محدودیت دوره و توالی ریاست جمهوری
هرچند كه در باب طول دوره ریاست جمهوری و شمار تجدید انتخاب میان نظریه پردازان حقوق اساسی موافقت قطعی كامل وجود ندارد، امروزه محدودیت دوره ریاست جمهوری اصلی پذیرفته شده در دموكراسی نوین است .
دوره مادام العمر ریاست جمهوری با طبع و منطق دموكراسی سازگار نیست، اما كشورهای دموكراتیك راه حلهای متفاوتی را درخصوص بازانتخاب پذیری متوالی یا غیرمتوالی رئیس جمهور اتخاذ میكنند. در آلمان 1 و اتریش 2، مانند جمهوری پنجم فرانسه، انتخاب متوالی رئیس جمهور تنها برای یك دوره دیگر، اما در ایالات متحده آمریكا 3 و ایرلند 4 انتخاب مجدد (متوالی یا غیرمتوالی) تنها برای یك دوره دیگر امكانپذیر است. اصل 91 نخستین پیشنویس رسمی قانون اساسی نیز تجدید انتخاب رئیس- جمهور را تنها برای یك دوره دیگر میپذیرفت [ 3، ص 214 ]. رئیس جمهور در جمهوری سوم فرانسه بلافاصله بازانتخاب پذیر بود، اما در جمهوری دوم میتوانست پس از گذشت چهار سال از پایان دوره ریاست جمهوری اش داوطلب شود.
رئیسجمهور برای » : اصل 114 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر میدارد مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می شود و انتخاب مجدد او به صورت متوالی دوره چهارساله ریاستجمهوری به آسانی در مجلس .« تنها برای یك دوره بلامانع است بررسی نهایی قانون اساسی به تصویب رسید، اما بازانتخابپذیری رئیسجمهور یكی از موضوعات بحثبرانگیز مجلس مذكور شد.
اصل 91 نخستین پیشنویس رسمی قانون اساسی نیز تجدید انتخاب رئیس- جمهور را تنها برای یك دوره دیگر میپذیرفت [ 3، ص 214 ]. رئیسجمهور در جمهوری سوم فرانسه بلافاصله بازانتخاب پذیر بود، اما در جمهوری دوم میتوانست پس از گذشت چهار سال از پایان دوره ریاستجمهوریاش داوطلب شود
موافقان عدم محدودیت در بازانتخاب پذیری رئیسجمهور معتقد بودند كه نباید رئیس جمهور لایق را از حق داوطلبی، صرفاً به دلیل پایان دومین دوره متوالی ریاست جمهوریاش محروم كرد. موافقان محدودیت در بازانتخاب پذیری رئیس جمهور طولانی بودن دوره را غالباً منجر به فساد، استبداد و انحصارطلبی میدانستندظهور روحیه تحكم و ایجاد زمینه تمركز قدرت و احیاناً استبداد در اداره امور كشور، قانونگذار اساسی، انتخاب مجدد رئیس جمهور به صورت متوالی را تنها برای یك دوره طبق اصول پذیرفته شده در دموكراسی- » دیگر پذیرفتهای معتبر، انتخاب مجدد رئیس جمهور برای دو دوره متوالی بلامانع است محدودیت تصدی بیش از دو دوره متوالی ریاست جمهوری از شیوههای كنترل زمانی قدرت اجرایی بهمنظور جلوگیری از كشیدهشدن به دیكتاتوری و سوءاستفاده از قدرت و درنتیجه تمایل به فساد، تباهی و ظلم آفرینی است [ 8 ، ص 126 ]. بدیهی است كه در صورت شایستگی و مقبولیت رئیس جمهور، متصدی این مقام در دو دوره متوالی میتواند پس از . تصدی یك یا چند دوره به وسیله اشخاص دیگر در رقابت ریاست جمهوری حاضر شود 1 داوطلبی در رقابت انتخاب ریاستجمهوری نیازمند برخورداری از شرایط انتخابپذیری است.
فرآوری: هانیه اخباریه
بخش حقوق تبیان
منابع
1. ماده 54 قانون بنیادین آلمان فدرال
2. ماده 60 قانون اساسی اتریش
3. اصلاحیه 22 قانون اساسی ایالات متحده آمریكا در سال 1951
4. بند 3 ماده 12 قانون اساسی ایرلند
مجله قانون نوشته جواد تقی زاده 5
استادیار دانشكده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران


