گذری به شهرستان گمیشان «بخش اول» شهرستان گُمیشان یکی از شهرستان‌های استان گلستان ایران است. شهرستان گُمیشان یکی از شهرستان‌های استان گلستان ایران است. شهرستان گمیشان بین ۵۳ درجه و ۵۴ دقیقه تا ۵۴ درجه و ۲ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۴۹ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۲۱ دقیقه عرض شمالی در قسمت غربی استان واقع شده است. این شهرستان از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به شهرستان ترکمن، از شرق به شهرستان آق قلا و از غرب به دریای خزر محدود می‌شود. گمیشان گمیشان در اصل نام شهر محسوب نمی‌گردد بلکه نام منطقه‌ای است که شهرهای کمیش دپه، خواجه نفس، امچلی، قارقی و روستاهای اطراف را در بر گرفته و بیشتر به منطقه‌ای اطلاق می‌شود که قبلاً در آنجا گاو و گوسفند پرورش داده می‌شده و در اوایل نیز گومیشان نوشته می‌شد (گمیشان=گاو+میش (گوسفند)+ان) بعضی ندانسته آن را به منطقه پرورش گاومیش نسبت داده‌اند که این مطلب هیچ سندیت ندارد. درحال حاضر گمیشان نام شهرستان به مرکزیت شهر کمیش دپه می‌باشد که درتاریخ ۲۲ اردیبهشت ۸۸ از شهرستان ترکمن جداشد. کمیش دپه یکی از شهرهای استان گلستان می‌باشد. این شهر در شمالی‌ترین قسمت حاشیه شرقی دریای خزر قرار دارد و از طرف شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به بندرترکمن، از شرق به آق قلا و از طرف غرب به دریای خزر ختم می‌شود. این شهر با بندر ترکمن حدود ۱۹٫۵ کیلومتر فاصله دارد. نام محلی شهر کمیش دپه به معنی «تپه نقره‌ای» است و در مورد علل نامگداری آن دلایل خاصی را بیان می‌کنند ازجمله پیداشده مقداری نقره در تپه کمیش دپه جیک در شمال شهر و همچنین استدلال به نمکزار بودن تپه در دوران نزدیکی به آب دریا و بازتاب نورآفتاب و ماه بصورت نقره‌ای از مسافت دور اشاره داشت. این شهر یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ترکمن نشین شمال ایران می‌باشد که پیشینه تاریخی کهنی دارد. ۱۰۰٪ جمعیت شهر را ترکمن‌ها تشکیل می‌دهند. صورتهای دیگر نوشتاری: کوموش دپه، گمیش تپه، گوموش تپه، کمش دفه، کوموش دفه، کمیش دپه (مورد تأیید مشاهیر زبان و ادبیات شهر) پیشینه منطقه‌ای که کمیش دپه در آن پدید آمده از زمان اشکانیان تا دوران اخیر، تأمین کننده بخشی از نیازهای قاره اروپا بوده است؛ و به شواهد برخی از متون تاریخی رودخانه گرگان از طریق کمیش دپه به دریای خزر وارد می‌شده است. مسیر قدیمی رودخانه گرگان در لبه جنوبی تپه «کوره سو» معروف به «کهنه گرگان» و ادامه آن به بنام «پرسی آقن» از وسط کمیش دپه گذشته و به دریای خزر می‌ریزد. کمیش دپه در اوج شکوفایی جزیره آبسکون، انتهای راه خاکی و آغاز راه آبی جاده ابریشم در قسمت آسیایی بوده است. در این اواخر نیز ناوداران (کشتیهای چوبی بزرگ بادبانی) کمیش دپه با مراوده کالای تجاری با دنیای خارج ادامه دهندگان راه آبسکونیان بوده‌اند و مردم آن با شهرهای ساحلی شمال کشور از جمله بندر گز، بندر انزلی و از طرف شرق با شهرهای استر آباد و جرجان و در آنسوی مرز با بنادر حسنقلی، چلکن، حاجی طرخان، باکو مراوده داشته و داد و ستد می‌کردند. (هنوز آثار خرابه‌های تأسیسات به نام گمرک خانه در ۲ کیلومتری غرب کمیش دپه موجود می‌باشد) بطور کلی کمیش دپه در تاریخ معاصر ایران نامی آشنا برای مردم ایران و شوروی سابق بوده است. محمد علی قورخانچی صولت نظام به سال ۱۳۲۰ ه. ق در گزارش خود چنین می‌نویسد: طایفه جعفر بای ساکن کمیش دپه از حیث پاکی و تمیزی و ثروت نخستین طایفه یموت است ... از حیث میل و لباس خیلی خوبند و همه صبح‌ها خودشان را با صابون‌های معطر شسته و در زمستان‌ها با گالش و پوتین و نیم پالتو راه می‌روند ... بازارشان رواجی دارد و همه قسم اقمشه روسی، خرازی و سماور و ظروف حاجی طرخان و قند و چای به فروش می‌رسد؛ و همچنین در سفر نامه رضاخان در سال ۱۳۰۵ به مازندران راجع به کمیش دپه می‌نویسد ... میان اهالی گدایی و سؤال عیب است. در این قریه هیچ گدایی دیده نمی‌شود. قبل از شکل گیری کمیش دپه به شکل امروزی حداقل سه اثر مهم که قدمت آنها به قبل از اسلام می‌رسند در نزدیکی آن شهر وجود دارند که در بوجود آمدن شهر مخصوصاً دیوار دفاعی بی تأثیر نبوده‌اند. از آن جمله به آثار کمیش دپه جیک، تپه کوره سو (دوره تاریخی اسلامی) و قزل آلانگ یا همان دیوار دفاعی گرگان (منظور جرجان قدیم می‌باشد، نه استرآبادکنونی) مربوط به دوره (پارت و ساسانی) اشاره نمود. در خصوص شکل گیری کمیش دپه به شکل امروزی حرف و حدیث فراوان است، آنچه از قراین وشواهد برمی‌آید اینکه کمیش دپه به سال ۱۲۳۰ ه. ق در محل کنونی برقرار بوده است. بنا بر اظهارات آقای ستوده در جلد پنجم کتاب از آستارا تا آستارباد آمده است که موراویو در سال ۱۲۳۰ ه. ق به گموش تپه آمده و با مردم گموش تپه (کمیش دپه) راجع به جزیره آبسکون سوالاتی کرده است. در کتاب تاریخ گرگان راجع به کمیش دپه آمده است ... ، که محمد علی شاه قاجار در سال ۱۹۱۱ میلادی مصادف با ۱۳۳۰ ه. ق از طریق راه آبی از خاک روسیه در خاک گمش تپه پیاده شده و دست به اقداماتی زده است. در همان سالها گمرک گمش تپه دایر بوده و در سال ۱۳۳۴ ه. ق در زمان جنگ جهانی اول بسته شده است. همچنین قدمت تأسیس و سوابق ادارات مختلف از جمله تأسیس شهرداری انرا به سال ۱۲۷۳ ه. ق و یا به قولی به ۱۳۰۹ ه. ش و تأسیس اداره فرهنگ را به سال ۱۳۰۴ ه. ش می‌دانند. به هر حال قدمت کمیش دپه به شکل امروزی به زمان قاجار و پهلوی اول می‌رسد.