شمال و جنوب و شرق و غرب کشورایران پر از کوهستانهایی است که هرساله علاقهمندان به کوهنوردی را به سمت خود میکشاند. کوهنوردی نیاز به ارداه قوی و ماهیچههای ورزیده و بیشتر از همه ذهنی آرام دارد . آرامش کوهستان، نور خورشید که در میان باد سرد صورت کوهنوردان را گرم میکند، مناظر اطراف که کوچک بودن انسان در برابر طبیعت را یادآورد میشود و سختی رسیدن به قله همان چیزی است که این ورزش را برای علاقهمندان آن به سبک زندگی تبدیل کرده است. قله های ایران از نظر مسیر، شرایطی عالی را برای پیشرفت ورزشکاران دارد.
در ادامه مطلب شما را با برخی از کوه های دیدنی ایران آشنا می کنیم:
دماوند
کوه دماوند با 5625 متر ارتفاع ،بلند ترین کوه ایران، است. به همین دلیل به کوه دماوند لقب بام ایران را داده اند.این کوه بزرگترین آتشفشان خاور میانه است. دماوند در بخش مرکزی رشته کوه البرز و بخش لاریجان شهرستان آمل قراردارد. این کوه به عنوان بلندترین کوه کشور همواره مورد توجه کوهنوردان بوده است. دماوند یک آتشفشان نیمه فعال است که ساختار عمده آن در دوره چهارم زمینشناسی، هولوسین، تشکیلشده است. اولین فوران دماوند در ۱۰۷۸ میلیون سال قبل بوده است. قطر دهانه آتشفشان ۴۰۰ متر است که سطح آب یخزده آن را پوشانده است. در کنارههای کوه نشانههایی از دهانههای قدیمی دیدهشده است.همچنین دماوند دارای چشمههای آب گرم لاریجان، اسک و وانه است. به همین دلیل به کوه دماوند لقب بام ایران را داده اند. این مسیر از سمت جنوب شرقی کوه پلور، رینه، گوسفند سرا و بارگاه سوم عبور میکند. متاسفانه مسیر جبهه جنوبی به دلیل رفتوآمد زیاد کوهنوردان و حجم زیاد زبالهها و فضولات انسانی در حال تخریب است. جبهه شمال شرقی طولانیترین مسیر است و پناهگاه تخت فریدون در آن قرار دارد. جبهه غربی و جبهه شمالی نیز مسیرهای دیگرند. در مسیر رسیدن به قله نیز پنج پناهگاه وجود دارد که آخری جانپناهی فلزی در ارتفاع 4000 متر است. بهترین زمان برای صعود به دماوند نیز از اواسط خرداد تا اوایل شهریور است.
سبلان
یکی دیگر از زیباترین کوه های ایران ، سبلان می باشد.در زبان ترکی به این کوه ساوالان می گویند . این کوه در استان اردبیل قرار گرفته است. سبلان سه قله معروف دارد که بزرگترین آنها سلطان ساوالان و دو قله دیگر هرم و کسرا هستند. تختهسنگی که بهشکل عقاب است و بهسمت شرق قرار گرفته، نماد ساوالان بهحساب میآید. این عقاب سنگی در غرب قله سلطان ساوالان قرار گرفته است.
بعضیها باور دارند آرامگاه زرتشت کنار دریاچه در قله سبلان است که این دریاچه بالای قله یکی از جذابیتهای کوه سبلان است ، البته نه به خاطر احتمال وجود آرامگاه زرتشت، بلکه به دلیل قشنگی طبیعی آن. میزان زیاد بارش برف یکی دیگر از جذابیتهای این کوه است، چون که باعث شده پیست اسکی پرطرفداری داشته باشد، یعنی پیست اسکی آلوارس. کوهنوردان زیادی به قله سبلان صعود میکنند و سه مسیر کوهنوردی وجود دارد. اول مسیر شمال شرقی که خواهان بیشتری دارد و از جنوب شهر لاهرود شروع میشود. دوم مسیر غربی که از دریاچه قره گل جلو میرود و در آخر مسیر جنوبی که جانپناه ندارد. پیست اسکی آلوارس در همین مسیر قرار گرفته است.کسانی هم که اهل اسکی نیستند می توانند از چشمه آب گرم آن استفاده کنند.
علمکوه
علمکوه، کوهی با ارتفاع قله ۴۸۵۰ متر در استان مازندران، منطقه تخت سلیمان است. علمکوه پس از دماوند بلندترین قله ایران است و لقب آلپ ایران را دارد. دلیل اصلی شهرت علمکوه، ارتفاع عظیم آن نیست، بلکه دیوارهای است که در دامنه شمالی کوه قرار دارد و یکی از سختترین مسیرها برای سنگنوردی و دیوار نوردی در کشورمان است. دیوارههای علم کوه آنقدر سخت و فنیاند که از گذشته مورد توجه کوهنوردان جهان مانند آلمانی، فرانسوی، انگلیسی و ایتالیاییها بود. سنگ سماور یکی از جذابترین قسمتهای علم کوه و یکی از عیجبترین سنگهای ایران است. تکه سنگی عظیم با حالت ایستاده که نقطه اتصالش با کوه بسیار کم است. علمکوه در کیلومتری جنوب غربی کلاردشت قرار دارد، پراچان و طالقان نزدیکترین شهرها به استان البرز هستند که فاصله کمی با علمکوه دارند. یخچالهای علم کوه نیز بازماندگان عصر یخبندان در ایراناند، یخچالهایی مانند سرچال، علم چال، تخت سلیمان، هفت خوان، اسپیلت و… که حیات طبیعت منطقه وابسته به آنها است.
یکی دیگر از زیباترین کوه های ایران ، سبلان می باشد.در زبان ترکی به این کوه ساوالان می گویند . این کوه در استان اردبیل قرار گرفته است. سبلان سه قله معروف دارد که بزرگترین آنها سلطان ساوالان و دو قله دیگر هرم و کسرا هستند. تختهسنگی که بهشکل عقاب است و بهسمت شرق قرار گرفته، نماد ساوالان بهحساب میآید. این عقاب سنگی در غرب قله سلطان ساوالان قرار گرفته است.
رشته کوه سهند
عروس قله های ایران، رشته کوه سهند می باشد.این رشته کوه از دامنههای سرسبز، دشتهای پر از شقایقهای صحرایی و چشمههای جوشان برخوردار است. رشته کوه آتشفشانی سهند، ۱۷ قله با ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر دارد که بلندترین آنها قله جام با ۳۵۷۰ متر ارتفاع است. کوهستان سهند ۱۳۰ هزار مرتع ییلاقی دارد، چشمههایی مانند قرخ بلاغ «گوموش بلاغی»، «پری» و «گوران بلاغی» و ۱۹ رودخانه دائمی و چهار رودخانه که دلیل رونق زندگی روستاییان وعشایر و حیات جانوران و گیاهاناند. علاوه بر کوهنوردانی که هرساله به سهند میآیند، عشایر نیز دامنههای این کوه را برای کوچ انتخاب میکنند و همه اینها نشانه سخاوتمندی این کوهستان است.
سهند در جنوب شرقی تبریز قرار دارد و یک آتشفشان غیرفعال است و چشمههای آبمعدنی زیادی را در دل خود جایداده است.
دنا
دِنا بلندترین قله رشتهکوههای زاگرس در باختر ایران و در باختر مرکز فلات ایران است. بلندای این قله ۴۴۴۸ متر است و در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهر یاسوج در شهر سیسخت جای گرفتهاست. شهرستانی که این قله در آن قرار دارد نیز شهرستان دنا نام دارد.بارش سالانه در این قله از ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیمتر است و رودهای بسیاری نیز از آن سرچشمه میگیرند. دنا به بلوطهای هزارسالهاش مینازد، اما گونههای علفی و بوتهای متنوع دیگری هم در آن وجود دارد، مثل ارژن، گون و سرو کوهی. کبک دری، خرس قهوهای، پلنگ، خوک وحشی، سنجاب جنگلی، راسو، گربه پالاس، سیاه گوش، گوزن زرد ایرانی و بز ازجمله حیوانات این منطقه هستند. منطقه حفاظتشده دنا از سوی یونسکو ذخیرهگاه زیستکره اعلام شده است. کوه دنا چشمهها و رودخانههای زیادی دارد ،مثل چشمه میشی و اسپید.
کوه های مریخی
کوههای مریخی چابهار که با نام کوههای مینیاتوری نیز شناخته میشود، بخشی از طبیعت زیبای شهر همیشه بهاری چابهار بهشمار میرود .این کوهها به سبب وضعیتی که دارند در دستهی مناطق بدبوم یا بدلند قرار میگیرند. ویژگی مشترک این مناطق عدم وجود پوشش گیاهی و نداشتن ارزش چراگاهی است. کوههای مینیاتوری از نوع رسوبی هستند و طبق نظر کارشناسان در گذشتههای دور زیر تلی از خاک مدفون بودهاند که بر اثر گذشت زمان و بارش بارانهای موسمی از زیر خاک سر برآوردهاند. فرآیندهای تکتونیکی به دلیل فرورانش پوسته عمان به زیر مکران و فرسایش آبی و بادی از جمله مهمترین دلایل شکلگیری این کوهها بودهاند. شیارهای ریز و یکدستی که روی این کوهها وجود دارند، سبب شده است تا نام مینیاتوری به خود بگیرند و جلوهای فرازمینی داشته باشند.
کوههای مریخی، کوه های کم نظیری در دنیا هستند و درست شبیه عکسهاییست که از مریخ دیدهاید، کوههای نه چندان بلند، به رنگ سفید و طوسی با شیارهای فراوان.
زیبایی این منطقه را دریای عمان دوچندان کرده است که در سمت راست این کوه ها، می توانید آن را ببینید. جالب اینکه در کوههای مریخی فسیل ماهی، صدف و نهنگ پیدا میشود. محققان حدس میزنند این کوهها زیر دریای عمان بودهاند یا اینکه جزر و مد دریا به این منطقه میرسیده است.
قله سیالان
سیالان، نام کوهی است که قلهی آن در مرز استانهای مازندران و قزوین قرار گرفته است. این کوه از جنوب به منطقهی رودبار الموت از استان قزوین و از شمال به درهی دوهزار از شهرستان تنکابن در مازندران مشرف است. برای این قله یک جانپناه در سمت شمالی و یکی در سمت جنوبی وجود دارد و به صورت کلی میتوان از سه مسیر یه سیالان صعود است. بهترین زمان صعود به سیالان ،اواخر بهار تا اوایل تابستان (خرداد-تیر) می باشد.
تفتان
تَفتان نام تنها آتشفشان فعال در سراسر ایران است. این کوه در منطقهٔ جنوب شرقی ایران، در استان سیستان و بلوچستان قرار گرفتهاست. این قله در حدود چهار هزار متر از سطح آبهای آزاد ارتفاع دارد و بلندترین قله در منطقه جنوب شرقی ایران است. نزدیکترین شهر به تفتان خاش نام دارد. تفتان در زبان پارسی به معنای مکان گرما است. این آتشفشان فعال است و گازهای گوگرد در دهانه آن منتشر میشوند. کوهنوردان عموما از یال غربی صعود میکنند که پناهگاه مجهزی ساخته شدهاست. به دلیل وزش بادهای سنگین و سرد در فصل زمستان عموماً صعود به این قله بسیار دشوار است.
برای صعود به تفتان چهار راه اصلی وجود دارد: مسیر پناهگاه در جبهه غربی، روستای ترشاب از سمت شرقی، روستای تمین در شمال و دو راهی سنگان و روستای خنجک در سمت شمال شرقی. مسیر پناهگاه در جبههی غربی پرترددترین مسیر کوهنوردان است که در مسیر آن پناهگاه نیز وجود دارد. مرتفعترین قله تفتان که قله شمالی است به نام چهل تن(زیارت) معروف است؛ طبق باور محلیها، چهل نفر از راشدین مذهبی در قله اصلی گم شدهاند بنابراین آن را چهل تن مینامند. قله جنوبی که دهانه آتفشانی نیز دارد، مادر کوه نام دارد. قله شمال شرقی صبح کوه و قله غرب، مادر کوه، نر کوه نامیده میشود. در ارتفاعات تفتان 3 دریاچه مشهور به «دریا سر» و همچنین رودخانههای مختلفی از جمله «لادیز» و «گزد» وجود دارند. در این مسیر هم چشمه آب گرم گوگردی هم چشمه آب شیرین وجود دارد. یکی دیگر از جذابیتهای تفتان وجود دو دیواره به نام های گراش خان و شصت خدا برای سنگنوردان است. گراش خان در جاده زاهدان به خاش و شصت خدا در جمچین قرار دارد.
زرد کوه
زرد کوه بختیاری با حداکثر ارتفاع بیش از ۴۲۰۰ متر دومین کوه زاگرس از نظر ارتفاع (پس از دنا) است. این کوه در نزدیکی کوهرنگ در استان چهار محال و بختیاری در ایران قرار دارد. یکی از بهترین مقاصد کوهنوردی در ایران رشته کوه زردکوه واقع در استان چهارمحال و بختیاری است که با نام زردکوه بختیاری شناخته می شود. رشته کوه های زرد کوه بختیاری در جنوب غربی ایران و از انتهاییترین قسمت غربی استان چهارمحال و بختیاری تا شرق و شمال شرق خوزستان امتداد یافتهاست. این رشته کوه یکی از غنیترین ذخایر طبیعی آب ایران است و دو رودخانهٔ پرآب کشور (کارون و زایندهرود) نیز از دامنههای آن سرچشمه میگیرند.
از قلل زیبا و معروف آن میتوان به شاه شهیدان، زرده، دوزرده، هفتتنان، کلونچین و کینو اشاره کرد. در این میان، قلّه کلونچین، با ارتفاع ۴۲۲۱ متر بلندترین قله زردکوه بختیاری است. همچنین قله شاه شهیدان هم ۴۱۵۰ متر بلندی دارد. زردکوه که در زبان محلی با نام زرده خوانده می شود از شمال غرب به جنوب شرق کشیده می شود. دو شهر دیدنی چلگرد و اردل در دامنه های شرقی زردکوه و جنگل های بازفت و گرآب و دره ی زیبای شیخ علی در دامنه های غربی آن واقع شده است.
کوه کرکس
کوه کرکس یکی از رشته کوههای مرکزی ایران است که در شهر کاشان در قسمت غرب شهرستان نطنز قرار دارد. سطح زیر پوشش کوهستان کرکس در استان اصفهان بالغ بر ۳۰۰ هزار هکتار است که ۷/۹۷ هزار هکتار منطقه حفاظت شده و غیر قابل شکار است. این کوه به دلیل ارتفاع زیاد همیشه پوشیده از برف است.
یکی از دلایل نامگذاری این کوه را به وجود کرکسهای سیاهی نسبت میدهند که اطراف آن دیده میشدهاند. اما علت دوم ماجرایی جالب به این قرار است: از نظر مردم محلی، کوه کرکس آن قدر بلند بوده که حتی کرکس هم قادر به بالاتررفتن از آن نبوده است.
کوه کرکس 3850 متر ارتفاع دارد. شاید مسیر این کوه بهاندازه کوههای علمکوه و آزادکوه سرسبز نباشد، اما جاذبههای خاص خودش را دارد. میتوانید انواع گیاهان دارویی را ببینید و از بوی خوششان لذت ببرید. منطقه حفاظتشده کرکس در واقع پناهگاهی برای این جانوران است و ممنوعیت شکار سبب حفظ هرچه بیشتر گونههای ارزشمند آن میشود. انواع مار و آگاما هم در این منطقه دیده شدهاند که برای علاقهمندان به خزندگان نکته جالبی است. اما یکی از جاذبههای دیدنی این کوه لالههای واژگون آن است. باتوجهبه این که ارتفاع کوه کرکس نسبت به دیگر قلل ایران آنقدر زیاد نیست، احتمال ارتفاعزدگی هم کمتر است؛ اما بهتر است با تنفس منظم و عمیق از بروز آن جلوگیری کنید و به یاد داشته باشید در صورتی که کسی دچار ارتفاعزدگی شد و علایمی چون سرگیجه و تهوع و سردرد داشت، بهتر است با کمکردن ارتفاع، از بروز هرگونه حادثهای جلوگیری کنید. همچنین بهتر است زمان زیادی روی قله نباشید، بهخصوص اگر تجربه بودن در این ارتفاع را ندارید.
