در این مورد تحلیل‌گر شبکه الجزیره با مصاحبه و پرسش از برخی از مهندسان معماری به گفت‌وگو پرداختند که توضیحات آن‌ها را در این گزارش درج کردیم؛ لازم به توضیح است که این گزارش به طور کامل ترجمه شده و تبیان آن را تایید یا رد نمی‌کند.

در الشفا چه گذشت؟

در ۱۵ نوامبر، رژیم اسرائیل به بیمارستان الشفا؛ بزرگترین مجتمع پزشکی غزه حمله کرد. این یورش که برای روزها به طول انجامید، توسط اسرائیل به عنوان یک عملیات "دقیق و هدفمند" برای یافتن یک سیستم تونل زیرزمینی که به ادعای آن‌ها به یک مرکز کنترل نظامی حماس ختم می‌شد، توصیف گشت. این ادعا که حماس در حال اداره یک مرکز کنترل در زیر بیمارستان است مورد حمایت اطلاعات اسرائیل و ایالات متحده بود که البته  حماس و کادر پزشکی الشفا بارها این ادعا را رد کردند. ارتش اسرائیل همچنین یک ویدئوی متحرک سه بعدی را در ۲۸ اکتبر منتشر کرد که شبکه گسترده‌ای از تونل‌ها را به تصویر می‌کشد که به یک مرکز کنترل پیچیده و چند طبقه منتهی می‌شد.

فیلم جدید منتشر شده رژیم اسرائیل به ما چه می‌گوید

روز یکشنبه، رژیم صهیونیستی اعلام کرد که یک تونل به طول ۵۵ متر (۱۸۰ فوت) و عمق ۱۰ متر (۳۲ فوت) در زیر بیمارستان پیدا شده است. در این بیانیه همچنان آمده است که این تونل «در منطقه بیمارستان و در زیر یک سوله در کنار یک خودروی حاوی سلاح‌های متعدد از جمله آرپی‌جی، مواد منفجره و اسلحه کلاشینکف پیدا شده است». ارتش اسرائیل همچنین ویدئویی را منتشر کرد که با استفاده از دو دوربین مجزا در ۱۷ نوامبر ضبط شده بود. دانیل هاگاری، سخنگوی آن‌ها به خبرنگاران گفت زمانی که یک بولدوزر نظامی دیوار بیرونی بیمارستان را تخریب کرد، یک پلکان مارپیچی به ارتفاع ۱۰ متر کشف شد که در واقع ورودی تونل بود. این مسیر به یک درب ضد گلوله منتهی شد که معمولا تله‌های انفجاری در آن تعبیه شده و در برابر انفجار خارجی نیز مقاوم است. چنین درهایی معمولاً در تأسیساتی مانند پناهگاه های بمب یافت می‌شوند. اما تحلیلگر نظامی زوران کوسوواچ به نقل از یک مهندس عمران از غزه گفت که این ویدئو در واقع کلیپ‌هایی از دو تونل مختلف است که به هم وصل شده‌اند. بخش اول ویدیو، دریچه عمودی را نشان می‌دهد که به سمت‌ پایین می‌رود. ویژگی‌هایی مانند ستون‌های بتنی هم در این ویدیو دیده می‌شود. به نظر می‌رسد که آن‌ها با تکنیک‌های منظم‌ مهندسی عمران ساخته شده‌اند، که ساخت آن‌ها به ماشین‌های بزرگ و پر سر و صدا مانند بتونیر یا همان میکسر بتن نیاز دارد. همانطور که می‌دانیم ساخت‌ و سازهای تونلی حماس همیشه مخفیانه انجام می‌شود، در حالی که چنین ساخت و سازی که در فیلم نمایش داده شد نمی‌تواند به صورت مخفیانه صورت بگیرد، اما هدف از ساخت و ساز این تونل همچنان ناشناخته باقی مانده است. اما در قسمت دوم کلیپ تونل افقی نمایش داده می‌شود. این ویژگی ویژگی‌های تونل‌های حماس را نشان می‌دهد - قطعات پیش‌ساخته که بخش به بخش به هم متصل شده‌اند.

مرکز کنترل حماس در زیر بیمارستان الشفا

مرکز کنترل تا کنون پیدا نشده است. هاگاری گفت که سربازان اسرائیلی هنوز تلاشی برای باز کردن درب ضدضربه‌ای که در انتهای تونلی که به ادعای آن‌ها در زیر الشفا بوده است، انجام نداده‌اند، زیرا از وجود تله انفجاری می‌ترسند. کوسوواچ گفت که انواع مختلفی از تله‌ها را می توان برای جلوگیری از رهگیری تونل‌ها مورد استفاده قرار داد. به طور معمول، آن‌ها بمب‌های دست ساز (IED) هستند که با چاشنی‌ به هم متصل می‌شوند و می‌توانند با سیم یا حتی نور و یا فشار منفجر شوند. در واقع آن‌ها حضور فردی را که وارد تونل می‌شود را تشخیص می‌دهند. بمب‌های دست ساز اساساً مانند اسباب بازی‌های بزرگسالان هستند و سازنده هرچه خلاقانه‌تر عمل کند، موفق‌تر نیز خواهد بود. اگر ارتش‌ها به وجود چنین تله‌هایی مشکوک شوند، طبق دستورالعمل نظامی باید با کارشناسان انفجار تماس بگیرند تا وضعیت را ارزیابی کنند. کوسوواچ گفت که این روند معمولاً چند ساعت طول می‌کشد و به یک روز نمی‌رسد. بنابراین این تاخیر زمانی صحت ادعاهای ارتش اسرائیل را زیر سوال می‌برد. در بین خبرگزاری‌هایی که با ارتش اسرائیل به محوطه بیمارستان و تونل‌ ادعا شده رفتند، سی‌ان‌ان، از ورودی تونل در معرض دید بازدید و وجود یک تونل را تایید کرد، اما نتوانست مشخص کند که آیا این تونل همانطور که رژیم اسرائیل ادعا کرده به مرکز فرماندهی منتهی می‌شود یا خیر.

آیا حماس تونل های زیرزمینی را راه اندازی می کند؟

تونل‌های غزه برای اولین بار در سال ۱۹۸۰ در زمانی که غزه تحت اشغال اسرائیل بود ساخته شدند، یعنی تقریبا ۷ سال قبل از تشکیل حماس بعضی از آن‌ها ساخته شدند. این تونل‌ها در زیر مرز مصر و به دلیل محاصره اقتصادی غزه برای واردات‌ انواع کالاها از جمله سلاح، سوخت و کالاهای بازار سیاه استفاده می‌شدند. با گذشت زمان، فلسطینی‌ها متوجه شدند که تونل‌ها می توانند کاربرد نظامی هم داشته باشند. اولین نشانه استفاده نظامی از تونل‌ها در سال ۲۰۰۱ بود که یک پاسگاه نظامی اسرائیل با مواد منفجره از زیر زمین منفجر شد. این تونل‌ها زمانی وارد آگاهی عمومی اسرائیل شد که مبارزان فلسطینی از چاه تونل بیرون آمدند و سرباز اسرائیلی گیلاد شالیت را در سال ۲۰۰۶ به اسارت گرفتند. رژیم اسرائیل نوار غزه را پس از کنترل حماس در سال ۲۰۰۷ محاصره کرد. در این برهه تونل‌ها به ‌ابزاری برای دور زدن محاصره و انتقال مواد غذایی، کالاها و اسلحه‌ها تبدیل شدند. اما به هر حال‌ و به دلیل کارآیی چندگانه،  تونل‌ها در زمان حماس از نظر استراتژیک گسترش یافتند. حماس از این تونل‌ها برای ارتباطات سیمی نیز استفاده می‌کند، زیرا اسرائیل می‌تواند ارتباطات بی‌سیم را به راحتی ‌رهگیری کند. پس از حمله به غزه در سال ۲۰۱۴، اسرائیل به وسعت و پیچیدگی تونل‌ها پی برد که در آن زمان گمان می‌رفت که طول آن‌ها از ۱۰۰ کیلومترهم بیشتر باشد. یک جنگ تونلی منجر به تخریب زیادی خواهد شد. بزرگی مواد منفجره به دلیل مساحت کوچکتر تونل‌ها بزرگتر و مرگبارتر از حد معمول خواهد بود. به همین دلیل، استفاده از مهمات معمولی هم ممکن است نتیجه‌ای غیر قابل تحمل به همراه داشته باشد. الشفا تنها بیمارستانی نیست که اسرائیل مدعی است حماس از آن به عنوان پایگاه نظامی استفاده می‌کند. در ۸ نوامبر، واحد راستی‌آزمایی الجزیره، سناد، ادعای اسرائیل مبنی بر وجود یک تونل حماس در زیر بیمارستان شیخ حمد بن خلیفه که مرکزی برای توانبخشی و پروتز است و به عنوان بیمارستان قطر شناخته می‌شود را رد کرد. تصاویر ماهواره‌ای و عکس‌های آرشیوی نشان می‌دهد که دریچه‌ای که اسرائیل ادعا می‌کرد ورودی تونل است، در واقع بخشی از یک سیستم مخزن آب است که برای پر کردن حوضچه‌های درمانی برای افراد قطع عضو، آب دادن به محوطه و همچنین منبع آب اضطراری استفاده می‌شد. در نتیجه با وجود فیلم‌های منتشر شده و ادعاهای رژیم اسرائیل و با توجه به اینکه هنوز مشخص نیست پشت درب سفید ضدگلوله‌ای که در ویدیو نشان داده شده چه خبر است، ادعاهای این رژیم همچنان غیرقابل اثبات باقی‌ می‌ماند.