یکی از علائم حیاتی بدن انسان، ضربان قلب اوست که با بررسی آن می‌توان به وضعیت سلامت بدن پی برد. ضربان قلب نشان می‌دهد که در هر دقیقه، قلب چند بار می‌تپد و یا منقبض و منبسط می‌شود. تعداد ضربان قلب تغییر می‌کند. زمانی که فرد احساس خطر کند، یا فعالیت جسمانی و یا هر نوع واکنش احساسی داشته باشد، تعداد ضربان قلب دچار تغییر می‌شود. زمانی هم که فرد احساس آرامی دارد و دچار استرس و اضطراب نیست، ضربان قلب استراحتی دارد.
 میزان ضربان قلب فرد سالم باید متعادل باشد. اگر بیماری، ضربان قلب را ضعیف کند، خون به‌اندازه کافی به اندام‌های بدن نمی‌رسد. زمانی که فرد از دوران کودکی خارج می‌شود و به سمت دوران نوجوانی می‌رود، ضربان قلب هم کاهش پیدا می‌کند. ضربان قلب نرمال برای کسانی که بالای 10 سال هستند یعنی نوجوانان و بزرگ‌سالان، بین 60 تا 100 تپش در هر دقیقه است.
  ضربان قلب استراحتی، به ضربان قلب در حالت استراحت برای ورزشکاران حرفه‌ای که تمرین‌های زیادی انجام می‌دهند، می‌گویند. ضربان قلب استراحتی برای آن‌ها، به زیر 60 تپش در هر دقیقه و بعضی مواقع هم به 40 تپش در هر دقیقه می‌رسد.
ضربان قلب نرمال برای نوزاد بالای یک ماه بین 70 تا 190 تپش در هر دقیقه، از یک تا ۱۱ ماهگی،80 تا 160 تپش، از یک تا دوسالگی 80 تا 130 تپش، از سه تا چهارسالگی 80 تا 120 تپش، از پنج‌تا شش‌سالگی 75 تا 115 تپش، از هفت‌تا نه‌سالگی 70 تا 110 تپش، و بالای ۱۰ سال هم بین 60 تا 100 تپش در هر دقیقه است.

ضربان قلب نرمال، بازه‌هایی دارد که برای هر فرد متغیر است. مثلاً هنگام ورزش کردن، یا زمانی که نشسته‌اید و بعد از مدتی از جای خود بلند می‌شوید، موقعیت بدنتان تغییر می‌کند و درنتیجه، ضربان قلب هم‌تغییر خواهد کرد.
 برای بررسی سلامت قلب، تنها سرعت قلب کافی نیست بلکه ریتم قلب مهم است. هر قلب سالمی، ریتم ثابتی دارد و بین هر تپش آن، فاصله‌ای مشخص و منظم به وجود می‌آید.
هر ماهیچه ، سیستمی الکتریکی دارد که زمان تپش قلب و انتقال خون به اندام‌های مختلف را گزارش می‌دهد. اگر این سیستم الکتریکی سالم نباشد، ممکن است ریتمی غیرعادی در قلب به وجود آید. ضربان قلب درزمانی که اضطراب؛ هیجان، استرس دارید و یا در حال ورزش کردن هستید و یا استراحت می‌کنید، متفاوت است. اگر احساس کردید که ضربان قلبتان کمتر یا بیشتر از حد طبیعی می‌زند، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
 اگر تعداد ضربان قلب، بیش‌ازحد مناسب باشد، ممکن است دچار ضربان قلب اکتوپیک شده‌اید. البته این موضوع بی‌خطر است و نیازی به درمان ندارد. ولی کسانی که این مشکل را دارند و یا تپش قلب دارند بهتر است به پزشک مراجعه کنند تا با گرفتن نوار قلب، ریتم و ضربان قلب بررسی شود.

اندازه‌گیری ضربان قلب

بهترین قسمت‌های بدن برای اندازه‌گیری ضربان قلب، مچ دست، جلوی آرنج، کنار گردن و بالای پا است. برای اینکه به‌طور دقیق، ضربان قلب خود را بگیرید باید دو انگشت اشاره را روی یکی از محل‌هایی که گفتیم بگذارید و تعداد نبض‌ها را در 60 ثانیه بشمارید. همچنین می‌توانید این کار را در 20 ثانیه انجام دهید و آن چیزی که به‌دست‌آمده را در عدد 3 ضرب کنید. توصیه می‌شود که از انگشت شست برای گرفتن نبض استفاده نکنید، چون خود این انگشت نبض ضعیفی دارد.

ضربان قلب در هنگام ورزش

زمانی که فرد ورزش می‌کند، ضربان قلب او زیاد می‌شود. زمانی که قصد دارید به‌تناسب اندام برسید و تمرینات ورزشی انجام می‌دهید، شاید به قلبتان فشار زیادی وارد نشود. بااین‌حال، برای اینکه اکسیژن و انرژی بیشتری به اعضای بدن‌ برسد، ضربان قلب باید زیاد شود. ورزش کردن باعث می‌شود ضربان قلب فرد بیشتر شود. به ضربان قلب در حین ورزش کردن، ضربان قلب هدف گفته می‌شود. به‌مرور، ضربان قلب هدف، کم می‌شود، این به آن معناست که قلب برای اینکه مواد مغذی و اکسیژن را به قسمت‌های دیگر بدن ارسال کند، زحمت کمتری را متحمل می‌شود و ورزش این کار را به شکل مؤثرتری درمی‌آورد.
 زمانی که فرد ورزش‌های هوازی انجام می‌دهد سعی دارد که ضربان قلب هدف را کاهش دهد.

چگونه می‌توان ضربان قلب نرمال داشت؟

فردی که ضربان قلب نرمال دارد، قلب سالمی هم دارد. علاوه بر ورزش کردن موارد دیگری هم وجود دارد که باعث سالم ماندن قلب و ایجاد ضربان نرمال در قلب می‌شود.
 یکی از مواردی که باعث می‌شود قلب سالم بماند و به‌طور نرمال بزند، کاهش استرس است. استرس باعث می‌شود که ضربان قلب و فشارخون زیاد شود. فرد می‌تواند با تمرین تنفس عمیق، یوگا و همچنین تلاش برای زندگی کردن در زمان حال از استرس خود کم کند.
از دیگر موارد داشتن قلب سالم، ترک مصرف تنباکو و سیگار و مواد مخدر است. سیگار کشیدن باعث می‌شود که ضربان قلب زیاد ‌شود. ترک مصرف این ماده، ضربان قلب را به حالت طبیعی برمی‌گرداند.
 یکی دیگر از مواردی که باعث می‌شود فرد قلب سالم داشته باشد، کاهش وزن است. هرچه قدر فرد، وزن بیشتری داشته باشد، قلب برای رساندن اکسیژن و مواد مغذی به نقاط مختلف بدن با چالش‌های بیشتری روبه‌رو می‌شود. کاهش وزن می‌تواند به تنظیم ضربان قلب کمک کند.
داشتن ضربان قلبی منظم، آسان‌ترین راه برای حفظ سلامت قلب است.

---