آیا توقف صادرات نفت به سود ماست؟ طرح توقف صادرات نفت توسط نمایندگان مجلس طراحی شده و البته مسئولان وزارتخانه نیز در جریان آن بودند در حالی که تا چندی پیش موضوع بستن تنگه هرمز در صورت افزایش تحریم ها علیه ایران مطرح می شد، اکنون وزیر نفت ایران برای نخستین بار اعلام کرده است در شرایطی که تحریم ها بیش از این گسترش یابند، جمهوری اسلامی صادرات نفت خود را متوقف خواهد کرد. اقدامی که پیامد های آن برای اقتصاد ایران غیر قابل توصیف خواهد بود و تعبیر خود زنی که برای تهدید بستن تنگه هرمز از سوی برخی تحلیلگران مطرح شده بود، دیگر برای توصیف تهدید نفتی جدید ایران بسیار ناچیز به نظر می رسد. بستن تنگه هرمز تهدیدی بود که در سال گذشته از سوی شماری از مقامات و فرماندهان ایرانی مطرح شد اما با اعمال دور جدیدی از تحریم های نفتی اتحادیه اروپا علیه ایران در ماه جولای، دیگر سخنی از آن به میان نیامد. تهدیدی که بیش از هر کشور دیگری درآمد نفتی ایران را تحت تاثیر قرار می داد، چرا که صادرات نفتی ایران مانند شماری از کشور های منطقه از طریق تنگه هرمز انجام می شود. اکنون در شرایطی که کمتر بحث بستن تنگه هرمز در از سوی مقامات ایرانی مطرح می شود و دور تازه ای از تحریم های اروپا نیز علیه ایران به تصویب رسیده است، رستم قاسمی، وزیر نفت از توقف صادرات نفتی ایران سخن گفته و می گوید طرح ب به عنوان یک استراتژی به بقای اقتصاد ایران بدون درآمد نفتی کمک می کند. طرحی که هیچ جزئیاتی از آن در دست نیست. قاسمی در دوبی در جمع خبرنگاران گفت، اگر تحریم ها تشدید شوند، صادرات نفت را متوقف خواهیم کرد. نگاه فرصت گونه به طرح طرح توقف صادرات نفت توسط نمایندگان مجلس طراحی شده و البته مسئولان وزارتخانه نیز در جریان آن بودند. اعتقاد ما بر این است که نفت نیاز جامعه بشری است و هرچقدر انرژی‌های نو گسترش یابد باز هم نفت جایگاه خاصی در بین جوامع دارد و نیاز به آن فراگیر است. در این میان دشمنان قصد دارند از نفت به عنوان حربه‌ای علیه ما استفاده کنند و ما نیز با طراحی توقف صادرات نفت سعی کردیم از همین حربه نفت علیه خود آنها استفاده کنیم. ایران بیش از هر کشور دیگری به صادرات نفت نیاز دارد چرا که به درآمد آن وابسته است. از سوی دیگر تجربه نشان داده که کاهش چشمگیر صادرات نفتی ایران نیز نمی تواند بهای نفت را به طور نگران کننده ای افزایش دهد فضای سیاسی ایجاب می‌کند که در مواقع لزوم از شیوه‌هایی که دشمنان علیه ما استفاده می‌کنند در جهت ضربه زدن به آنها استفاده کنیم و نگذاریم از این طریق بر ما فایق آیند. نفت نیز یکی از همین ابزار است که با توجه به ظرفیت‌ها و توان کشور درباره تامین آن می‌توانیم آن را ابزاری در جهت فشار به غرب بدانیم و با استفاده صحیح از آن نقشه‌های دشمنان را نقش برآب کنیم. با توجه به درآمد قابل توجه نفت کشور باید مدیریت منابع نفتی کشور در دست خودمان باشد و نگذاریم دیگران در این خصوص برای ما تصمیم بگیرند. به‌کار‌گیری ظرفیت‌ها در این مورد می‌تواند این مزیت را داشته باشد که هر گاه که بخواهیم می‌توانیم در صحنه جهانی و بازارهای بین‌المللی نقش‌آفرینی کنیم و در مواقع لزوم به کاهش یا صادرات نفت اقدام کنیم. البته این یک فرآیند است و مختص به زمان فعلی نیز نمی‌شود بلکه استفاده بهینه از این منابع و حفظ آن برای آیندگان بسیار مهم است. موضوع دیگری که باید عنوان کرد این است که به‌کار‌گیری صحیح و اصولی این ابزار می‌تواند در جهت رسیدن به اهداف چشم‌انداز نیز موثر باشد چرا که منابع درآمدی چشم‌انداز قابل جبران و تامین از محل‌های دیگر نیز است و ما از قطع یا کاهش صادرات نفت در این خصوص نیز متضرر نمی‌شویم بلکه با استفاده از سایر ظرفیت‌های خود در جهت رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی می‌توانیم توانمند‌تر شده و سایر بخش‌های اقتصادی کشور را نیز فعال کنیم. توضیحات بالا در حالی قابل بحث است که نگاه خوش بینانه ای به سناریوهای اقتصادی باشیم. اما در یک نگاه بدبینانه به آینده چه می توان گفت؟ عواقب اجرای طرح از قرائن بر می آید که ارائه طرح توقف صادرات نفتی به ضرر شرایط کنونی اقتصاد کشور است. چرا که در بررسی شرایط حال اقتصاد ایران دقیقا مشخص نیست هدف از طرح توقف صادارت تهدید هدف قرار دادن اقتصاد جهانی است یا اقتصاد ایران. چرا که در تجربه تحریم واردات نفت از ایران از سوی اتحادیه اروپا که بالغ بر 550 هزار بشکه نفت در روز بود ، این نکته به اثبات رسید کاهش صادرات نفتی ایران به افزایش چشمگیر بهای نفت در بازار جهانی منجر نمی شود. به این ترتیب آنچه اتفاق افتاد ثبات نسبی در بازار نفت و در مقابل افت محسوس درآمد نفتی ایران بود. با این حال قاسمی می گوید طرحی آماده شده که به کشور کمک می کند بدون درآمد نفتی پیش برود. درآمد نفتی که سالیان دراز با اقتصاد ایران عجین بوده و گفته می شود نیمی از درآمد دولت به آن بستگی دارد. اظهارات قاسمی در شرایطی مطرح می شود که شماری از تحلیلگران بر این باورند با توجه به تحریم های اعمالی علیه ایران و تحریم هایی که در راه است، روز به روز از صادرات نفتی ایران کاسته خواهد شد. تحریم کشتیرانی و شرکت های بیمه نیز عامل دیگری است که در تشدید روند نزولی صادرات نفتی ایران موثر است. همچنین پرداخت صورتحساب های نفتی با توجه به تحریم های بانکی نیز بسیار دشوار است. افت صادرات نفتی ایران به زیر یک میلیون بشکه در روز روندی است که بنا بر عقیده کارشناسان در نتیجه ترکیب تحریم ها با زیرساخت فرسوده صنعت نفت ایران و عدم سرمایه گذاری های خارجی در آن حاصل شده است. هرچند که رستم قاسمی می گوید امیدوار است توقف صادرات نفت ایران اتفاق نیفتد چرا که در این صورت شهروندان آمریکایی و اروپایی آسیب می بینند. بنا بر باور وزیر نفت ایران در صورتی که بازار نفت ایران را از دست بدهد، بهای نفت افزایش می یابد. گاهی باید از شیوه‌هایی که دشمنان استفاده می‌کنند در جهت ضربه زدن به آنها استفاده کنیم ، نفت نیز یکی از همین ابزار است که با توجه به ظرفیت‌ها و توان کشور درباره تامین آن می‌توانیم آن را ابزاری در جهت فشار به غرب بدانیم پیش بینی که کارشناسان و تحلیلگران نفتی در مورد آن تردید دارند. به گمان آنها ایران بیش از هر کشور دیگری به صادرات نفت نیاز دارد چرا که به درآمد آن وابسته است. از سوی دیگر تجربه نشان داده که کاهش چشمگیر صادرات نفتی ایران نیز نمی تواند بهای نفت را به طور نگران کننده ای افزایش دهد. به گزارش رویترز، صادرات نفتی ایران در حال حاضر حدود یک میلیون بشکه در روز است در حالی که در مدت مشابه سال قبل صادرات ایران 2 میلیون و 200 هزار بشکه در روز بود. مشتریان نفتی ایران با توجه به کاهش قابل توجه میزان واردات نفت از ایران از معافیت تحریمی آمریکا بهره مند شده اند. آنها باید همواره به اثبات برسانند که در حال کاهش هر چه بیشتر واردات نفت از ایران هستند و به همین دلیل باید کمبود نفت ایران را با نفت وارداتی از کشور هایی مانند عربستان جبران کنند. آمریکا و متحدان اروپایی اش در سال اخیر تمرکز خود را بر کاهش صادرات نفتی ایران و در نتیجه کاهش فروش و درآمد نفتی جمهوری اسلامی متمرکز کرده اند. صادراتی که طبق آمار هشتاد درصد کل صادرات ایران را شامل می شود. برخی بر این باورند کاهش درآمد نفتی ایران در ماه های اخیر در افت تاریخی ارزش ریال در مقابل دلار موثر بوده است. از سوی دیگر اینکه اقتصاد ایران بتواند با وجود هر طرحی بدون درآمد نفتی به بقای خود ادامه دهد، موضوعی است که در ابهام قرار دارد. با توجه به اینکه نفت مهمترین صادرات ایران است که بیش از 3 چهارم کل صادرات ایران را تشکیل می دهد، اکنون این پرسش مطرح است که ایران برای کسب درآمد، چه کالاهای دیگری برای صادرات دارد؟ سخن آخر اینکه فعالان بخش خصوصی معتقدند:دولت باید قبل از تصمیم‌گیری در خصوص اجرای سیاست اقتصاد بودن نفت از کارشناسان خبره مشورت بگیرد چرا که انجام یکباره آن درست نیست و باید به صورت تدریجی انجام شود. فرآوری : ریحانه حمیدی فر بخش اقتصاد تبیان منبع : تابناک/خبرآنلاین/ دیپلماسی ایرانی