دنياي دوستداشتني نجوم
برنامههاي مستند و علمي طرفداران خودش را دارد؛ البته جذابساختن برنامههاي مستند كار دشواري است
يكي از برنامههاي مستندي كه سالهاست از شبكه چهار سيما پخش ميشود، مستند «آسمان شب» است.
پخش اين مجموعه تلويزيوني از شانزدهم ارديبهشتماه 1380 در شبكه چهار سيما آغاز شد كه تاكنون ادامه دارد. شب يلداي سال 1386 اين شبكه تلويزيوني پخش پانصدمين قسمت اين مجموعه مستند را جشن گرفت. راز ماندگاري «آسمان شب» را بايد در جذب بينندگان اين برنامه دانست. به گفته محمدفؤاد صفاريانپور كه در مقام كارگردان، اين برنامه را همراه با برادر دوقلوي خود، سياوش صفاريانپور به روي آنتن ميفرستد، نامه، تلفن و ايميلهاي هر روزه برنامه نشان از مخاطبان گسترده آن دارد؛ از چهرههاي برجسته علمي بگيريد تا نوجوانان علاقهمند به نجوم.
بياييد به 9 سال قبل برگرديم، ايده اوليه اين كار از كجا آمد؟
شايد بتوان گفت «آسمان شب» طولانيترين برنامه علمي تلويزيون است. سياوش به عنوان تهيهكننده، ايده ساخت اين برنامه را مطرح كرد. از اول ميخواستيم برنامهاي علمي به زبان ساده و قابلفهم براي همه بسازيم؛ برنامهاي علمي و ساده اما نه سطحي كه مخاطبان زيادي را جذب كند.
چرا در بين شاخههاي مختلف علمي، به سراغ نجوم و دنياي گسترده آن رفتيد؟
اين به دليل علاقه شخصي سياوش بود كه در اين رشته تحصيل كرده است و چون ما دوقلو و همكار هستيم، طبيعتاً من كنار او قرار گرفتم. ايده و بخش عمده اينكار به عهده سياوش است و من به عنوان حمايتكننده فني، توليد و طراحي فرم در كنار او هستم. از طرف ديگر جذابيت آسمان و نجوم براي همه مردم زياد است، از يك كودك گرفته تا فردي مسن، همه به آسمان علاقهمند هستند. ما تلاش كرديم قشرهاي گستردهاي را جذب كنيم. به همين دليل هدف اين برنامه دادن اطلاعات، اخبار، نشان دادن وقايع نجوم و بيان مفاهيم پيچيده ستارهشناسي به زبان ساده بوده است. به عبارت ديگر با توجه به تخصصي بودن شبكه چهار، هدف ما توليد برنامه اي علمي به زبان ساده بود.
9 سال است كه اين برنامه پخش ميشود. طبيعتاً برنامه با فراز و فرودهايي روبهرو بوده كه ادامه كار را دشوار كرده است. فكر ميكنم جذابيت اين برنامه باعث ادامه آن شده است.
نكته مهم نظر مخاطبان بوده كه باعث شده اين برنامه ادامه پيدا كند. چهقدر به خاطر نظر مخاطب در برنامه تغيير ايجاد كردهايد؟
اين اتفاق بسيار زياد افتاده است. تمام تلاش ما بر اين است كه در هر قسمت ابتكار عمل داشته باشيم تا مخاطب غافلگير شود. دوستي به ما ميگفت با سوژهاي كه انتخاب كردهايد ميتوانيد تا آخر عمرتان به ساخت آن ادامه دهيد. اين حرف درست است؛ اما نكته مهم غير از احساس نياز مخاطب، شكل و فرم برنامه هم هست كه بتواند مخاطب را جذب كند؛ يعني سوژه جذاب مهم است اما اگر پرداخت مناسب نباشد طبيعتاً مخاطب پاي برنامه نخواهد نشست.
اين برنامه نياز به تحقيق دارد؛ تحقيقي كه نه در كتابخانه و استوديو، بلكه در سفرها و رصد ستارهها و آسمان در شهرستانهاي مختلف انجام شود؛ چرا ما از اين دست تصاوير در «آسمان شب» كم ميبينيم؟
از اين تصاوير هم در برنامه نشان ميدهيم.
به نظرم كم است.
اين تصاوير بسته به نياز برنامه پخش ميشود؛ يعني براساس قصهاي كه داريم، به طبيعت ميرويم، چادر ميزنيم، آتش روش ميكنيم و تلسكوپ ميآوريم. در اين صورت تمام اين تصاوير را براي مخاطب نشان ميدهيم؛ اما گاهي اتفاقي كه افتاده خارج از دسترس ماست. در اين صورت ما درباره آن از تصاوير ديگر يا نظر كارشناسان استفاده ميكنيم.
از بازتاب برنامه راضي هستيد؟
در ابتدا كه اين برنامه پخش ميشد، مخاطبان کمتري علاقهمند به ديدنش بودند؛ اما امروز افراد زيادي هستند كه با آسمان شب و طبيعت فراموششدهاش آشتي كردهاند؛ آسماني كه هم بسيار نزديك است و هم بسيار دور.
اين حرف را بر چه اساسي ميگوييد؟
ايميل، تماس تلفني و نامههايي كه به اين برنامه ميرسد ما را با نظر مخاطبان آشنا ميكند؛ حتي مخاطبان نوجوان براي ما مقالههاي علمي ميفرستند. شنيدهام كه در روستاها و شهرستانهاي كوچك اين برنامه را ضبط ميكنند و در مدارس به عنوان درس علمي نشان ميدهند.
«آسمان شب» تا كي ادامه خواهد داشت؟
واقعيت اين است كه پيشبينياش غيرممكن است. هر چيزي، از يك كالاي مصرفي تا برنامههاي هنري تاريخ مصرف دارد؛ اما ظرفيت «آسمان شب» زياد است. با توجه به سابقه اين برنامه، تجربهاي كه در اين مدت به دست آوردهايم، پيشرفت بشر در اين علم و جذابيت نجوم، فكر كنم اين برنامه بتواند حالا حالاها ادامه پيدا كند.
تنظيم براي تبيان : مسعود عجمي
