بافت قدیم گرگان؛ آثار باستانی «بخش سوم» بافت تاریخی گرگان، هسته اولیه شکل گیری گرگان امروزی را تشکیل می‌دهد. این بافت در سال ۱۳۱۰ بعنوان اولین بافت کشور ثبت شده است. ابنیه تاریخی فراوانی مانند خانه های قدیمی، مدارس تاریخی و امام زاده را در دل خود جای داده است. کاروانسرای رباط سفید این كاروانسرا كه به ‹‹سرعلی آباد›› نیز معروف است در 49 كیلومتری شهر گرگان و 55 كیلومتری شرق روستای چهار باغ، دهستان استرآباد جنوبی، بخش مركزی شهرستان گرگان واقع است. این كاروانسرا بعد از روستای چهار باغ است و در نهایت بعد از روستاهای تالش بالا و پایین به شاهرود منتهی می شود كه این مسیر خود یكی از راههای باستانی بوده كه به شاهراه اصلی جاده خراسان بزرگ در شاهرود متصل می شده است. كاروانسرای رباط سفید یكی از ابنیه قدیمی دوره صفوی و طول آن حدود 23 متر و عرض آن 20 متر است و فضاهای داخلی تقریبا به صورت قرینه قرار گرفته اند. عرض دروازه ورودی به كاروانسرا 92/2 متر است. کاروانسرای میدان عباسعلی این کاروانسرا در شمال خیابان امام خمینی، کوچه بادگیر شهر گرگان واقع شده است. این بنا متعلق به دوران قاجاریه است. سازه کاروانسرا آجری بوده که با ملات گل آهک و اندود گچ و کاهگل ساخته شده است. در سمت شمال بنا درب چوبی بزرگی وجود دارد که ورودی بنا می باشد که دریچه مربع شکلی در قسمت پایین یکی از لنگه درها برای عبور و مرور شبانه ایجاد کرده اند. کاروانسرای دیمه لو این کاروانسرا در ضلع غربی جاده کوهستانی گرگان ـ شاهکوه و در حد فاصل کاروانسرای قزلق در شمال و کاروانسرای رباط سفید در جنوب واقع شده است. تورنگ تپه در میان تپه های تاریخی استان گلستان تورنگ تپه از شهرتی جهانی برخوردار است، تورنگ تپه در 22 کیلومتری شمال شرقی شهر گرگان و 60 کیلومتری جنوب شرقی دریای خزر در جوار دهکده ای به همین نام واقع شده است. که بزرگترین آنان 35 متر از سطح زمین های اطراف بلندتر است. نخستین فصل حفاری در تورنگ تپه در سال 1310ه.ش توسط وولسین آمریکایی آغاز شد.و سه طبقه را شناسایی نمود. سپس بعد از یک وقفه طولانی در سال 1340 ژان دهه فرانسوی کاوش خود را در 13 مرحله منظم در این مکان انجام داد که در نوع خود در این منطقه بی نظیر بوده است. نتیجه کاوش ها و آثار بدست آمده نشانگر سکونت بشر در پنج هزار سال قبل از میلاد در منطقه بود علاوه بر آثار دوران پیش از تاریخ، آثاری از دوران عصر برنزتا عصر اسلام از محل بدست آمده است. مهمترین یافته باستان شناسی که از همه چشمگیرتر است قلعه ای از دوره ساسانیان است. این بنا با پلان دایره شکل از خشت ساخته شده و تاریخ احداث آن به دوره اشکانیان می رسد. همچنین کشف چهارطاقی به شکل ساختمانی که بر روی چهارستون بنا شده است از مهمترین کشفیات تورنگ تپه است. انواع سفال بدست آمده گواهی تداوم حیات در دوره اسلامی در این منطقه و نشان دهنده پیوند نزدیک فن سفالگری این منطقه با آسیای میانه است. تپه قلعه خندان تپه فعلی قلعه خندان كه پیش از این قلعه ای به نام «قلعه خندان» بوده و در جنوب غربی شهر گرگان در بلوار الغدیر جنب میدان شهید باهنر قرار دارد، یکی از مهمترین مجموعه های باستانی است که در محدوده شهر گرگان (استرآباد قدیم) قرار دارد و نخستین بار دمرگان در سال 1269ه.ش. از آن بازدید و نقشه آن را تهیه کرد. در نقشه دمرگان این قلعه به صورت مستطیلی با دو مثلث متساوی‌الساقین در دو طرف آن نشان داده شده که 12 برجک دیده بانی دورتا دور ان را احاطه کرده است. تپه قلعه خندان گرگان بر فراز صخره و نهشته های رسوبات رودخانه تول‌چشمه قرار دارد. هم چنین یکی از بناهای با ارزش دوره صفویه به نام قدمگاه خواجه خضر در دامنه ضلع شرقی این قلعه قرار دارد و در گذشته نیز قبرستان بزرگی در کنار آن قرار داشته است. قلعه خندان گرگان متعلق دوره ساسانی- اسلامی است و به شماره 1701 در فهرست آثار ملی قرار دارد. شاه تپه شاه تپه در 36 کیلومتری شمال غربی شهر گرگان و در نزدیکی روستای یساقی شهر کردکوی واقع شده است. ارتفاع این تپه حدود 8 متر از سطح زمین های اطراف بالاتر است. در سال 1931 میلادی هیات باستان شناسی سوئدی به سرپرستی دکتر آرنه در این مکان به حفاری پرداخت. در این کاوش دو دوره مهم اسلامی و پیش از تاریخ مشخص گردید. آثار و اشیا بدست آمده عمدتا سفالین بودند که شباهت فراوانی به ظروف تپه حصار دامغان داشتند. قدمت شاه تپه به هزاره پنجم قبل از میلاد می رسد. موزه باستان شناسی گرگان پیشینه افتتاح اولین موزه در شهر گرگان مربوط به سال 1343 است که تعدادی از آثار تاریخی در بنای کاخ سلطنتی گرگان به نمایش درآمد. اما پیشینه موزه باستان شناسی گرگان در مکان فعلی به سال 1355 باز می گردد که به عنوان موزه سنگ قبر افتتاح شد و در بهمن ماه سال 1367 با افزودن اشیاء باستان شناسی به صورت «موزه باستان شناسی» در آمد. در این موزه تاریخ و تمدن مردم دشت گرگان از هزاران سال پیش تا کنون،در معرض بازدید علاقه مندان قرار گرفته است. کاخ موزه گرگان این موزه در بنایی تاریخی مربوط به دوره پهلوی اول در محیطی سرسبز واقع در مرکز شهر گرگان قرار دارد. دو بخش اصلی موزه شامل بخش معرفی مشاهیر استان گلستان و بخش اشیاء سلطنتی می باشد. تندیس علما، دانشمندان و فرهیختگان ناحیه گرگان قدیم و استراباد و اشـیای سلطـنتی مربوط به مبلمان کاخ به نمایش در آمده است. در بخش دیگر موزه، فضایی تحت عنوان نمایشگاه موقت قراردارد که به نمایش موضوعات مختلف تاریخی و هنری خواهد پرداخت. موزه صنایع دستی گرگان موزه صنایع دستی گرگان به عنوان اولین موزه صنایع دستی استان گلستان درخانه امیرلطیفی و در مرکز شهر گرگان (در بافت تاریخی این شهر در محله نعلبندان) قرار دارد. بنای موزه نیز متعلق به اواخر دوره قاجار، با حیاط مركزی می باشد که دور تا دورآن اتاق های زیبایی طراحی شده است. بخش های مهم این موزه شامل اتاق های کرسی خانه، صنایع دستی روستاهای زیارت و شاهکوه، رامیان و علی آباد کتول و ترکمن و قزاق است. از دیگربخش های به نمایش در آمده در موزه کارگاه های مسگری و آهنگری، بافندگی (نمد مالی، قالی بافی، جاجیم بافی، حلاجی، پنبه زنی و نخ ریسی)، خراطی و حصیربافی است.