با رونق بخشيدن به مدارس علميه و برپايي جلسات درس و تاليفات بسيار، بار ديگر از نابودي حتمي حوزه علمي اصفهان جلوگيري کرد. مهمترين شاگردان او عبارتند از: 1- ميرزا ابوالقاسم مدرس خاتون آبادي مدرس مدرسه چهارباغ. 2- ملامحراب حکيم. 3- عارف گيلاني مقيم اصفهان. 4- آقامحمد بيدآبادي. 5- ملامهدي نراقي، صاحب جامع السعادات در فقه و قرةالعيون در فلسفه. خواجوئي در فقه ، اصول، کلام، حکمت، رياضي ، هيات و ادبيات ، مهارت به سزايي داشت و از کساني بود که فلسفه صدرايي (حکمت متعاليه) را به نسل هاي بعد انتقال داد.از او آثار علمي بسياري به جاي مانده است برخي تأليفات او را بيش از 150 عنوان ذکر کرده اند که از آن جمله اند: 1- ابطال الزمان المرهوم، که در آن سخنان آقاجمال خوانساري را رد کرده و از گفتار ميرداماد درباره حدوث دهري دفاع کرده است. 2- اربعين يا شرح و بيان چهل حديث نبوي. 3- الامانة در موضوع امامت. 4- بشارت الشيعه که حاوي تحقيقات و تنبيهات و نکات بسياري است. 5- تحقيق الغناء. 6- تحقيق مال تيم الصلوة فيه. 7- تعليقات بر شرح اربعين شيخ بهائي. 8- حاشيه بر آيات الاحکام اردبيلي. 9- رد صوفيه، به زبان فارسي. 10- ثمرة الفؤاد في نبذ من مسائل المعاد، که در آن برخي از مشکلات بحث معاد را مطرح و در مورد آن . سرانجام اين دانشمند عاليقدر به سال 1173 هـ ق به ديار باقي شتافت و در تخت فولاد اصفهان نزديک قبرستان فاضلان به خاک سپرده شد.در سالهاي اخير مجموعه تاريخي فرهنگي و مذهبي تخت فولاد بقعه اي بر سرمزار او بنياد نهاده است. منبع: سايت شهرستان مه ولات تهيه و تنظيم: فريادرس گروه حوزه علميه