ایست زبانی سخنان مؤدبانه چیست و ملاك تشخیص آن كدام است؟ رعایت ادب نشانه کمال انسانیت انسان است. ادب گفتار و زبان یکی از بخش های مهم از این ویژگی بارز انسانی است. كلام و بیان مؤدبانه دارای ویژگی‎های خاص است که اگر سخنی با این اوصاف همراه باشد مؤدبانه خواهد بود. برخی از این اوصاف و ویژگی‎ها عبارتند از: 1- همراه بودن با صدق و صراحت قول. 2- دفاع از حق و حقیقت و پرهیز كامل از باطل. 3- حفظ شخصیت افراد و احترام مخاطب در شؤون و امور فردی و اجتماعی. 4- عدم تبعیض میان فقرا و اغنیا و دوری از هرگونه مبالغه و زیاده‎روی در مقام سخن گفتن با صاحبان مال و قدرت و نیز تحقیر فقرا و ضعفا، اعم از مستضعفین فرهنگی و اقتصادی. 5- كوتاه و مختصر بودن و خالی بودن از زواید و كافی و وافی بودن به مقصود. 6- خالی بودن از هرگونه طعنه و نیش زبان و یا اهانت به دیگران. 7- امید به رسیدن پاداش و ثواب اخروی. 8- هماهنگ بودن كلام با عمل و حتی افزونی عمل بر سخن تا جنبه‎ی اثر بخشی آن آشكار گردد. خصوصیات مزبور، عمده‎ترین ویژگی‎هایی هستند كه یك گوینده در حال سخن گفتن باید آنها را لحاظ نماید و ملاك امتیاز سخنان مؤدبانه از غیر آن در توجه داشتن گوینده به همین نكات ظریف است و این امتیاز حاصل نمی‌شود مگر این كه گفتار، مبتنی بر تعقل و اندیشه باشد. درباره‎ كلام و سخن مؤدبانه، جامع‎ترین و كامل‎ترین پیام، حدیثی است كه در وصف پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله آمده است: «گفتارش از همه فصیح‎تر و شیرین‎تر بود. كلمات او كوتاه و جامع و خالی از زواید و وافی به تمام مقصود بود و چنان بود كه گویی اجزای آن، تابع یکدیگرند. وقتی سخن می‎گفت بین جملات را فاصله می‎داد تا اگر كسی بخواهد سخنانش را حفظ كند فرصت داشته باشد. از مجادله، پرحرفی، سخنان بدون فایده، تعریف بی‎مورد و قطع كلام دیگران پرهیز می‎نمود» (1) # نتیجه: از تمام نشانه های سخنان مودبانه می توان نتیجه گرفت که هر کلام و سخنی که فاقد این ویژگی ها باشد؛ از ادب گفتاری بی بهره است و برای رسیدن به ادب در کلام تمرین و ممارست امری است ضروری. پی نوشت: 1- المیزان، ج 6، ص 303. منبع: مصطفی خلیلی، کتاب جوانان و پرسش های اخلاقی؛ بااندکی تصرف.