انسان تا نیم قرن دیگر حشره خوار خواهد شد

حشرات خوراکی همیشه جزئی از رژیم غذایی انسان بوده اند، اما در برخی جوامع تا حدی تنفر نسبت به مصرف آنها وجود دارد. اگرچه اکثر حشرات خوراکی از زیستگاه های جنگلی جمع آوری می شوند، نوآوری در سیستم های پرورش انبوه در بسیاری از کشورها آغاز شده است. حشرات فرصت قابل توجهی را برای ادغام دانش سنتی و علم مدرن در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ارائه می دهند.
طبق گزارش سازمان خواربار کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال ۲۰۵۰ جمعیت جهان به ۹ میلیارد نفر خواهد رسید و تولید حشرات خوراکی به عنوان غذا برای انسان می تواند علاوه بر ایجاد فرصت های شغلی جدید، تبدیل به یک صنعت بزرگ برای رفع گرسنگی میلیون ها نفر در سراسر جهان شود.

چه حشر اتی در دنیا به مصرف انسان می رسند؟

تخمین زده می شود که حشرات بخشی از رژیم غذایی سنتی حداقل 2 میلیارد نفر را تشکیل می دهند. طبق گزارش ها، بیش از 2100 گونه به عنوان غذا مورد استفاده قرار گرفته است. حشرات مجموعه ای از خدمات زیست محیطی را ارائه می دهند که برای بقای نوع بشر ضروری هستند. آنها همچنین نقش مهمی به عنوان گرده افشان در تولید مثل گیاهان، در بهبود حاصلخیزی خاک از طریق تبدیل زیستی زباله، و در کنترل زیستی طبیعی برای گونه های مضر آفات ایفا می کنند و انواع ارزشمندی را فراهم می کنند.
در سطح جهان، رایج ترین حشرات مصرفی سوسک ها (Coleoptera) (31 درصد)، کرم ها (Lepidoptera) (18 درصد) و انواع زنبورها و مورچه ها (Hymenoptera) (14 درصد) هستند. پس از این انواع ملخ ها و جیرجیرک ها (Orthoptera) (13 درصد)، انواع زنجره و حشرات از راسته نیم بالان (Hemiptera) (10 درصد)، موریانه ها (Isoptera) (3 درصد)، سنجاقک ها (Odonata) (3 درصد)،  انواع مگس ها (Diptera) (2 درصد) و سایر حشرات (5 درصد) هستند.

چرا صنعت تولید حشرات خوراکی مورد توجه قرار گرفته؟

به طور کلی، حشره خواری (entomophagy) به سه دلیل قابل ترویج است:

1- سلامت:

- حشرات جایگزین مغذی و سالمی برای غذاهای اصلی مانند مرغ، گوشت گاو، گوشت خوک و حتی ماهی ها هستند.
- بسیاری از حشرات سرشار از پروتئین و چربی های مفید و سرشار از کلسیم، آهن و روی هستند.
- حشرات در حال حاضر بخش سنتی بسیاری از رژیم های غذایی منطقه ای و ملی را در کشورهای مختلف تشکیل می دهند.

2- محیطی:

- حشراتی که به عنوان غذا تبلیغ می‌شوند نسبت به اکثر دام‌ها گازهای گلخانه‌ای (GHGs) بسیار کمتری منتشر می‌کنند (مثلاً متان تنها توسط چند گروه حشرات مانند موریانه‌ها و سوسک‌ها تولید می‌شود).
- پرورش حشرات لزوماً یک فعالیت وابسته به زمین نیست و به منظور توسعه تولید نیازی به پاکسازی زمین ندارد. خوراک اصلی ترین نیاز زمین است.
- انتشار آمونیاک مرتبط با پرورش حشرات نیز بسیار کمتر از انتشارات مربوط به دام های معمولی مانند خوک است.
- از آنجایی که حشرات خونسرد هستند، در تبدیل غذا به پروتئین بسیار کارآمد هستند (برای مثال جیرجیرک ها 12 برابر کمتر از گاو، چهار برابر کمتر از گوسفند و نیمی از خوک ها و جوجه های گوشتی به خوراک نیاز دارند. همان مقدار پروتئین تولید می کند).
- حشرات را می توان از پس ماند زباله های آلی تغذیه کرد.

 3- معیشت (عوامل اقتصادی و اجتماعی)

- پرورش  و برداشت حشرات یک گزینه سرمایه گذاری با فناوری پایین و سرمایه کم است که حتی به فقیرترین اقشار جامعه، مانند زنان و افراد بی زمین، ورود می کند.
- تولید حشرات در فارم های کوچک فرصت های معیشتی و کسب و کار جدید برای مردم شهری و روستایی فراهم می کند.
- بسته به میزان سرمایه گذاری، پرورش حشرات می تواند با تکنولوژی پایین یا بسیار پیچیده باشد.

موانع فرهنگی و مذهبی در ترویج حشره خواری

حشره‌ خواری به ‌شدت تحت ‌تاثیر اعمال فرهنگی و مذهبی است و حشرات معمولاً به‌عنوان منبع غذایی در بسیاری از مناطق جهان مصرف می‌شوند . با این حال، در بیشتر کشورهای غربی، مردم حشره‌خواری را با انزجار می‌بینند و خوردن حشرات را با رفتارهای بدوی مرتبط می‌دانند . این نگرش باعث بی توجهی به حشرات در کشاورزی شده است .با وجود ارجاعات تاریخی به استفاده از حشرات برای غذا، موضوع حشره‌خواری اخیراً توجه عمومی را در سراسر جهان به خود جلب کرده است.

حشرات خوراکی مورد تایید اتحادیه اروپا جهت مصرف انسان

میلورم اولین حشره خوراکی مورد تایید اتحادیه اروپا جهت مصرف انسانی است. بر اساس ارزیابی خطر اخیر انجام شده توسط آژانس ایمنی غذایی اروپایی ((EFSA، لارو میلورم (T. molitor) که با حرارت خشک شده اند برای مصرف انسان بی خطر هستند، هم به صورت کامل و هم به صورت پودر (EFSA NDA Panel, 2021).


همچنین کمیسیون اروپایی که با ملخ مهاجر به عنوان یک غذای خوراکی موافقت کرد، اعلام کرد ملخ به عنوان اسنک یا یک ماده غذایی به اشکال خشک یا منجمد که بالها و پاهایش جدا شده یا به شکل پودر عرضه خواهد شد. به زودی جیرجیرک نیز به عنوان غذای انسان به فهرست حشرات خوراکی مورد تایید اتحادیه اروپا اضافه خواهد شد. درخواست برای تایید ۹ حشره دیگر به عنوان مواد خوراکی، ارائه شده است.

صنعت تولید حشرات خوراکی در ایران

در سال های اخیر ایده تولید و پرورش حشرات خوراکی در ایران بسیار مورد توجه قرار گرفته است. از جمله حشرات خوراکی که در چند سال اخیر پرورش آن در ایران زیاد شده می توان به پرورش و تکثیر کرم میلورم معمولی، سوپر میلورم، ملخ، جیرجیرک، کرم ابریشم، مگس سرباز سیاه و … اشاره کرد.


در حال حاضر در ایران چهار حشره خوراکی در خوارک طیور ممنوع و صرفا برای استفاده در غذای آبزیان مورد تایید سازمان دامپزشکی قرار گرفته اند و در مرحله تدوین آیین نامه ها جهت نحوه استفاده در خوراک آبزیان می باشد. این حشرات عبارتند از:
 - میلورم زرد معمولی
- مگس سرباز سیاه
- مگس خانگی
 - مینی میل ورم

 صدور مجوز تولید صنعتی حشرات خوراکی در ایران

نهاد متولی صدور مجوز حشرات خوارکی در ایران اداره  جهاد کشاورزی است که جهت صدور مجوز نیاز به اخذ استعلام از سازمان محیط زیست و سازمان دامپزشکی دارد.
در حال حاضر تولید میلورم در سازمان محیط زیست کشور تعیین رده و در رده شغلی گروه 2 جای گرفته است. قابل ذکر است حسن بسطامی مدیر آکادمی کسب و کار تک ایده و تولید کننده صنعتی میلورم از طریق سازمان دامپزشکی پیگیر رفع ممنوعیت مصرف میلورم در خوراک طیور است.
امید است در سالی که از طرف مقام معظم رهبری تولید؛ پشتیبانی‌ها، مانع‌زدایی‌ها نامگذاری شده است موانع پیش رو در صنعت تولید حشرات خوراکی برطرف شود و فرصت پیش آمده در این صنعت نو ظهور مغتنم شمرده شود.