آشنایی با جغرافیای طبیعی گیلانغرب شهرستان گیلانغرب در غرب استان کرمانشاه با داشتن جاذبه های طبیعی و گردشگری بسیار و با قدمتی بسیار طولانی همه ساله پذیرای شمار زیادی از مسافران و میهمانان است. ناهمواری ها گیلانغرب در سلسله میان زاگرس قرا گرفته و ارتفاعات بلند این رشته کوه دشتهای آن را محصور نموده است. این رشته کوه دشتهای آنرا محصور نموده است. معروفترین کوههای آن عبارتند از: سرکش، سنبله، بید سیان، بازی دزپراز، قلاجه، شیاکوه، سراوان، چغالوند، کچل و… که بلند ترین آن کچل می باشد. این کوهها پوشیده از جنگلها و علفزار و دارای درختانی همچون بلوط، ون، زالزالک، انجیر و بادام می باشد. بعضی از درختان دارای استفاده صنعتی و اقتصادی می باشند. مثلاً از شیره ی درخت ون در سقز سازی و مصرف دارویی و صنعتی مصرف می گردد، دیگر اینکه درخت ون دارای دانه های ریز سبز پسته مانند می باشد که در محل به آن «گنه وشک» می گویند که مغز آن خوراکی می باشد. در شمال و شرق دو رشته کوه قرار دارد که به موازات هم کشیده شده اند که این ارتفاعات در شمال دهستان دیره به مانند حائلی بین سرپل ذهاب و گیلانغرب قرار گرفته است و از روستای اقشار آباد شروع و شامل بلندی ها «خوره تاو دیره»، «بان ده نوشک» و «په یکوله» که در جنوب کوه نوای کرند است. رشته کوه های جانب غربی و جنوب غربی گیلانغرب که تعداد بیشتری هستند و عمدتاً مراتع گرمسیری عشایر را در خود جای داده اند. نزدیک ترین این ارتفاعات که از بلندی های «چه رمیان»، «چغاله وند» و «گه مه که و » شروع می شود و در هر جا با نام خاصی در جنوب گیلانغرب تا بلندی های «ئناب» که مشرف بر جنوب شهر گیلانغرب است ادامه یافته و آنگاه به بلندی های ناودار و «میه ره نگار» و سپس تا غرب دشت ایوان غرب امتداد می یابد. در غرب دهستان ویژنان بلندی «وه ری قاچانه » و «وه ری ملیه میه کوت» در جنوبش «زه له زرد» و « قوله نگ ئاو»، «میه گول» و «گل خه یرگ» و «بلوه شیوه» قرار دارد. ارتفاعات شیاکو «شیاکوه» و «شه کمیان» و «بان سه یران» و «پاروو مال» و «دار به رو شاواز و ئه لی به گ» تا منطقه نفت شهر و سومار ادامه می یابد. ارتفاعات جنوبی گیلانغرب به هم پیوسته هستند و اگر از دهستان ویژنان بگذریم بقیه جای هموار کمی در خود جای داده اند. رودخانه ها به علت کوهستانی بودن و ریزش های جوی مناسب دارای و رودخانه ها ، سراب ها، چشمه ها و منابع آب زیرزمینی فراوان است. از مهمترین سراب های آن سراب گیلانغرب یا سراب مورت «murt» می باشد که باعث آبادانی منطقه و مشروب ساختن زمین های حاصلخیز اطراف گیلانغرب گردیده است. این سراب در قسمت شرق گیلانغرب و در دامنه کوه سراوان قرار دارد. علاوه بر مصارف کشاورزی، آب شرب گیلانغرب، رودخانه کفراور، رودخانه گلین دارای آب فراوانی است. که منطقه حاصلخیز دشت دیره (dira) را مشروب می کند. حال به معرفی رودخانه های گیلانغرب می پردازیم. رودخانه دیره : که سرچشمه آن آب های سطحی کوه کچل، دشت کفراور و نوا کوه و چشمه سارهای دره گلین است. این رودخانه پس از مشروب ساختن دشت دیره از طریق محل موسوم به آب باریک وارد حوزه سرپل ذهاب و قصرشیرین می شود رودخانه دیره شهرستان گیلانغرب به حساب می آید. در سال های اخیر طرح سد زاگرس برای ذخیره آب آن اجرا شده است. به همین مناسب تونلی در زیر ارتفاعات سنبله حفر گردیده و چندین کیلومتر بتونی هم احداث شده است. تا آب این رودخانه در فصول سرد به پشت تنگ کورک انتقال داده شود. رودخانه دیره در بین مردم محلی به «زه رد ئاوه» معروف است. بر روی رودخانه و در نقاط متفاوتی در دشت دیره و گلین شش دهانه پل زده شده است. رودخانه کنگاکوش : که سرچشمه آن آب ها و سرچشمه هایی است که از قسمت میانی و غربی دشت ویژنان به سوی تنگ گولم (ته نگ گوله م) سرازیر می شود. این رودخانه را می توان رودخانه ای فصلی نامید. زیرا در سال های پر باران آب آن بسیار زیاد در سال هایی که مقدار بارش کاهش می یابد آب آن بسیار کم می شود. آبشار زیبای تنگ گولم یا (سه ر تاف) تقریباً در ابتدای شروع این رودخانه است. جهت جریان آب رودخانه به طرف کشور عراق است. در تابستان آب کاهش چشمگیر یافته و گاه خشکیده می شود. مسیر نسبتاً طولانی رودخانه ارتفاعات گرمسیری شهرستان گیلانغرب با قلل متعدد که مراتع طوایف ایل کلهر است. این مسیر با بارش اولین باران پاییزی جلوه و منظره ای بسیار زیبا می یابد و تا آخر فروردین و اوایل اردیبهشت که فصل گرما آغاز می شود. طراوت و شادابی خاص خود را حفظ می کنند. رودخانه کنگیر ( که نگیر) که در گذشته جزء گیلانغرب بوده است و با تفکیک ایوان غرب از گیلان غرب و الحاق آن به ایلام بیشتر آن در ایوان و سومار جریان دارد در منتهی الیه جنوب گیلانغرب مشترک به این شهرستان ها می شود. رودخانه گواور : که منشاء آن چشمه ها و آب های سطحی حاصل از ذوب برفها در جانب شرقی کوه قلاجه است. جهت جریان آن از شهر سرمست به سوی رودخانه سیمره است. در سال های پر بارش آب آن زیاد می شود. در تابستان ها آب آن کاهش می یابد. در این موقع سال در انتهای دهستان گواور نزدیک روستاهای شیخ جبرییل و تولک …. آب اندکی در آن جریان دارد. پوشش گیاهی و جنگل گیلانغرب دارای 21600 هکتار مراتع و جنگل می باشد. به علت بارش کافی باران و برف و نیز استعداد خاک آن در رویش گیاهان، پوشش گیاهی مناسبی در منطقه به وجود آمده است. بیشتر مراتع که در کوهها و کوه پایه ها قرار دارند دارای پوشش جنگلی با درختانی مثل : بلوط، ون، زالزالک، انجیر و بادام می باشد.