نسبت فوتبال با مدرنیته چیست؟ فوتبال به نسبت پدیده مدرنی محسوب می شود؛ به بیان دیگر بیش از 150 سال از چیزی که به اسم «فوتبال» می شناسیم، نمی گذرد لذا فوتبال خودش به نوعی محصول دوران مدرن است که توانسته از میان بازی های دیگر ورزشی به این درصد از محبوبیت دست پیدا کند و راز این محبوبیت به ویژگی های ذاتی فوتبال بر می گردد. فرهنگ و سیاست و تاثیری که فوتبال بر این دو مولفه می گذارد از محصولات جانبی این بازی ورزشی محسوب می شوند. اصلا خود فوتبال و علت اینکه چه طور به اینجا رسید به دلیل حضور بسیار پررنگ درام است، درام در فوتبال به شدت حاضر است؛ درام همان چیزی است که اگر در هر چیز زندگی ما باشد، برایمان جذابیت پیدا می کند. بازنمایی درام زندگی واقعی در قالب فوتبال سینما یک پدیده ساختگی است اما از آنجایی که درام را به مخاطب عرضه می کند در نتیجه تماشاگر آن را جذاب می داند؛ بنابراین، فوتبال از این لحاظ بسیار شبیه به زندگی واقعی است و از این جهت که بازنمایی درام زندگی واقعی را در قالب یک بازی به ما عرضه می کند، منحصربفرد است. موضوع دیگر مولفه «شانس» است که با این شدت و حدت در فوتبال وجود دارد. البته شانس در ورزش های دیگر هم وجود دارد، مثلا در بسکتبال توپی به سمت حلقه پرتاب می شود و ممکن است دور حلقه بچرخد ولی آیا داخل برود یا نرود؟ این همان شانس تعیین کننده است. اما شانس فوتبالی اندک است. باز هم مثال بسکتبال را می زنم، در این بازی با هفتاد هشتاد گل نتیجه تغییر می کند ولی در فوتبال حتی یک گل می تواند سرنوشت یک تورنمنت را عوض کند. برای مثال در بازی ایران و مراکش دیدیم که ما بر اساس شانس و البته فشاری که تیم مان به حریف وارد کرد، توانستیم به پیروزی برسیم. البته عوامل دیگری هم در مورد جذابیت فوتبال تاثیرگذار است. از جمله آنها موضوع مناسبت بودن ابزار بازی فوتبال است، زمین فوتبال نه خیلی بزرگ است مثل بازی راگبی و نه خیلی کوچک مثل هاکی. همین باعث می شود تا در فوتبال همه درگیر بازی باشند. مورد دیگر چشم نواز بودن محیط بازی فوتبال است، شما در این بازی با محوطه سبز بزرگی مواجه اید و توپ هم به اندازه کافی بزرگ است که از همه جا دیده شود. مثلا در بازی هاکی به زمین مسلط هستید، ولی توپ چندان بزرگ نیست. همین موارد از جمله دلایل جذابیت فوتبال برای عموم مردم است. ولی نکته اصلی این است که فوتبال بازنمایی درام زندگی واقعی است و این عامل اصلی جذابیت فوتبال است. فلسفه و ارزش یک زندگی براساس یک بازی فوتبال مدرنی که امروز می شناسیم یک پدیده انگلیسی است که به کشورهای مختلف صادر شده ولی هر کشوری این بازی را با فرهنگ حاکم بر خودش مطابقت داده و به نوعی آداپته کرده است؛ بنابراین، افراد هر کشور با توجه به سابقه فرهنگی و تاریخی خودشان با فوتبال تعامل می کنند، برای مثال در همین کشورهای آمریکای لاتین این دیوانگی را در مورد موسیقی نیز شاهدیم که چندان قالب پذیر نیست و جالب آن است که این موسیقی با ویژگی های خاصی که دارد در ژانر فوتبالی که این کشورها بازی می کنند، هم تاثیر می گذارد. از سوی دیگر مفهوم فردیت در فوتبالی که در آمریکای جنوبی بازی می شود بسیار بیشتر از فوتبالی است که در اروپا و برای مثال در کشورهایی نظیرانگیس و آلمان می شناسیم. روشی که کشورهای اروپایی فوتبال بازی می کنند بسیار با کشورهای آمریکای جنوبی تفاوت دارد، در نتیجه این آداپته شدن فوتبال با فرهنگ حاکم در کشور را می بینیم هرچند که در این مورد مفاهیمی مانند جغرافیا نیز بسیار موثر است و مثلا سبک بازی انگلیس که به عنوان «کیک اند راش» kick and rush می شناسیم فقط در آب و هوای مرطوب و معتدل اروپایی قابل انجام است، شما در برزیل نمی توانید پاس پنجاه متری بدهید. در آمریکای جنوبی بر اساس موقعیت جغرافیایی که عموما گرمای بالای چهل-پنجاه درجه دارد پاس های کوتاه و به قول خودمان با ریزه کاری با فوتبال تعامل دارند. بنابر این، فلسفه و ارزش یک زندگی در واقع همین محصولات جنبی یک پدیده ناشناخته است، به نظرم فوتبال را آنچنان که باید نشناختیم و این بازی هنوز جنبه های مختلف دیگری دارد که می تواند به ما نشان دهد. فوتبال بهانه‌ای برای ارتباط دوستانه میان انسان‌ها برای مثال در مورد بازی های جام جهانی، وقتی که از نزدیک در جریان این بازی ها باشید در نهایت متوجه می شوید که فوتبال در آن فضا در نهایت به عنوان یک بهانه مطرح است و موضوع اصلی آن ارتباط دوستانه ای است که آدم ها با یکدیگر برقرار می کنند. در واقع جام جهانی جشن بزرگی برای آدم ها است و فوتبال بهانه ای برای برپایی این جشن محسوب می شود. منبع: گفت‌و‌گوی خبرگزاری شبستان با عیسی عظیمی مترجم کتاب فوتبال و فلسفه؛ با عنوان "«روایت فلسفی از یک بازی دراماتیک» یا فوتبال چگونه ما را تغییر داد؟"