سیزدهمین دوره از پروژه های دانش آموزی تبیان نیز با یاری خداوند و حضور پر شور شما دوستان و علاقمندان به پایان رسید اما کار ما هنوز تمام نشده است! این دوره نیز همچون سال های گذشته دوستان بسیاری با ثبت طرح ها و ایده های خلاقانه خود در منوی "پیشنهاد موضوع" ما را در ارتقای تنوع پروژه ها یاری نموده اند. هم چون گذشته بر آن شدیم تا با گردآوری این ایده های جالب، علاوه بر قدر دانی از این دوستان نوآور، زمینه ای را برای ایده پروری سایر پژوهشگران علاقمند فراهم آوریم. فراموش نکنید که ما همیشه منتظر طرح های جدید شما عزیزان هستیم.

نام ایده: بررسی اثر عصاره آبی ترب سیاه در درمان سنگ کلیه القا شده توسط اتیلن گلیکول بر موش رت ماده نژاد ویستار
نام ارائه دهنده/دهند گان: مریم جدیدی، فاطمه اشرفیان، عسل ممی پور
زمینه و نوع پروژه: پزشکی و بدن انسان
درجه سختی: دشوار
نام مدرسه: دبیرستان شاهد راه زینب

چکیده پروژه
با توجه به افزایش روز افزون مشکل سنگ کلیه و همچنین در نظر گرفتن حساسیت های افراد در مورد برخی گیاهان و منع استفاده بیماران دیابتی و زنان باردار و... از عصاره این گیاهان، هزینه به صرفه و احتمال کارامد تر بودن عصاره ترب سیاه، دانش آموزان تصمیم گرفتند با انجام آزمایشی بر روی ۴ گروه موش رات؛ به تمام فرضیه ها در این رابطه پاسخ بدهند.

مقدمه
بقراط حکیم ۴۶۰ سال قبل از میلاد به وجود سنگ در انسان پی برد، و در سال ۸۶۵ میلادی، محمد زکریای رازی درباره جراحی سنگ مثانه از ناحیه پرینه صحبت کرده است. در سال ۹۸۰ میلادی با تولد ابن سینا، دانش طب آن زمان متحول می گردد، به گونه ای که در بخشی از کتاب سوم خود، تماما درباره اورولوژی صحبت می کند. گفته شده که (فرعون) به این بیماری مبتلا بوده و یکی از ویژگی های طبیبش (سینوهه) درمان این بیماری بوده است. با بررسی مومیایی های مصر، وجود سنگ کلیه و مثانه در آن مومیایی ها کشف شد. برای مثال، در سال ۱۹۰۱ یک باستان شناس انگلیسی به نام اسمیت یک سنگ مثانه با قدمت پنج هزار سال را در یک مومیایی مصری یافت. به تازگی کشف شده است که درمانی که در زمان مصر باستان برای بیماری های مجاری ادراری (مانند سنگ) استفاده می شده است پاپیروس ابیرس بوده، که یکی از داروهای سنتی مصریان بوده است. به تعبیر دیگر، سنگ های ادراری قدمتی ۷۰۰۰ ساله دارند که از ابتدای دوران حیات انسان تا زندگی مدرن امروزی بشر، از مشکلات ناشی از آن رنج می برده است، اگر چه انسان های دوران های گذشته، علل ایجاد سنگ ها را نمی دانستند. همچنین انسان های گذشته، دانش کافی یا امکاناتی را که بتوان با سنگ یا عفونت ناشی از آن مبارزه کرد را در دست نداشته اند؛ و گاهی اوقات از داروهای گیاهی و در بعضی مواقع از خرافات، برای درمان و یا مبارزه با آن استفاده می کردند. دانش بشر همواره در زمینه های گوناگونی در حال تحول است. یکی از علومی که بسیار در حال رشد و شکوفایی است، دانش تغذیه و رژیم درمانی می باشد؛ که شاید نخستین کاربردهای آن، به تلاش های انسان های دوران باستان برای درمان بیماری ها با استفاده از غذاها برگردد! روشن است که دانش رژیم درمانی در بیماری ها و اختلالات فیزیولوژیک متعددی دارای نقش مهم و تعیین کننده ای است. سنگ های کلیوی که از زمان مصر باستان نیز شناخته شده بودند، امروزه بسیار شایع تر شده اند؛ تا جایی که برخی از محققین بر این باورند که بیشترین میزان شیوع سنگ های کلیوی در ایران وجود دارد. وقتی غلظت مواد در داخل یک محلول بیش تر از حد شود؛ در نهایت به حالت فوق اشباع در می آیند و به کریستال تبدیل می شوند. رسوب این کریستال ها در مجاری ادراری، جالب و لگنچه باعث ایجاد درد شدید در ناحیه پهلوها و زیر شکم می شود و گاه طولانی مدت است. در این مرحله افراد به پزشک مراجعه می کنند و پزشک هم دارو های تسکین دهنده و یا سنگ شکن را تجویز می کند و یا در صورتی که سنگ بزرگتر از 2 سانتیمتر باشد از روش های دیگر مثل جراحی باز و بسته و ... کمک می گیرند. همه این موارد تاثیرات جبران ناپذیر جسمی و روحی بر فرد می گذارند که گاه سالیان سال با فرد همراه هستند. یکی از روش های مقابله با سنگ های تشکیل شده در مجاری ادراری، طب سنتی و تهیه عصاره است. تاکنون مقالات زیادی در حیطه اثر عصاره گیاهانی مانند خارشتر، خارخاسک، قاصدک و... بر سنگ های کلیه نوشته شده است.

هدف
با توجه به افزایش روز افزون مشکل سنگ کلیه و همچنین در نظر گرفتن حساسیت های افراد در مورد برخی گیاهان و منع استفاده بیماران دیابتی و زنان باردار و... از عصاره این گیاهان، هزینه به صرفه و احتمال کارامد تر بودن عصاره ترب سیاه، دانش آموزان تصمیم گرفتند با انجام آزمایشی بر روی ۴ گروه موش رات؛ به تمام فرضیه ها در این رابطه پاسخ بدهند.
روش
پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش از نوع پژوهش‌های آزمایشی بود. آزمایش بالینی بر ۱۰ موش رات با کنترل مداوم (هرروز) در محیط آزمایشگاه (مدرسه شاهد راه زینب (س)) صورت گرفت. موش ها به ۴ دسته تقسیم شدند: الف، ب، ج و شاهد. گروه الف (گروه تیمار) به همراه گروه ب (گروه درمانی از روز ۱۴) و البته گروه ج (گروه درمانی از روز ۱) سنگ کلیه را با افزودن ۶۰ سی سی اتیلن گلیکول به آب آشامیدنی به مدت ۱ تا ۳۰ روز دریافت کردند. لازم با ذکر است در هر گروه الف، ب و ج سه موش رات وجود داشت. گروه شاهد که شامل یک موش رات می شد فقط آب و غذا دریافت کرد. در طی القای سنگ کلیه از روز اول به موش های گروه C عصاره هیدرواتانلی گیاه در غلظت ۳۰ گرم بر کیلوگرم داده شد. و در روز ۱۴ موش های گروه ب هم اضافه شدند. در روز های ۱۷ و ۲۲ و ۲۷ نمونه ادرار گرفته شد. دلیل انتخاب این روز ها امتحان کردن روش های مختلف جمع آوری ادرار من جمله استفاده از کیسه زباله، سوراخ کردن ظرف به همراه شیب دادن به ظرف و... بود که در آخر روش مناسب یعنی جمع کردن ادرار از مخلوط پوشال جواب داد. پس از سی روز حیوانات توسط اتر بیهوش شده و کلیه سمت چپ آن ها خارج شد و در نیکساتیو قرار گرفت. نمونه ها برای مطالعه بافت شناسی آماده شده و توسط هماتوکسیلین-ائوزین رنگ آمیزی شدند.

مهارت های کسب شده
1. آشنایی با شیوه انجام کار گروهی
2. آشنایی با شیوه های جستجو در اینترنت
3. آشنایی با شیوه انجام پژوهش و نوشتن مقاله
4. آشنایی با نحوه ارائه گزارش عملکرد
5. آشنایی با روش ایده یابی (توفان مغزی)
6. آشنایی با مهارت کاربرد ابزار و وسایل مورد نیاز
7. آشنایی با پروپوزال نویسی
8. آشنایی با نحوه انجام آزمایش

دانش آموزان در پژوهش حاضر عصاره کدام گیاه را استفاده کردند؟ ترب سیاه
1. پونه کوهی
2. بابونه
3. ترب سیاه
4. آویشن

مطالب مرتبط:
استفاده از ترب سفید به عنوان نگهدارنده در فرآورده های گوشتی
درباره کلیه بیش تر بدانید
داروی موثر بر دفع سنگ کلیه

تهیه کننده: مهدی رحمانی - تنظیم کننده: محبوبه همت