روستای فش با سابقه کهن تاریخی «استان کرمانشاه»
روستای «فش» از توابع بخش مرکزی شهرستان کنگاور، در ۱۰۰ کیلومتری غرب کرمانشاه قرار گرفته و با داشتن آب و هوایی معتدل و مطبوع در فصل بهار، مکانی دیدنی برای بازدید گردشگران و مسافران نوروزی است.
روستای فش از جنوب به کوه سه سنگه، از شمال شرقی و شرق به کوه کیتی و از شمال غربی به کوه سه تخت محدود شده است. روستای فش از سطح دریا ۱۵۶۰ متر ارتفاع دارد و آب و هوای آن در بهار و تابستان معتدل و مطبوع و در زمستان سرد کوهستانی است. رودخانه سراب فش در غرب روستا جریان دارد.
با توجه به آب و هوای معتدل و وجود سراب گومه خونی و سراب فش و سراب بابا جان طبیعتی بسیار دل انگیز به وجود آمده که هر بیننده ای را به وجد می آورد.
رودخانه هایی که از سرابها سر چشمه می گیرند عبارتند از:
بایجان - ویسار- جوی فشخوران- جوی بلینه که همه آنها به رودخانه گامسیاب می پیوندند. درختان و جنگلهای زیبا طراوت خاصی را به روستا داده است. بیشترین درختان موجود در این جنگلها شامل: صنوبر و درختان میوه می باشد.
کوه های قلالولان- سر تخت- بلینه و امروله زیبایی خاصی به فش و روستاهای اطراف ان داده است. خصوصاً کوه امروله که در فصل بهار سرشار از گیاهان خوراکی همچون ریواس-گنور- سیر کوهی-کول و… با نامهای محلی گوناگون است.
یکی از مهم ترین جاذبه های طبیعی روستا، سراب زیبا و باشکوه فش است که در نزدیکی روستا قرار دارد و اطراف آن را درختان بلند جنگلی و گل ها و گیاهان خودرو فرا گرفته است. روستای فش، از اطراف به وسیله کوه های بلند و مرتفع احاطه شده است. سطح این کوه ها که از درختان و درختچه های کوتاه پوشیده شده، در فصول بهار و تابستان از سرسبزی و طراوت سرشار می شود. انواع گیاهان دارویی مانند گل گاوزبان، گل ختمی، شیرین بیان، آویشن و گون نیز در دامنه این کوه ها یافت میشود. قلمرو حیات وحش روستا زیستگاه انواع گونه های جانوری مانند شغال، گرگ، روباه، خرگوش و کبک است که از دیگر جاذبه های طبیعی این روستا محسوب می شوند.
ساز سازی
ساز سازی در ایران قدمت طولانی دارد و ساختن ساز تنبور در روستای فش نیز از قدمت دیرینهای برخوردار است. ساختن ساز تنبور در روستای فش نیز از قدمت دیرینه ای برخوردار است. در این روستا به نحو چشمگیری کارگاه های ساخت انواع مختلف آلات موسیقی از قبیل تنبور، تار و سه تار دیده می شود. در اکثر خانه های روستایی در گوشه ای از فضای خانه کارگاه کوچکی جهت ساخت تنبور، سه تار و تار دیده می شود.
اولین سازنده ساز در روستای فش فردی است به نام استاد ید ا... اشرفی، ایشان در واقع استاد مسلم ساخت الات موسیقی در این روستا بود وتمامی اهالی که در این روستا به کار ساخت ساز مشغولند، از شاگردان استاد یدا... محسوب میشوند. وی درسال ۱۳۸۶ درگذشت.
ورزش
همان طور که می دانید در روستا اول ورزش فوتبال است. اما در این روستا والیبال حرف اول را میزند. در این روستا بازیکنان زیادی وجود دارند.
زبان و گویش
مردم فش از نژاد کرد بوده و به طور کلی مبنای گویش اکثر مردم این منطقه کردی جنوبی بوده و کلمات با لحن و لهجه مصطلح در گویش های مختلف کردی جنوبی و تا حدی کرمانجی و فارسی ادا میشود. لغات زیادی در زبان محلی فش وجود دارد که ظاهراً خاص زبانهای محلی این منطقه است. تصور بر آن است که این کلمات سابقه تاریخی زیادی داشته و ریشه در زبان پهلوی ساسانی دارد که طی قرون متمادی از گزند حوادث مصون مانده و سینه به سینه حفظ شده است. زیرا چنانکه می دانیم ایرانیان پس از تسلط اعراب علاقه و تلاش زیادی برای حفظ زبان اجدادی خود به کار می بردهاند و در راستای این هدف بسیاری از لغات پارسی باستان در محاورات معمولی مردم مناطق مختلف ایران باقیمانده است. یکی از خصوصیات گویش محلی فش آن است که در بسیاری موارد کلمات و جملات به صورت اختصار تلفظ میشوند و هنگام تکلم حروفی از وسط کلمه و یا کلماتی از وسط جمله حذف میشود و تلفظ جمله یا کلمه به صورتی در میآید که درک آن را برای افراد غیر بومی مشکل میسازد. مثلاً جمله چه میگویی را (شی مویی) و جمله من چه می دانم را (مَچُم) تلفظ میکنند.
پیشینه
طبق گفته بسیاری از قدیمی ها و آمار و اسناد نام روستای فش ابتدا ((حبش)) و برخی دیگر معتقدند ((هوش)) نام داشته است. ولی در کتابی به قلم ((خارکسی)) جغرافی دان یونانی در اواسط قرن اول میلادی نام ((هوش)) در اطراف کنگور ذکر شده است.
فش پیش از جنگ نهاوند بین ایران و اعراب شهری آباد و پر زرق و برق و یکی از قطبهای تجاری مهم و مستقل از کنگاور بوده است که در آن جنگ به کلی ویران و خالی از سکنه شده بود. ولی به علت خوبی آب و هوا مجدداً بومی های قبلی و ایلات مختلف از نو ساخته شد.
به گفته بسیاری از قدیمیان زمانی فش شکارگاه خسرو پرویز بوده است و به هنگام شکار در میان نی زار ها بر اثر وزش باد نی ها به شکل یال اسب که در آن زمان پش (فش) نامیده می شد در آمده و از زمان شکارگاه خود را فش نامیده است.
فش در زبان فارسی به معنی اراستگی سر و صورت و در زبان عربی به معنای یال اسب است.
سابقه تحصیل در روستای فش به سال ۱۳۲۹ بر میگردد که به همت خان ان زمان مدرسه ابتدایی دایر شده است.
وجود مرقد شریف امام زاده سید جمال الدین بن جعفر صادق (ع) و آثار تاریخی و باستانی از جمله تپه آبادی خرابه در ۳۰۰ متری جنوب غرب روستای فش و ده ها جاذبه و اثر دیگر از مصادیق مکانت خاص فش محسوب می شود.
امامزاده سید جمال الدین
بنای آجری مرقد امامزاده سید جمال الدین از بیرون به صورت چهار ضلعی و از داخل مدور است. ارتفاع بنا از کف تا پاکار قوس ۸۵/۱ متر است. گنبد بنا نیز مدور و با آجر ساخته شده است. در ورودی بقعه در ضلع شمالی است و به ایوان و کفش کن باز میشود. در داخل کفش کن و صحن حیاط امامزاده، دو سنگ قبر وجود دارد؛ تاریخ یکی از آنها ۱۲۱۱ ه. ق و دیگری ۱۲۴۲ ه. ق است. در داخل بنا ضریح چوبی سادهای قرار دارد و در زیر آن سنگ قبری دیده میشود. بر روی این سنگ قبر خطوط کوفی به چشم میخورد که به علت ساییدگی خوانا نیست.
شغل مردم روستا
کشاورزی، دامداری و ساخت الات موسیقی است. فش یکی از بزرگترین کانونهای ساخت الات موسیقی خصوصاً در منطقه است. یک پنجم جمعیت فعال کاری حاضر در روستای فش از این طریق امرار معاش می کنند.
روستای فش در زمینه فرهنگی مذهبی حرف اول را در شهرستان می زند. در روز ۱۲محرم مراسم تعزیه ای که شرح حال عاشورا است برگزار می گردد. مردم از شهرستان کنگاور و روستاها و شهرستان های اطراف برای دیدن مراسم عاشورا به فش می آیند و نهار را مهمان اهالی روستا هستند. این مراسمات در جوار امامزاده سید جمال الدین از نوادگان امام ششم برگزار می گردد.


