آیا والدین حق تنبیه فرزند را دارند؟
قانون مدنی ایران، تربیت فرزند را وظیفه پدر و مادر میداند و بر انجام این مهم تاكید میكند. به موجب ماده 1044 قانون مدنی «زن و شوهر باید در تحكیم بنیان خانواده و تربیت فرزند با یكدیگر همكاری كنند.»
محیطی كه كودك در آن متولد میشود و رشد مییابد بیشترین تأثیر را در تربیت و رفتار كودك میگذارند. رشد جسمی و روحی كودك نیازمند امكانات و وسایل ضروری است؛ نگهداری و تربیت اطفال از اهم وظایف والدین است و اساس تربیت كودك را پدر و مادر به عهده دارند. دوران كودكی در رشد و پرورش كودك اهمیت اساسی دارد. كودكان سرمایههای ارزشمند جامعه هستند و فرداها متعلق به آنان است. از جمله افرادی كه در تربیت كودك نقش بسزایی دارند پدر و مادر هستند.
پدر و مادر هر دو در مقابل فرزند خود دارای مسوولیتهایی بوده و از حقوق یکسان برخوردارند. بعضی از تكالیف، خاص یكی از والدین است مانند تكلیف شیر دادن كه به عهده مادر است یا سرپرستی و اداره امور مالی فرزند ( ولایت) كه صرفاً به عهده پدر است. در مواردی نیز حق و تكلیف برای هر دو نفر قرار داده شده است مانند تربیت و نگهداری كودك ( حضانت). همچنین فرزندان در مقابل پدر و مادر وظیفه مطیع بودن و احترام و تكریم دارند.
تربیت در لغت به معنای پروردن، پرورانیدن، آموختن آداب و اخلاق و پرورش روح و جسم بوده ودر اصطلاح حقوقی به معنای پرورش روحی و اخلاقی كودك است.
ماده 1179 قانون مدنی :قانونگذار به پدر و مادر اجازه داده كه فرزند را تنبیه كنند ولی این تنبیه باید صرفاً در جهت تربیت اخلاقی او باشد و به معنی تأدیب ( ادب كردن) است
* تكلیف والدین در تربیت فرزند
قاون مدنی ایران، تربیت فرزند را وظیفه پدر و مادر میداند و بر انجام این مهم تأكید میكند. به موجب ماده 1044 قانون مدنی «زن و شوهر باید در تحكیم بنیان خانواده و تربیت فرزند با یكدیگر همكاری كنند.»
قانونگذار از تربیت و شیوه همكاری زن و شوهر در تربیت فرزندان سخنی به میان نیاورده است، زیرا نوع تربیت در خانوادهها و فرهنگ ها، مختلف و متفاوت است.
به علاوه، میزان فرصت و نقش والدین نیز در تربیت فرزندان در خانوادههایی كه در آن پدر و مادر هر دو شاغل هستند با خانوادههایی كه تنها پدر شاغل است و گاهی در دو شیفت كاری فعالیت میكند، مادر خانه دار است فرق میكند. اما در هر صورت به حكم قانون، پدر و مادر هر دو باید وظیفه تربیت فرزندان را به عهده بگیرند و در حد توان خود در تربیت آنان بكوشند. ( ماده 1178)
* تربیت فرزند از چه زمانی آغاز می شود؟
از اولین روزهای زندگی و پس از تولد
*آیا پدر و مادر میتوانند برای تربیت فرزند خود، او را تنبیه كنند؟
قانونگذار به پدر و مادر اجازه داده كه فرزند را تنبیه كنند ولی این تنبیه باید صرفاً در جهت تربیت اخلاقی او باشد و به معنی تأدیب ( ادب كردن) است. ( ماده 1179)
*حد تنبیه چیست؟
تنبیه نباید به گونهای باشد كه موجب صدمه و آسیب به جسم فرزند شود. در حقیقت، تنبیه برای تربیت است و قانونگذار تأكید میكند كه تنبیه باید در حد متعارف باشد، یعنی عرف جامعه نوع تنبیه را خشونت و آزار نداند.
* اگر فرزند در ضمن تنبیه آسیب ببیند، آیا پدر و مادر مسئولیت دارند؟
بله؛ اختیار و اجازه تنبیه والدین فقط در حدی است كه جنبه ادب كردن داشته باشد. اگر آسیب ناشی از تنبیه بدنی جدی باشد میتواند موجب سلب حضانت شده و پدر و مادر حق نگهداری فرزند خود را از دست بدهند؛ زیرا در چنین موردی تنبیه باعث شده « سلامت جسمانی و تربیت اخلاقی» فرزند به خطر افتد و شخص تنبیه كننده ( پدر یا مادر) صلاحیت خود را برای نگهداری و تربیت فرزند از دست میدهد.
به علاوه ، تنبیه بدنی فرزند موجب می شود پدر یا مادر مجبور به پرداخت دیه برای صدمه ای كه وارد شده بشوند.
تنبیه نباید به گونهای باشد كه موجب صدمه و آسیب به جسم فرزند شود. در حقیقت، تنبیه برای تربیت است و قانونگذار تأكید میكند كه تنبیه باید در حد متعارف باشد، یعنی عرف جامعه نوع تنبیه را خشونت و آزار نداند
آیا تربیت همان حضانت است؟
خیر؛ حضانت مربوط به جسم كودك ( فرزند ) است و نگهداری، مواظبت، مراقبت، نظافت و تغذیه را شامل میشود، ولی تربیت مربوط به روان فرزند است و شامل آموزش آداب و رسوم اجتماعی ، مذهبی و فرهنگی و پرورش استعدادها است.
تكلیف تربیت فرزند چه زمانی ساقط می شود؟
در صورت جنون والدین
عدم مواظبت و انحطاط اخلاقی والدین
در صورت كافر شدن و تغییر مذهب والدین
فرآوری: هانیه اخباریه
بخش حقوق تبیان
منابع: خبرگزاری فارس
سایت تخصصی حقوق