شهر شیراز که سرشار از شعر و تاریخ و آثار باستانی قدیمی است و باید در صدر فهرست دیدنیهای هر گردشگری قرار بگیرد. این شهر یکی از مهمترین شهرهای تاریخی ایران است.
شیراز شهری که به شهر عشاق و شعرا معروف است و به لحاظ فرهنگ و تمدن، آب و هوا و جاذبه های طبیعی سر آمد شهر های ایران است.
در ادامه جاذبه های گردشگری شیراز را بیان می کنیم:
بازار وکیل
این بازار با صدها مغازه و دکه، بازار اصلی شیراز است که یکی از جاهای دیدنی و جاذبه های گردشگری این شهرمی باشد. این بازار ، مکانی برای خرید فرش، ادویه، طلا و جواهر و لوازم خانه و … است. حجرهها و مغازهها، چایخانهها، دالانها، کاروانسراها و حمامهای سنتی چشمنواز باعث میشوند که برای تماشای مفصل این بازار وقت زیادی گذاشت. ساختار چلیپایی و سقفهای طاقیشکل بازار نمونهای شگرف از معماری دورهی زندیه در قرن ۱۸ میلادی (۱۲ هجری قمری) هستند که هم به شگفتی و زیبایی فضا اضافه می کند و هم آن را در تابستان خنکتر و در زمستان گرمتر نگه میدارد.
پاسارگاد
یکی دیگراز جاذبه های گردشگری شیراز ، شهر پارسه یا پاسارگاد می باشد.این شهر بیرون از شیراز قرار دارد. پاسارگاد مجموعهای از چند اثر تاریخی معروف و مشهور باستانی است که برای ایرانیها ارزش فراوانی دارد؛ «مقبرهی کوروش»، «آرامگاه کمبوجیه» و مجموعه پادشاهی از جملهی مهمترین آثار بهجا مانده از حکومت «هخامنشیان» و مکان های دیدنی شیراز هستند.
بنای پاسارگاد تلفیقی از معماریهای ایران، «بینالنهرین» و «آناتولی»ست که با مهارت باهم ترکیب شدهاند. این شهر را کوروش کبیر بهعنوان پایتخت فرمانرواییاش انتخاب کرد و در آن چیزی جز مقبره کوروش کبیر باقی نمانده است. این مقبره که تقریبا سالم است، به همراه «کاروانسرای مظفری»، «مقبرهی کمبوجیه»، «کاخ اختصاصی»، «کاخ بار عام» و… از جمله آثار باستانی این منطقه محسوب میشوند.
باغ ارم
شیراز به باغهایش معروف است و باغ ارم بهترین آنها و از د جاذبه های گردشگری شیرازمی باشد. در این باغ پر از درختان سرو، پرچینهای آراسته و بوتههای گل سرخ وجود دارد در مرکز باغ حوض و کاخ قاجاری قرار دارد. در تابستان و پاییز، درختان میوهی باغ ثمر میدهند و انار، خرمالو، سیب و گلابیست که از درختانش سرازیر میشود. رنگ باغ در پاییز نارنجی خوشرنگیست. مدتهاست که باغ ارم بهعنوان باغ گیاهشناسی در اختیار دانشگاه شیراز است.این باغ بهعنوان میراث جهانی در یونسکو ثبت شده است.
بهترین زمان برای تماشای مسجد بین ساعت ۹ تا ۱۱ صبح است، زیرا سرسرا و فرشهای ایرانی زیر پرتو آفتاب جلوهای شگفتانگیز پیدا میکنند.در ساختار این مسجد از تیرهای چوبی انعطافپذیر استفاده شده است که به لطف این تیرهای چوبی ، زلزلههای زیادی را پشتسر گذاشته است.
حافظیه ،آرامگاه حافظ شیرازی
یکی از پر طرفدار ترین شاعران فارسی ، حافظ می باشد. حافظ، غزلسرای بزرگ ایران است . این شاعر بزرگ در قرن هشتم از دنیا رفت و مقبرهی او در قرن ۱۲ توسط کریمخان زند به این مکان منتقل شد. روی سنگهای مرمر بنا اشعار حافظ کندهکاری شده است و در سال ۱۳۱۵ طاقی هشتضلعی روی قبر قرار گرفت.
آرامگاه حافظ در بخش جنوبی «دروازه قرآن» قرار دارد و دسترسی به آن برای گردشگرهایی که از شرق وارد شیراز میشوند، راحت است.
سعدیه ، آرامگاه سعدی
از دیگر جاذبه های گردشگری شیراز ، آرامگاه شاعر بزرگ ،سعدی می باشد. سعدی شاعر قرن هفتم،می باشد. آرامگاه سعدی در دامنه کوه در شمال شرق شیراز قرار دارد. حدودا 257 مترمربع و محوطه آرامگاه که به سبک ایرانی گلکاری و درختکاری شده حدودا 10395 مترمربع است.همچنین در جلوی رواق حوضی قرار دارد که به نشانه حاجت در آن سکه می اندازند. این بنای تاریخی در سال 1331 افتتاح شده و سال 1354 به ثبت آثار تاریخی ملی رسیده است.
مسجد نصیرالملک
یکی از مشهورترین ساختمانهای شیراز ،مسجد نصیرالملک که به «مسجد صورتی» معروف است،می باشد. این مسجد که یکی از جاذبه های گردشگری شیراز به حساب می آید ،متعلق به دورهی قاجار است و بهخاطر فضای درونی لذتبخشِ رنگارنگش معروف است. شیشههای رنگی، کاشیهای ظریف رنگارنگ و فرشهای ایرانی متعدد، فضای زیبایی را در این مسجد به وجود آورده و همچنین ستونهایی با کندهکاریهای ظریف وجود دارد که از هر زاویه نمایی چشمنواز خلق میکنند.
بهترین زمان برای تماشای مسجد بین ساعت ۹ تا ۱۱ صبح است، زیرا سرسرا و فرشهای ایرانی زیر پرتو آفتاب جلوهای شگفتانگیز پیدا میکنند.در ساختار این مسجد از تیرهای چوبی انعطافپذیر استفاده شده است که به لطف این تیرهای چوبی ، زلزلههای زیادی را پشتسر گذاشته است.
آرامگاه شاهِ چراغ
از دیگر جاذبه های گردشگری شیرازی ، شاهچراغ مکانی زیارتی-مذهبی در شیراز می باشد که این مکان آرامگاه احمد بن موسی کاظم، پسر ارشد امام هفتم شیعیان، و همچنین محمد بن موسی، از برادران علی بن موسی الرضا (ع) است. با اینکه این دو تن در قرن نهم کشته شدهاند، اما مقبرهی آنها از دوران قاجار تا به امروز توسعه یافته است. در مرکز محوطهی آرامگاه، حوضی فوارهدار قرار دارد و مقبرهی شاه چراغ با کاشیهای آبی و آینهکاریهای خیرهکننده نمایی کاملا ایرانی را نشان می دهد.
آرامگاه خواجوی کرمانی
یکی دیگر از شاعران پر آوزه قرن هفتم و هشتم ، خواجوی کرمانی می باشد.این شاعر در کرمان متولد شده است و بسیاری از عمر خود را در سفر گذرانده و در نهایت در شیراز از دنیا رفته است و به همین خاطر آرامگاه او در شیراز می باشد.آرامگاه این شاعر بزرگ در سال 1315 ، توسط حکومت پهلوی ساخته شده و جزء جاذبههای دیدنی و گردشگردی شیراز به شمار میآید. بالاتر از آرامگاه خواجوی کرمانی، سه غار وجود دارد که محل عبادت دراویش بوده. خواجوی کرمانی هم در این غارها به عبادت و ریاضت میپرداخته است.
پرسپولیس
بیش از ۲۵۰۰ سال پیش پرسپولیس یا تختِ جمشید، پایتخت باستانی و باشکوه سلسلهی هخامنشیان بود. این شهر تاریخی مورد هجوم اسکندر قرار گرفته است ولی باز هم بقایای آن نشانی از دستاوردهای معماری و سیاسی ایران باستان دارد.
موزه هفت تنان
موزه هفت تنان در شمال حافظیه قرار دارد و این باغ که پای کوه چهل مقام قرار گرفته، عمارت و باغ و بوستانی بزرگ در دل خود دارد. با قدم برداشتن در این باغ، با هفت سنگ قبر رو به رو خواهید شد که هیچ نام و نشانی ندارند. این باغ و هفت مزار آن به دوره پیش از زندیه بر میگردند. بسیاری بر این باورند که اینجا مزار هفت درویش و عارف گمنام است. به همین دلیل کریمخان زند دستور داد تا سنگ قبری درخور، برای آنها تهیه کنند و بر مزار آنها قرار دهند.
در این موزه انواع تودهها و برشهای سنگی و سنگکندهای مربوط به دورههای تاریخی پارسی نگهداری میشود. آثار خوشنویسی حکشده روی سنگ که شامل کتیبههایی به خط کوفی و نستعلیق است از آثار بسیار باشکوه این مجموعه هستند. نام موزه برگرفته از هفت سنگ قبر موجود در موزه است که گویا متعلق به هفت درویش شیرازی است.
مسجد مشیر
یکی دیگر از یادگارهای دوره قاجار، مسجد مشیر نام دارد. این مسجد که در خیابان قاآنی و نزدیک بازار ارامنه قرار گرفته، در بین سالهای ۱۲۲۷ تا ۱۲۳۶ ساخته شده است. وزیر دوره قاجار یعنی میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک دستور ساخت این مسجد زیبا را داده است. این مسجد را به دلیل معماری منحصر به فرد و کاشیکاریهای هنرمندانه، میتوان جزء جاذبه های گردشگری شیراز دانست. سردر ورودی، ایوان، شبستان و صحن این مسجد بسیار دیدنی و منحصر به فرد هستند و نقطه تمایز مسجد مشیر نسبت به سایر مساجد شیراز به شمار می آیند. در تاریخ بیست و پنجم اردیبهشت سال پنجاه و یک خورشیدی، مسجد مشیر در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و رفته رفته به شهرتی جهانی دست یافت.
مدرسه خان شیراز
دوران شاه عباس صفوی را میتوان دوران اوج اصفهان و شیراز نامید. در دوره حکومت شاه عباس صفوی، فردی با نام الله وردی خان گرجی، لقب سپهسالاری سلطنت صفوی و فرمانروایی فارس را به دست آورد. او فردی ثروتمند و مردمی بود. به همین دلیل تصمیم گرفت تا دانشگاهی بزرگ را در شیراز بنا کند. او با همراهی پسرش امام قلی خان، شروع به ساخت این مدرسه یا دانشگاه کرد. جالب است بدانید این مدرسه در زمینی به مساحت هفت هزار و ۷۰۰ متر ساخته شد. بنای این مدرسه به تنهایی پنج هزار متر مربع وسعت داشت و قرار بود که تبدیل به دانشگاهی کمنظیر در تمام ایران شود. متاسفانه پیش از اتمام ساخت این مدرسه، خود الله وردی خان از دنیا رفت. همچنین باید بدانید که این مدرسه به طور اختصاصی برای تدریس دانشمند بزرگ کشورمان، ملاصدرا ساخته شد.
«دروازه قرآن»، یکی از شش دروازهی قدیمی شیراز است که از گذشته دور باقی مانده است . در واقع این دروازه در ورودی شهر قرار دارد و با طاقهای بلندش، نشانهای از رسیدن به شهر شیراز است.
ارگ کریم خان
یکی دیگر از جاذبه های گردشگری شیراز ، ارگ کریم خان می باشد. این بنا در قرن ۱۸ میلادی توسط بنیانگذار سلسلهی زندیه، کریمخان زند ساخته شد. پس از انتخاب شیراز بهعنوان پایتخت، این ارگ در کنار بناهای دیگر و در راستای برنامههای جاهطلبانهی کریمخان بنا شد. این بنای چهارگوش، دارای چهار برج استوانهای در چهارگوشه است که در گذشته بهعنوان زندان استفاده میشدند. برج شمال شرقی ارگ که زمانی بهعنوان حمام استفاده میشد، بهدلیل تعبیهی مخزن آب در همان دوره، تاحدودی نشست داشته است. معماری درونی ارگ عجیبتر از طراحی فضای بیرونی آن است.
خانه فروغ الملک
فروغ داماد قوام بزرگ بوده و این خانه باشکوه را به مساحت هزار و ۲۰ متر مربع بنا کرده است. این بنای تاریخی در سال ۱۳۱۰ هجری شمسی و در اواخر دوره قاجار بنا شده است. معماری خانههای دوره قاجار بسیار خاص و دیدنی است و در آن میتوان رگههایی از معماری اروپایی را هم دید. در ابتدای امر، کاربری این خانه مسکونی بوده است. حتی از نوع معماری و ساخت داخلی و مطبخ میتوان به این موضوع پی برد. این موزه ، نمایشدهندهی آثار هنرمندان معاصر شیرازی، خوشنویسی و سنگکندهای گوناگون است. ترکیب هنر والا و معماری و همچنین تاریخ و مدرنیته از امتیازات ویژهی این گالری بهیادماندنی است.
با این حال، در بین دهه ۲۰ تا ۵۰، سازمان آموزش و پرورش کشور، این خانه را تبدیل به دبستانی بزرگ کرد. سپس در سال ۱۳۸۳ این بنا توسط سازمان عمران و بهسازی شهری مرمت شد و موزه هنر مشکین فام را در آن برگزار کردند. این بنا قطعا جزء جاهای دیدنی شیراز است که حتما باید از آن بازدید کرد.
نقش رستم و نقش رجب
یکی دیگر از جاذبه های گردشگری شیراز ، نقش رستم می باشد. در این منطقه تاریخی، میتوانید آثاری از دوره ساسانی، هخامنشی و عیلامی را از نزدیک ببینید. همچنین آرامگاه پادشاهان بزرگ ایرانی همانند داریوش بزرگ، خشایار شاه اول و همچنین داریوش دوم نیز در نقش رستم قرار دارند. دلیل نامگذاری این منطقه به نام نقش رستم، نقشهای برجستهای است که از دوران تاجگذاری اردشیر بابکان و همچنین پیروزی شاپور اول بر امپراطور رم، بر دیوارههای اینجا برجای مانده است.
علاوه بر نقش رستم ، نقوش برجسته تاریخی دیگری در شیراز وجود دارند که به مجموعه آنها نقش رجب میگویند.نقش رجب هم از دیگر جاهای دیدنی شیراز می باشد که نسبت به نقش رستم کمتر شناخته شده است. این کتیبهها در دوره ساسانی ایجاد شدهاند و در سال ۱۳۱۰ در فهرست ملی آثار تاریخی ایران به ثبت رسیدهاند. در این کتیبهها میتوانید تاجگذاری شاپور اول، تاجگذاری اردشیر بابکان، تصویر شاپور اول پسر و نقش برجسته کرتیر موبدان موبد و عالی مقام روحانی دوره ساسانی را ببینید.
دروازه قرآن
در ورودی شهر شیراز، یکی از دیدنی ترین جاهای شیراز که معروف به دروازه قران می باشد ، قرار دارد. «دروازه قرآن»، یکی از شش دروازهی قدیمی شیراز است که از گذشته دور باقی مانده است . در واقع این دروازه در ورودی شهر قرار دارد و با طاقهای بلندش، نشانهای از رسیدن به شهر شیراز است. نام دورازه قرآن برای قرآنیست که بهدستور «عضدالدوله دیلمی»، امیر سلسلهی دیلمیان، در محفظهای در بالای طاق دروازه قرار گرفت تا کسانی که از این دروازه گذر میکنند به سلامت سفر کنند. دروازه قرآن سمت شرق شیراز قرار دارد و مسافرانی که از جادهی اصفهان-شیراز وارد شهر میشوند، این بنای زیبا و مشهور را میبینند.
موزهی نظامی عفیف آباد
مجموعهی عفیف آباد ،باغی بزرگ با منظرههای بینظیر پارسی است که درختان نارنج، نخل و بوتههای گل دارد و ازجمله جاذبه های گردشگری شیراز بهشمار میرود. کاخ اصلی در مرکز باغموزهی ادوات نظامی قرار دارد که جنگافزارها و امکانات نظامی ایران را از دوران صفویه تا به امروز به نمایش میگذارد. تماشای شمشیرهای صفوی، تفنگهای قاجاری و تانکهای پهلوی برای طرفداران امور نظامی گردش یکروزهی جذابی را به وجود می آورد. البته برای همراهانی که چندان علاقهای به توپ و تانک ندارند، باغها و معماری شگفتانگیز عمارت بهاندازهی کافی دلپذیر خواهد بود.
موزهی پارس
موزهی پارس واقع در مرکز شیراز و باغ نظر، نمونهی باشکوهی از معماری دورهی زندیه و یکی از جاهای دیدنی شیراز است. مقبرهی کریمخان زند هم در همین مکان قرار دارد. گلسرسبد این مکان، طاق هشتضلعی مرکز موزه است. عمارت که در سال ۱۳۱۰ تبدیل به موزه شد، نمایشدهندهی ابزار و آثار هنری دورهی زندیه همچون سلاح، گچکاریهای رنگارنگ، نقاشیهای آبرنگ و چند قرآن خطی قدیمی است. تنها تماشای سقف شگفتانگیز ورودی موزه کافیست تا بازدید از موزه را در برنامهی خود قرار دهید.
خانه صابر را در سال ۱۳۸۲ وارد لیست آثار ملی ایران کردند و در سال ۱۳۸۴، برای اولین بار موزه لباسهای سنتی و آیینی شیراز در این خانه برگزار شد. جالب است بدانید که حتی تزئینات و گچبریهای این خانه بعد از گذر این همه سال هنوز تقریبا سالم باقی مانده است.
عمارت شاپوری
عمارت شاپوری یکی از جاهای دیدنی شیراز است که قدمت خیلی زیادی هم ندارد. ساخت این خانه در دوره پهلوی اول، یعنی رضاخان صورت گرفت. اما معماری این بنا به خاطر اینکه توسط استاد بزرگ ایرانی، «ابوالقاسم مهندسی» انجام شده، بسیار دیدنی و منحصر به فرد است. عمارت شاپوری به درخواست «عبدالصاحب شاپوری» در بین سالهای ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۵ ساخته شد و تا سال ۱۳۷۸ به همین خاندان تعلق داشت. خاندان شاپوری نسل در نسل تاجر و ثروتمند بودند و میتوان انتظارِ داشتن یک خانه کاملا مجلل را از آنها داشت.
مسجد جامع عتیق شیراز
مسجد جامع عتیق شیراز هم یکی از جاذبه های گردشگری شیراز به شمار می آید. این مسجد قدیمیترین و اولین مسجد این شهر نیز می باشد. بر اساس اسناد تاریخی، ساخت این مسجد به دوران صفویه بر میگردد. همچنین متخصصان تخمین میزنند که مسجد جامع شیراز بین سالهای ۲۶۵ و ۲۸۷ هجری قمری ساخته شده است. این مسجد را در سال ۱۳۱۰ وارد لیست آثار ملی کردهاند و در بین مردم شیراز از اهمیت بسیار خاصی برخوردار است. مردم این شهر هر جمعه وظیفه خود میدانند تا به این مسجد بیایند و در آن قرآن بخوانند. به همین دلیل آن را به نام مسجد آدینه یا مسجد جمعه نیز میشناسند.
مسجد و حمام وکیل
مسجد وکیل که در همسایگی بازار وکیل قرار گرفته است، یکی دیگر از جاذبه های گردشگری شیراز به شمار می رود.ورودی آن با کاشیهای صورتی شیرازی و ۲ ایوان وسیع تزیین شده است. حیاط داخلی در میان شاهنشین و ایوانهای کوچک محصور شده است. شبستان مسجد بهشکلی شگفتانگیز از طاقهای یکاندازهی ۷۵ در ۳۵ متری تشکیل شده است. اما عجیبترین قسمت مسجد دستهی ستونهای چهلوهشتتایی شبستان است که با نمای عمودی و اسلیمیشان فضایی مسحورکننده را ایجاد کرده اند.
شگفتی دیگر مسجد محراب و منبر ۱۴پلهای آن است که از سنگ مرمری یکپارچه ساخته شده است. میگویند این سنگ به سفارش کریمخان از آذربایجان آمده است. بیشتر کاشیکاریها با طرح گلدارشان در زمان قاجار اضافه شدهاند.
حمام وکیل هم از دیگر بناهای دورهی زندیه است. ستونهای پیچدار و سقفی گنبدی با حفرهای در نوک آن نمای زیبایی به حمام بخشیدهاند. مجسمههای مومی درون حمام نشان میدهند که پیشینیان چگونه پس از استحمام در گرمخانههای زیبایی که با سقفهای طاقیشکل، ستونها و حوضچههای کوچک مزین شده بودند، در کنار فوارهها تجدید نیرو میکردند.
خانهی زینتالملک
این عمارت که همنام دختر صاحب خانه است، در اصل داخل باغ نارنجستان بوده است. این خانه هم یکی دیگر از جاذبه های گردشگری شیراز به شمار می رود. این خانه بیش از ۲۰ اتاق دارد و سقف تمامی اتاقها از چوب ساخته شده است و این اتاقهای بیستگانهی عمارت با تابلوهای نقاشی، گچکاری و آینهکاری آراسته شدهاند. روی سقف اکثر اتاقها، نقاشیهای بسیار زیبایی کشیده شده که به دوران قاجار باز میگردند. موزاییک کف اتاقها طوری طراحی شده است که یادآور طرح فرش ایرانی باشد. باغهای خصوصی عمارت بههمراه فوارهها و درختان نخلشان، گرمای خورشید را در زمستان به می گیرند و در تابستان سایهی خنک ایجاد میکنند. موزهی زیرزمین عمارت شاید چندان برای خارجیها جذاب نباشد، اما مجسمههای مومی اشخاص مشهور شیراز، محلیهای زیادی را جذب میکند.
موزه مشاهیر استان فارس در این خانه زیبا که بین سالهای ۱۲۹۰ تا ۱۳۰۲ توسط محمد خان قوام الملک دوم ساخته شده، قرار دارد. سقف تالار، آینه کاری شده است و شیشههای بزرگ قدی، نمای زیبایی از حیاط را نشان میدهند.
خانه صابر
یکی دیگر از جاذبه های گردشگری شیراز ، خانه صابر می باشد. خانه صابر را به جرات میتوان جزء قدیمیترین بناهای سالم شیراز دانست. این خانه در دوره زندیه ساخته شده و دقیقا در ضلع شمال شرقی حرم شاهچراغ قرار گرفته است. مالک اصلی این خانه، تاجر معروف شیرازی، حسن علی صابری سنگری بوده است. معماری این خانه را در زمان خود میتوان کاملا مدرن و منحصر به فرد دانست. خانه صابر را در سال ۱۳۸۲ وارد لیست آثار ملی ایران کردند و در سال ۱۳۸۴، برای اولین بار موزه لباسهای سنتی و آیینی شیراز در این خانه برگزار شد. جالب است بدانید که حتی تزئینات و گچبریهای این خانه بعد از گذر این همه سال هنوز تقریبا سالم باقی مانده است.
رصد خانه ابوریحان بیرونی شیراز
بعد از رصدخانه مراغه، دومین رصدخانه ایران در سال ۱۳۵۵، در دانشگاه شیراز افتتاح شد. . این رصدخانه هنوز فعال است و به صورت حرفهای فعالیت میکند. برای بازدید از این رصدخانه باید به کوههای کوی ارم بروید. پروفسور یوسف ثبوتی و پروفسور ادوارد فرانسیس گاینن را میتوان پایهگذاران این رصدخانه دانست. قطعا رصد خانه ابوریحان بیرونی را میتوان یکی از جاهای دیدنی شیراز دانست که باید به آن افتخار کرد.
باغ نارنجستان
این باغ که نامش را از درختان نارنج درون خود گرفته است، کوچکترین و دوستداشتنیترین باغ شیراز است. این باغ، بخشی از عمارت اعیانی محمدعلیخان قوامالملک، از ثروتمندان شیراز در دورهی قاجار بوده است. ورودی عمارت مرکزی که به عمارت قوام معروف است، بهشکل قرینه طراحی شده است و به اتاقهایی با کاشیکاریهای ظریف، تابلوهای منبتکاریشده و پنجرههایی با شیشههای رنگی منتهی میشود. سقف اتاقهای طبقهی بالا با نقاشیهای سبک اروپایی تزیین شده است که تصویر کلیساهای آلپ یکی از نقاشیهای بسیار شگفتانگیز در بین آنهاست.
