معمولا افراد وقتی می‌خواهند دربارۀ زشتی غیبت سخن بگویند یا وقتی بخواهند غیبت‌کننده را متوجه ابعاد گناهش کنند، به جملۀ مشهور «الْغِیبَةَ أَشَدُّ مِنَ الزِّنَا» استناد می‌کنند. این عبارت، بخشی از یک حدیث نبوی در خطاب به ابوذر غفاری است که در مقام مقایسه، عظمت گناه غیبت را به تصویر می‌کشد اما سوال این است: چرا غیبت از زنا شدیدتر است؟

ابوالقاسم شکوری
چهارشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۱ - ۰۰:۰۰
چرا گناه غیبت از زنا شدیدتر است؟

در روایتی مشهور از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده:

«یَا أَبَاذَر إِیَّاکَ وَ الْغِیبَةَ فَإِنَّ الْغِیبَةَ أَشَدُّ مِنَ الزِّنَا؛ از غیبت دوری کن. چون غیبت از زنا سخت تر است» (خصال، ج ۱، ص ۶۲)

بسیاری از ما، این حدیث را تا همین مقدار شنیده و یا خوانده‌ایم و لذا برایمان سوال‌برانگیز می‌شود که چرا غیبت از زنا، شدیدتر است؟ قطعاً اگر ادامۀ این حدیث را برایمان می‌گفتند و یا می‌خواندیم شاید این سوال به ذهنمان خطور نمی‌کرد؛ چرا که حضرت، در ادامۀ حدیث، دلیلش را بیان فرمودند: «لِأَنَّ الرَّجُلَ یَزْنِی فَیَتُوبُ إِلَی اللَّهِ فَیَتُوبُ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ الْغِیبَةُ لَا تُغْفَرُ حَتَّی یَغْفِرَهَا صَاحِبُهَا»

یعنی علت سخت‌تر بودن غیبت نسبت به زنا، این است که زناکار چنانچه توبه کند، مشمول عفو و بخشش خدا قرار می‌گیرد اما بخشش گناه غیبت منوط به کسب رضایت غیبت‌شونده است و طبیعی است که رضایت گرفتن از غیبت‌شونده، سخت‌تر است از توبه به درگاه خدا.

درباره اینگونه روایات که حضرات با مقایسه دو چیز با یکدیگر درصدد بیان رهنمون، توصیه و یا هشداری هستند توجه به یک نکتۀ مهم ضروری است و آن اینکه: «این مقایسه‌ها معمولا از یک زاویه است و از جمیع جهات نیست؛ مثلا وقتی می‌گوییم خواندن سه باز سوره قل هو الله احد برابر است با یک بار ختم همه قرآن، این مقایسه از جمیع جهات نیست که بعضی می‌گویند که ما چرا دیگر همه قرآن را بخوانیم، بلکه این فقط از یک جهت است.

مطلب مورد بحث هم از همین قبیل است اگر حضرت صلی الله علیه وآله در این جا مقایسه‌ای بین غیبت و زنا فرموده است مرادش این نیست که غیبت از جمیع جهات از زنا بدتر و شدیدتر است و شاید ابوذر هم این گونه خیال می‌کرد که شدیدتر از جمیع جهات باشد، در حالی که شاید زنا شدیدتر باشد، لذا سؤال کرد که چگونه ممکن است غیبت اَشدّ از زنا باشد؟ حضرت(صلی الله علیه وآله) در پاسخ روی تفاوت این‌ها نظر حقّ الله و حقّ الناس انگشت گذاشت و از این رو فرمود: زنا حقّ الله است و اگر انسان واقعاً توبه کند، خداوند او را می‌بخشد، حتّی زنای محصنه، ولی غیبت، اگر چه کوچک هم باشد، چون حقّ الناس است اگر انسان از غیبت توبه هم کند، خداوند توبه اش را نمی‌پذیرد مگر این که صاحب غیبت، یعنی غیبت شونده از او در گذرد. » (آیت الله مکارم شیرازی)

علاوه بر برداشت یادشده، برخی از این حدیث، برداشت سوء می‌کنند. همین برداشت غلط موجب شده، معصیت غیبت در جامعه کم‌رنگ جلوه داده شود!. عده‌ای به جای اینکه از این مقایسه، پی به عمق گناه غیبت ببرند برعکس، فکر می‌کنند زنا گناه کوچکی است! در حالی که طبق توضیحات بالا، غیبت تنها به‌خاطر سخت بودن جلب رضایت حق‌الناس، از زنا، شدیدتر است در حالی که اگر مسالۀ حق الناس مطرح نباشد و غیبت را از جنبه حق الله بودن با زنا، مقایسه کنیم، خواهیم دید که گناه زنا از غیبت، به مراتب زشت‌تر است چرا که یکی از راه‌های شناخت کبیره بودن گناهان، توجه به کم و کیف عذاب دنیوی یا اخروی گناه است. آیات و روایاتی فراوانی وجود دارد که از زنا با تعابیری هشدار دهنده و سخت یاد شده است. علاوه بر اینکه همۀ ادیان بر حرام بودن زنا اتفاق نظر دارند؛ ۷ آیه از قرآن به زنا و احکام آن اختصاص دارد. همینطور طبق روایات، عمل زنا در ردیف قتل انبیا و خراب کردن کعبه شمرده شده است. بگذریم از پیامدهای فراوان دنیایی مثل کوتاهی عمر، فقر، مرگ ناگهانی و...بنابراین، نباید گناه زنا را دست کم گرفت و نباید اجازه داد عده‌ای با تفسیر غلط از اینگونه روایات، از گناهان کبیره قبح زدایی کنند

برچسب‌ها

پربازدیدها

پربحث‌ها