معرفی شهر دهدشت و آشنایی با بازار دهدشت مهجوریت بازار تاریخی جنوب تمدن كهن ایران زمین وارث معماری خاصی است كه هر بخشی از آن پیشینه ی مدنیت و هنرمعماری این سرزمین را می رساند، از این رو بافت قدیم شهر دهدشت بازگو كننده بخشی از این هنر كهن است. دهدشت یکی از شهرهای استان کهگیلویه و بویراحمد می‌باشد. این شهر در قسمت گرمسیری استان واقع شده‌ است و تابستان‌هایی گرم و زمستان‌هایی سرد دارد. قدمت بافت تاریخی دهدشت معروف به «شهر قدیم دهدشت» (بلاد شاپور) به‌دوران ساسانی می‌رسد. مردم این شهر از اقوام لر هستند و بافت سنتی عشیره‌ای هنوز ارتباطات داخلی مردم را تعیین می‌کند. دهدشت از دو جز ده و دشت گرفته شده‌ است که به معنی دهی/روستایی/در دشتی است این معنی به خاطر وسعت زیاد دهدشت است. این شهر مرکز شهرستان کهگیلویه است و جمعیتی بیش از ۱۵۰ هزار نفر جمعیت دارد روزانه جمعیت زیادی از روستاها و شهرهای کوچک اطراف برای خرید به این شهر می‌آیند. این شهر در قدیم به بلادشاهپور معروف بوده و اکنون بافت قدیمی شهر متروکه و بر بالای تپه‌ای بر فراز قسمت جدید شهر قرار دارد. قسمت جدید شهر کمتر از ۵۰ سال پیش بنا نهاده شده‌است. طبیعت دهدشت بسیار زیبا بوده و در شمال آن کوه نیر که در زمستان پوشیده از برف قرار دارد. مهجوریت بازار تاریخی جنوب تمدن كهن ایران زمین وارث معماری خاصی است كه هر بخشی از آن پیشینه ی مدنیت و هنرمعماری این سرزمین را می رساند، از این رو بافت قدیم شهر دهدشت بازگو كننده بخشی از این هنر كهن است. اگر چه روزگار زیادی از این شهر تاریخی كه روزی مركز تجاری جنوب كشور بوده است می گذرد، اما هنوز آثار برجای مانده از بناهای این شهر با داشتن بازاری به طول یك كیلومتر بیانگر رونق و عظمت این شهر در آن روزگار بوده است. مجموعه تاریخی بافت قدیم شهر دهدشت اگر چه با ایجاد شهر جدید بخشی از آثار آن تخریب شد اما همچنان به عنوان یكی از آثار تاریخی مهجور مانده نیازمند سرمایه گذاری و نوسازی بیش از پیش است. براساس بررسی های انجام گرفته این بافت دارای قدمت اسلامی بوده و اوج شهرت آن در دوره صفویه است و در دوره های بعدی و با توجه به اینكه یكی از شهرهای مهم تجاری، مذهبی جنوب كشور بوده از رونق خوبی برخوردار بود كه در اواخر قاجار خالی از سكنه و متروكه شده است. این بافت قدیمی به مساحت قریب به 34 هكتار در ضلع جنوبی شهر دهدشت قرار دارد و در سال 1364 در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسیده است. از سال 1367 عملیات ساماندهی مرمت و احیاء این شهرتارخی آغاز و كار شناسایی بخشی از بازار مسجد جامع، كاروانسرا، مساجد، حمام ها و بطوركلی بناهای عام المنفعه انجام شد. این بافت از 2 كاروانسرا، 4 مسجد، 5 حمام و 7 امامزاده و قریب به یك كیلومتر بازار تشكیل شده است. براساس بررسی های بعمل آمده دور تا دور شهر قدیمی دهدشت بخصوص اضلاع شرقی و غربی و برج و بارو احداث شده بود كه متأسفانه با ایجاد شهر جدید در سال 1343 بتدریج تخریب و از بین رفت. در سال 90 اعتبار قابل توجهی جهت مرمت اماكن عمومی و مذهبی از قبیل امامزاده، مساجد، حمام ها و بازار جذب كرد كه این میزان اعتباراز رشد نسبی خوبی نسبت به سال های گذشته برخوردار است. عملیات مرمت كاروانسرا 80 درصد، مسجدمورك 90 درصد بازسازی دو حمام و دیگر بقاع متبركه روند خوبی داشته است. حصاركشی این بنا به طول 2،6 كیلومتر با صرف یك میلیارد ریال امسال انجام خواهد شدكه اجرای این دیوارحفاظتی به پوشش حفاظتی و نیز توسعه خدمات رسانی این مكان كمك خواهد كرد. بافت تاریخی دارای قدمت اسلامی بوده كه اوج شهرت آن در دوره صفویه است و در دوره های بعدی و با توجه به اینكه یكی از شهرهای مهم تجاری، مذهبی جنوب كشور بوده از رونق خوبی برخوردار بوداما در اواخر دوره قاجار خالی از سكنه و متروكه شد. اكثریت بناهای مهم عام المنفعه شناسایی، حفاظت و مرمت شده اند و بازگشایی معابر و مرمت بناهای مسكونی و دادن كاربری و تهیه طرح راهبردی باعث زنده شدن بافت و معرفی بستر آن خواهد شد. تامین امكانات رفاهی در كنار بازسازی بافت این شهر قدیمی می تواند به رونق بیش از پیش گردشگری كهگیلویه به عنوان بلاد 'شاهپور' كمك كند. دهدشت؛ شهر تاریخ دهدشت را باید تاریخی‌ترین شهر استان کهگیلویه و بویراحمد دانست. محوطه تاریخی این شهرستان با وسعت 50 تا 60 هکتاری به یمن ساخت و سازهای دهه‌های گذشته امروز به 36 هکتار کاهش پیدا کرده که البته همین مقدار نیز در برگیرنده آثار بسیاری از دوره صفویه است. کاروانسرا، حمام‌های تاریخی، بازار و بنای تاریخی 7 امامزاده از جمله بناهای این محوطه تاریخی هستند. کارشناسان مرمت دهدشت و همچنین تابلوهای راهنما این محوطه را بلاد شاپور نیز معرفی می‌کنند؛ منطقه‌ای که گفته می‌شود اردشیر بابکان به نام پسرش آنجا را بلاد شاپور خواند و در زمان صفویه شاهد رونق دوباره بود تا یادگارانی بر جای بماند که این ‌روزها مثل بسیاری دیگر از محوطه‌های تاریخی کشور حال و روز خوشی ندارد. محوطه تاریخی کاروانسرای دهدشت از سال 72 در دست مرمت است و همچنان هم منتظر اعتبار مالی است گویا. بازار سرپوشیده این محوطه به طول یک کیلومتر که تقریبا چیزی از آن باقی نمانده است، حمام کهیار در چند قدمی کاروانسرا و بنای امامزاده جابر از ساختمان‌های تاریخی هستند که در همسایگی این کاروانسرا هر روز به انتظار اعتبار می‌نشینند تا شاید صابون مرمت به تن آنها هم ساییده شود و البته در این روز و شب شدن‌ها دیدنی است سایه‌های تیرآهن‌های سر به فلک کشیده‌ای که روزی قرار بوده سنگینی ساختمانی نوساز را روی محوطه‌ای تاریخی هوار کند. حمام «کوه‌یار» بنای ارزشمند تاریخی (از بناهای به جای مانده دوره صفویه) شهرستان «ده‌دشت» استان کهگیلویه و بویراحمد است. کاروانسرای «شاه‌عباسی» بنای ارزشمند تاریخی شهرستان «دهدشت» استان کهگیلویه و بویراحمد است. این کاروانسرای تاریخی دارای کتیبه بوده که در کاوش‌های صورت گرفته، سکه‌های دوره صفویه نیز در محوطه آن کشف شده است. به نظر باستان‌‌شناسان این بنا از دوره صفویه تا اوایل دوره قاجاری مورد استفاده مسافران و تجار این شهر قرار می‌گرفت که همین امر موجب شده تاثیرات معماری چند دوره تاریخی در این بنا دیده شود. قبرستان قدیمی بافت مربوط به دوره قاجار - دوره معاصر است و در شهرستان دهدشت، بخش مرکزی، بافت تاریخی واقع شده و این اثر به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.