مختار بن ابو‌عبیده ثقفی سال اول هجری در روستای « لفغا» در نزدیکی شهر کوفه دیده به جهان گشود. کنیه او ابو اسحاق، پدرش ابو‌عبیده ثقفی و مادرش رومه دختر وهب بن عمرو بن معتب بود. ابوعبیده از اصحاب بزرگوار رسول گرامی اسلام(ص) به شمار می‌رفت که در جریان جنگی که بین مسلمانان و اهل فارس در نزدیکی حیره، در اوایل خلافت عمربن خطّاب رخ داد به همراه فرزندش «جبر» به قتل رسید. لقب او کیسان بود و بعضی او را اهل فرقه کیسانیه می‌دانند علت را هم حمایت او از محمدبن حنفیه فرزند حضرت امیر(ع) می‌دانند، حال آنکه فرقه کیسانیه بعد از مرگ محمدبن حنفیه شکل گرفت و مختار قبل از محمدبن حنفیه از دنیا رفت. بعضی هم می‌گویند علت این لقب آن است که حضرت امیر در طفولیت مختار، روزی او را روی زانو گذاشت و نوازش کرد و به او گفت: یا کیّس یا کیّس" و اینکه دوبار کیّس را به زبان آورد وجه تثنیه آن نیز (کیسان) لقب مختار شد.( کیس به معنای زیرک است) ویژگی‌های رفتاری مختار مختار مردی شجاع و دارای عقلی وافر و در پاسخ دادن حاضر جواب بود. او دارای خصلت‌های پسندیده و بسیار با سخاوت بود و استعدادی داشت که امور را با فراست و زیرکی به آسانی درک می‌کرد و دارای همتی بلند و همچنین تیزبین بود. در جنگ‌ها محکم و استوار و در دوستی با اهل بیت (ع) و دشمنی با دشمنان ایشان زبانزد خاص و عام بود. نگاهی به قیام مختار به خون خواهی امام حسین(ع) در چهاردهم ربیع الثانی سال 66 هجری قمری، مختار، شاد کننده دل‌های شکسته اهل بیت(ع)با ندای «یالثارات الحسین» در کوفه قیام کرد. و پدرش ابوعبیده از صحابه بزرگ بود که در جنگ فارس شهید شد. بعد از پدر، دو برادرش حکم و جبیر نیز شهید شدند. مختار در 18 ماه حکومتش، 18 هزار نفر از قاتلین سید الشهداء(ع) را کشت. این افراد غیر از کسانی هستند که به دست اصحاب و یاران او و ابراهیم بن مالک اشتر در بیرون کوفه و در کنار نهر خازر کشته شدند. حضرت مسلم بن عقیل(ع) پس از ورود به شهر کوفه خانه مختار ثقفی را انتخاب کرد و بر او وارد شد. مختار نیز به حمایت از او برخاست که این امر سبب نگرانی عبیدالله بن زیاد گردید؛ لذا او را احضار نمود و پس از ضرب و شتم روانه زندان کرد. مختار در زندان در کنار میثم تمّار قرار گرفت و از او احادیث و سخنان مولای متقیان علی (ع)را فرا گرفت. روزی میثم به مختار گفت: «‌نگران نباش! ‌مرا به شهادت می‌رسانند ولی تو از زندان رهایی خواهی یافت و به خونخواهی امام حسین (ع)می‌پردازی و این جبار را که هم اکنون در زندان او هستیم، خواهی کشت و با پای خود صورتش را لگد مال می‌کنی». مختار بن ابوعبیده ثقفی پس از هلاکت معاویة بن ابی‏سفیان، از جمله رهبران انقلابی کوفه بود که از امام حسین(ع) و نماینده‏اش حضرت مسلم بن عقیل(ع) حمایت نمود و در نتیجه، از سوی عبیداللَّه بن زیاد عامل یزید در کوفه، دستگیر و زندانی شد. مختار در ایام قیام امام حسین(ع) هم‏چنان در زندان عبیداللَّه بن زیاد به سر می‏برد تا این که به وساطت شوهر خواهرش، عبداللَّه بن عمر در نزد یزید بن معاویه، از زندان آزاد گردید. پس از مرگ یزید، جهت خون خواهی امام حسین(ع) در کوفه قیام نمود و جمع کثیری به او پیوسته و تمام قاتلان امام حسین(ع) و عناصر اصلی ضد امام حسین(ع) و اهل بیت را دستگیر و به مکافات اعمالشان رساند. مختار ثقفی پس از 18 ماه حکومت در کوفه و نواحی آن، در چهاردهم رمضان سال 67 قمری در برابر لشکریان عبداللَّه بن زبیر به فرماندهی مصعب بن زبیر، متحمل شکست گشته و در این نبرد به قتل رسید. پی نوشت: 1- به شهادت رسیدن "مختار بن ابوعبیده ثَقَفی" (67 ق)،