آشنایی با روستای دیدنی «هانی گرمله» در شهرستان پاوه کرمانشاه هانی گرمله روستایی است در غرب ایران، استان کرمانشاه، شهرستان پاوه، بخش نوسود، در نقطه صفر مرزی با کردستان عراق و هم مرز با آبادی بیاره عراق. مردم این روستا گویش کردی دارند و مسلمان هستند. خانه های روستای هانی گرمله در حین جنگ هشت ساله ایران و عراق کاملاً تخریب شده بودند وب اغهایش خسارت زیادی را متحمل شدند و بسیاری از درختان میوه خشکیدند. از این رو برای درک این نگارش می توان چهار دوره زمانی برای این روستای کوچک در نظر گرفت: یک) هانی گرمله کهن دو) هانی گرمله قدیم (قبل از انقلاب اسلامی) سه) هانی گرمله پس از انقلاب و قبل از جنگ چهار) هانی گرمله تازه (پس از هزینه های انسانی و مادی جنگ تحمیلی) هانی گرمله از دو واژه هانه به معنی چشمه و گرمله به معنی گرمی ساخته شده است. این نام در واقع نام چشمه ای است در مرکز روستا که گویا در طول فصول سال از گذشته تا حال میزان آب آن کاهش و افزایش داشته اما هرگز نخشکیده و این چشمه همیشه گرم و جوشنده جریان داشته است. و این احتمال وجود دارد که دلیل سکنی گزیدن مردم کهن ده و ایجاد آبادی هانه گرمله بوده است. چون این روستا در قدیم صعب العبور و فاقد جاده بود و دور از حکومت های مرکزی قرار داشت، حکامی محلی به نام بگ داشته است. برخی از این بگ ها در زمان های بسیار دور بر جان و مال و ناموس مردم حاکم بودند و بر رعیت، ظلم روا می داشتند . بگ ها و خانواده شان به اصطلاح طبقات اجتماعی اقتصادی برتر آبادی بوده اند. پس از دوره کهن در قدیم این روستا، کدخدا داشته است. کدخدا مردی خردمند از میان مردم آبادی و مورد تایید اهالی و رابط امور مردم با حکومت بود. شغل مردم هانی گرمله قدیم باغداری و دامداری بوده است و باغداران در تابستان به خانه باغ هاشان در کنار چشمه ها وجویبارها کوچ می کردند و در آغاز سرمای زمستان به روستا باز می گشتند. و دامداران روستا در فصل بهار به خانه های کوهستانیشان که در زبان محلی«هوارگه» نامیده می شود، می کوچیدند و با این اوصاف و گویایی شواهد آن، علاوه بر محصولات باغی محصولات لبنی طبیعی و خالص و گوشت دام هایشان را هم داشتند و این، اثبات سازگاری کامل این مردم با شرایط طبیعی محیط شان بوده است و بهینه ترین رابطه با طبیعت را دارا بوده اند. در فرهنگ قدیم روستا چون مردان و پسران نیروی کار بودند بنابراین مرد سالاری رواج داشت. زنان روستا علاوه بر نقش سنتی و طبیعی پرورش نسل و آشپزی و پختن نان سنتی کردی و شستشو در کنار چشمه ها و دوشیدن دامها و درست کردن شیر، ماست دوغ و… در جمع آوری هیزم و علوفه و دامداری و باغداری پا به پای مردان تلاش می کردند. مکان مذهبی بارگاه امامزاده محمد غیبی در این روستا، در نزد مردم مکان شناخته شده مقدسی است. گویا امامزاده در گذشته های دور در شهر بغداد توسط حاکم ظالم آن، مدتی زندانی شده است و پس از رهایی از زندان به همراه مرید خویش به نام صوفی خداداد به اورامانات عزیمت و در هانی گرمله جان به جان آفرین تسلیم می کند. و مرسوم بوده است که مردم این ده و آبادی های مجاورش عصرهای چهارشنبه برای زیارت امامزاده به این مکان می آمدند. و گویا در قدیم به هنگام وقوع خشکسالی ها، طایفه ای سرشناس و پاک به نام «گچینه» از عراق با انجام مراسم آیینی مخصوص برای دعای باریدن باران بدین مکان می آمدند. مردم محلی به استجابت این دعاها ایمان داشتند مدتی پس از این دعا، باران می بارید. چشمه های هانی گرمله در طبیعت ناب و دیدنی هانی گرمله از زیبایی هایی که هر بیننده را مجذوب می سازد، بی شماری چشمه هایش است که جوشنده از آب زلال و پاک برف های کوهستان شاهوی هانی گرمله است. چشمه های فراوان اصلی و فرعی جاری در هانی گرمله سبب رونق گرفتن باغ های انبوه و ثمره دادن میوه های مرغوب و آبدار و فراوان بوده است . 1. چشمه مرگ یا گلابی (هانه مرو): در نزدیکی مدرسه هانی گرمله چشمه هانه مرو قرار دارد و دو دلیل احتمالی برای نامش وجود دارد: اول اینکه این چشمه در هر سال بعد از سه یا چهار ماه می خشکد به همین دلیل به آن هانه مرو (چشمه مرگ) گفته اند. و دلیل دوم برای این نام، احتمال وجود درخت گلابی کوهی در گوشه چشمه بوده است. زیرا «مرو» در زبان محلی هورامی دو معنی دارد: مرگ و گلابی. رودخانه خروشان دره هانی گرمله از برف کوه های شاهو و چشمه های آن مثل خرخره تا چشمه کیمنه (آبادی مجاور) و چشمه های سور آرنگ که روبروی بارگاه امامزاده محمد غیبی است و هانه مرو سرچشمه می گیرد و در هنگام پس از بارندگی ها می خروشد و باغ های اطراف دره را سیراب می کند. 2. چشمه سلیمان بگ این چشمه در باغ یک بگ زاده به نام سلیمان قرار داشته است، به همین دلیل به آن چشمه سلیمان بگ گفته می شود. در آغاز فصل گرما مردم باغدار روستا به «خانه باغ» هاشان کوچ می کردند و تا اوایل پاییز آنجا می ماندند. زلالی آب سخاوتمند و جوشان چشمه سلیمان بگ، بیننده را به سنگ ریزه های روشن ته چشمه خیره می کند و می توان زیبایی را با صریح ترین تصویر بی بدیلش نظاره کرد و شاید آدمی به این همه محرومیت از طبیعت بکر حسرت بخورد. در اطراف این چشمه در گذشته چایخانه سنتی و کبابی قرار داشته است و جایی برای دور هم جمع شدن مردان آبادی بوده است. البته در آنجا مغازه هایی شبیه بازارچه برای تامین مایحتاج مردم مثل پارچه و دیگر اقلام بوده است. 3. چشمه میدان چشمه میدان، چشمه ای در انتهای خاک هانی گرمله در مرز با آبادی بیاره عراق است. آنجا هم گاهی محل دور هم گرد آمدن مردم این روستا بوده است به این دلیل به آن چشمه میدان گفته اند. مردم مسلمان این روستا، در کنار هر چشمه شان مکانی مسطح از سنگ و سیمان برای نماز گذاردن درست کرده اند. آنان مردمی پاک دین از جنس روشن و زلال چشمه هایشان بوده اند. 4. دیگر چشمه ها چشمه خانم، چشمه آلوچه، چشمه دایی سلیم، چشمه حاجی عثمان، چشمه حاجی حامد، چشمه محمد ویس. میوه های درختان هانی گرمله گردو، توت، گلابی، آلوچه، هلو، سیب محلی، شفتالو، زرد آلو، انار، انجیر، انگور. درختان کوهستان ون، بادام کوهستانی،گلابی وانجیرکوهستانی. حیوانات کوهستان: بز کوهی، گرگ، خوک، سمور، خرگوش، کبک، عقاب و ... . کوهستان بهاری هانه گرمله محل جمع آوری گیاهان خوراکی کوه توسط اهالی اش بود. گیاهانی مثل کنگر، ریواس، شنگ، قارچ کوهی، پونه و گیاهان معطری چون سور هراله و... .