پوشش گیاهی استان کهگیلویه و بویراحمد
پوشش گیاهی استان کهگیلویه و بویراحمد به دلیل نوع آب و هوای گرمسیری و سردسیری متنوع است.
استان کهگیلویه و بویراحمد از نظر جغرافیایی در ناحیه ایرانی- تورانی و در بخش کوچکی از جنوب ناحیه صحاری- سند واقع شده است. پوشش گیاهی استان به دلیل نوع آب و هوای گرمسیری و سردسیری متنوع است. ناحیه سردسیری استان کهگیلویه و بویراحمد به علت آب فراوان، پوشش گیاهی نسبتاً انبوه، متراکم و جنگلی دارد در حالی که در قلمروی گرمسیری آن پوشش گیاهی اغلب تنک و نیمه انبوه است.
جنگلهاى استان کهگیلویه و بویراحمد حدود ۶۵۰ هزار هکتار تخمین زده مىشود و اکثر این جنگلها در اثر بهرهبردارى بىرویه تخریب یافته و از شکل جنگل خارج شده است.
تنوع گیاهان جنگلى به گونهاى است که ۸۰ درصد آن زیر پوشش گونه بلوط و ۲۰ درصد باقى مانده مشتمل بر درختچههاى بنه، کیکمه، ارس، زالزالک، زبان گنجشک و بادام وحشى است.
میوه بلوط عمدتاً به مصرف تغذیه احشام و دامها و اهالى مىرسد به ویژه در مناطقى که در اثر عوارض نامساعد طبیعى تولید گندم ناچیز است، بلوط کمک زیادى به تغذیه مردم مىکند.
بررسىها نشان مىدهد که مراتع استان در سالهاى گذشته از نظر درصد پوشش و نوع گیاهان مرغوب، کاملاً با وضعیت فعلى چه در ییلاق و چه در قشلاق متفاوت بوده است که به علت چراى مفرط و عدم رعایت اصول فنى، علمى و فشار روزافزون دامها، تخریب شدهاند. در شرایط فعلى مراتع منطقه به جز بعضى از گیاهان غالب، غیرقابل بهرهبردارى بوده و احتیاج مبرم به عملیات اصلاحى، احیایى و قرق دارند.
در استان کهگیلویه و بویراحمد گیاهان دارویى و صنعتى به وفور یافت مىشوند. بسیارى از این گروه گیاهان با پختن یا به شکل دیگر در درمان بسیارى از بیمارىها مثمرثمر واقع مىشوند.
ناحیه سردسیر داراى شرایط مناسبى براى رویش گیاهان مرتعى همانند: جاشیر، كنگر، گالو (ماشك) و جویل است. در ناحیه گرمسیر به سبب كاهش بارندگى و افزایش متوسط درجه حرارت عمق خاك حاصلخیز، اندك است و از طرفى استفاده بى رویه از جنگلها و مراتع و قطع درختان جنگلى و چراى بیش از حد دامها در مراتع، آسیبهاى زیادى به پوشش گیاهى این قسمت وارد گردیده است. هر ساله از نیمه دوم اسفند ماه تا اواخر اردیبهشت ماه سال بعد، گیاهانى چون جو وحشى، یونجه وحشى، خارشتر، گون، جغجغه، اسپند و شیرین بیان در ناحیه گرمسیر مى روید.
گیاهان استان کهگیلویه و بویراحمد به دستههای زیر تقسیم میشوند:
گیاهان خوراکی و طبی: لیزک (بن سرخ)، کارده، کنگر، کرفس، آب اندول، گل شببو وحشی، ثعلب، گندم گینه، دنبلان، گوش بره، قنطرون، قاضی آقا، مرورش، تغنه یا مج کوره، زول، قارچ، بکلو، پیدن (پونه)، جاشیر، موسیر، بیلهر، لپه، پیاز کوهی، تره، سیرچکه، ریواس، بابونه، گندل، غندل (تربچه وحشی)، سوزه (سبزه)، سیروک، ترشوک، پنجه کوک، گوبل (گزروک)
گیاهان دارویی: افشین، پشموک کوهی، برنجاس، سیاوشان، درمه، گل گاوزبان، کاسنی، دلوئی، هلپه، بوته یا بونجه ماری، چای کوهی، بنگو، شیرین بیان، شاه تره، گل اورونه، گیاه اولی لو، بسه کو، خاردنگو، گل بنفشه، خارشتر، آب انگورک (رواتربک)، بادآورد، پیاز گوروسونی (گورستانی= گاوپیاز= مرگ موش)، شقایق
میوههای جنگلی: انجکک (انجک)، تاک، انجیر، کازیر (از خانواده انجیر)، کره تر (از خانواده کازیر)، سیسه (سینبر)، توگ، توت دره، مورد، زرشک، کنار، رب نیک (همخانواده کنار)، بلوط، بادام کوهی (اهلوک)، بادام جنگلی، بن یا بنک، کلخنگ، سیب، بلوط، توتوبره، توت کوهی
درختان جنگلی: بلوط، ول (سرو کوهی)، مهلو (مهلب؛ همخانواده بید)، کیکم، بادام کوهی، چشم منیره (از خانواده بید)، سرو کوهی، بن آب، تگ (همخانواده ارژن)، ارژن، سیسه (کیالک)، فش (خش)، رز (تاک وحشی)، لگچی (لگهجی)، انجیر کوهی، کره تر، کازیر، انجک (امرود کوهی، گلابی کوهی)، بن، کلخنک، سپیدار، زرین درخت، سرنجل
میوههای باغی: انار ترش و شیرین، انگور، غوره (انگور نارس)، به، زردآلو، شفتالو (در گویش محلی شاره)، گردو، آلبالو، گیلاس، عناب، لیموترش، لیمو شیرین یا بکرائی، دبه، انجیر، پرتقال، گلابی، سیب سرخ و سیب سفید، بادام شیرین، هلو سیاه، موز (در نواحی چرام کهگیلویه)، خرما یا نخل، توت
صیفیجات و حبوبات: لوبیا، ماش (در گویش محلی ماشک)، عدس، گهل، نخود، کنجد، برنج چمپا، گندم، جو، هندوانه، خربزه، خیار سبز (در گویش محلی بالنگ)، خیار چنبر، پیاز سرخ و سفید، سیر، تره یا کرات، پرپین یا قلوه، مرزه، ریحان یا سپرغم، نعنا، جعفری، ترخون، شبدر، یونجه، بادنجان، توتون، تنباکو، سوما، سیبزمینی، کدو و باقلا
بوتههای وحشی: گون (گینه)، خارشتر، گون کتیرا و لاله واژگون
بوتههای جنگلی: لبون، جگن خاردار (در گویش محلی چیور یا پرچ)، بره (نوعی جگن)، نی، نی چپو
درختان پوششی: بید، چوب بلوطی، چنار، کنار، کیکم، بنآب، بن کوهی، کلخنگ، گردو