سه ویژگی الهی که باید به آن آراسته شویم!! خداوند متعال در قرآن کریمش بارها و بارها با بیان داستان ها و حکایاتی از زندگی پیشینیان و گذشتگان برای مومنین، مثال ها و لطایفی را برای زندگی بهتر بیان کرده است. در سوره ی انبیاء نیز خداوند بعد از اینکه استجابت دعای حضرت یحیی علیه السلام را بیان می کند با بیان سه ویژگی منحصر به فرد از یک خانواده ی الهی سعی در تشویق و نزدیک کردن دیگر بندگان به این ویژگی ها را نموده است. « فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ وَهَبْنا لَهُ یَحْیى‏ وَ أَصْلَحْنا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كانُوا یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَ یَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً وَ كانُوا لَنا خاشِعینَ[انبیاء/90] ما هم دعاى او را پذیرفتیم، و یحیى را به او بخشیدیم و همسرش را (كه نازا بود) برایش آماده (باردارى) كردیم چرا كه آنان (خاندانى بودند كه) همواره در كارهاى خیر بسرعت اقدام مى‏كردند و در حال بیم و امید ما را مى‏خواندند و پیوسته براى ما (خاضع و) خاشع بودند .» ویژگی اول " إِنَّهُمْ كانُوا یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ" در قرآن مجید از دو واژه برای دعوت مردم در کارهای نیک استفاده شده، یکی کلمه ی "سبقت" و دیگری کلمه ی " سرعت" می باشد. "سبقت" در لغت به معنای پیشی گرفتن در هر راه و کار و فکری است[1] و "سرعت" به معنای شتاب داشتن، که هم در اجسام کاربرد دارد و هم در کارها.[2] بر خلاف تصور برخی که سرعت و سبقت گرفتن را از مصادیق عجله می دانند باید این نکته را متذکر شد که سبقت و سرعت در کارهای نیک از صفات پسندیده و نیکو ست و با کلمه ی عجله کردن تفاوت دارد. راغب در کتاب خود می گوید: «مقصود از عجله، خواستن چیزی است که هنوز موعد و زمانش نرسیده باشد». [3] حال در این آیه اولین ویژگی که برای حضرت یحیی و خانواده ی او بیان می کند، سرعت گرفتن در کارهای نیک است. مصداقی در سیره ی اهل بیت علیهم السلام مولای متقیان حضرت علی بن ابیطالب علیه السلام در بیان ویژگی های خود این چنین می فرمایند: « آن گاه که همه از ترس سست شده، کنار کشیدند، من قیام کردم و آن هنگام که همه خود را پنهان کردند من آشکارا به میدان آمدم و آن زمان که همه لب فرو بستند، من سخن گفتم و آن وقت که همه باز ایستادند من با راهنمایى نور خدا به راه افتادم. در مقام حرف و شعار صدایم از همه آهسته‏تر بود امّا در عمل برتر و پیشتاز بودم » [4] رسول خدا صلی الله علیه و آله در جواب سۆال از چیستی خشوع فرمودند: خشوع آن است كه در نماز متواضع و فروتن باشی و با تمام قلب و روح خویش به سوی پروردگارت توجه و اقبال داشته باشی» که در این فرمایش به وضوح این مساله به چشم می خورد، که ایشان قبل از هر کسی اقدام به عمل و وظیفه ی دینی خود کرده اند. ویژگی دوم " یَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً " خدا را در همه حال می خواندند چه در حال ترس و چه در حال امید و جزء افرادی نبودند که به واسطه ی رسیدن نعمت های الهی؛ مانند انسان های ضعیف النفس دچار غرور و غفلت شوند و خدا را از یاد ببرند. خداوند در سوره ی روم، یکی از خصوصیات افراد مشرک را این چنین بیان می دارد که، مشرکان یکی از خصوصیاتشان این است که فقط در سختی ها خدا رو می خوانند و زمانی که خوشی و راحتی برایشان پیش آمد دیگر کاری به خدا و دستورات او ندارند و او را فراموش می کنند. « فَإِذَا رَكِبُوا فِی الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ یُشْرِكُونَ [روم/65] مشركان تا در امنیت و آسایشند، بر آیین شرك تعصّب دارند ،] پس زمانى كه در كشتى سوار مى‏شوند [و در وسط دریا امواج خطرناك آنان را محاصره مى‏كند] خدا را در حالى كه ایمان و عبادت را براى او [از هرگونه شركى] خالص مى‏كنند مى‏خوانند، چون به سوى خشكى نجاتشان مى‏دهیم به ناگاه به آیین شرك روى مى‏آورند ». خدا را در همه حال می خواندند چه در حال ترس و چه در حال امید و جزء افرادی نبودند که به واسطه ی رسیدن نعمت های الهی؛ مانند انسان های ضعیف النفس دچار غرور و غفلت شوند و خدا را از یاد ببرند ویژگی سوم " وَ كانُوا لَنا خاشِعینَ" ویژگی سومی که برای این خانواده بیان می شود این است که می فرماید ایشان در مقابل خداوند خاشع و متواضع بودند. خشوع در لغت به معنای اظهار تذلل و خواری در مقابل بزرگی می باشد. در روایتی از حضرت رسول صلوات الله علیه در این باره سوال شده که حضرت فرمودند: « قال رسول الله صلی الله علیه و آله فی جوابِ السۆالِ عن الخشوعِ: التَّواضُعُ فی الصّلوةِ و أن یقبِلَ العبدَ بقَلبِهِ كلِّهِ علی ربّهِ عزّوجل [5] رسول خدا صلی الله علیه و آله در جواب سۆال از چیستی خشوع فرمودند: خشوع آن است كه در نماز متواضع و فروتن باشی و با تمام قلب و روح خویش به سوی پروردگارت توجه و اقبال داشته باشی». قرآن مجید نیز یكی از ویژگی های مۆمنان رستگار را خشوع در نماز دانسته و فرموده است: « قَدْ اَفْلَحَ الْمُۆْمِنُونَ الَّذِینَ هُمْ فِی صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ[مۆمنون ،/1 وـ2] به تحقیق رستگار شدند مۆمنان، آنان كه در نمازشان خشوع دارند . » با توجه به این آیه و آیات قبل و همچنین روایات ذکر شده این نکته واضح است که جاری شدن این صفات سه گانه در زندگی هر مسلمانی، زندگی او را سرشار از عبودیت و بندگی کرده و همچنین در اجابت دعاهای آنان تاثیر بسزایی را خواهد داشت. پی نوشت ها: [1]. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن، ج5، ص41. [2]. قرشى، سید على‌اكبر‌؛ قاموس قرآن، ج3، ص255 [3]. راغب اصفهانی، ص548 [4]. سیدرضی، محمد؛ نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی،ص91 [5]. مستدرك الوسائل، ج 1، ص 98 بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان منبع: سایت رهروان ولایت