یکی دیگر از بزرگترین سیّاحان تاریخ، شخصی است به نام «ژان شاردن» فرانسوی. سی و چهار سال پیش از نخستین سفر «تاورنیه»، «ژان شاردن» که هنوز به سن 22 سالگی نرسیده بود از طریق تبریز به اصفهان آمد و 18 ماه در آن جا اقامت نمود و با کمال جدیت به تحقیقات پرداخت.

یکشنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۲۶
سیاحت های ژان شاردن در ایران
(مسافرت های شاردن مصادف بود با دوران سلطنت شاه عباس دوم (1052-1077) و شاه سلیمان صفوی (1077- 1106) یعنی شاردن تا سال 1671 میلادی دو بار دیگر به ایران مسافرت نمود. مسافرت او به کشور ما در دوره های گوناگون و مهیج از دوران حکومت صفوی صورت گرفت. در آن دوران عده ای بی شمار از نمایندگی های اغلب کشورهای اروپایی در اصفهان، پایتخت شرق، این محل ملاقات بین المللی بزرگترین و ثروتمندترین تجار جهان جع گردیده مبادلات خود را انجام می دادند. نتیجه فرهنگی مسافرت «شاردن» برای کشور ما حائز اهمیت فراوان بود زیرا هیچ اروپایی دیگر به اند ازه او ملل مغرب زمین را با ایران دوران صفوی آشنا نساخت. «سیاحتنامه» او که به ده جلد تقسیم شده در شمار مفصل ترین و بهترین سفرنامه هایی است که درباره ایران به رشته تحریر درآمده است. «شاردن» شخص تحصیل کرده ای بود که مرتبا با مطالعه کتب مختلف معلومات خود را روزافزون می ساخت. او به زبان های ترکی و فارسی به خوبی صحبت می کرد و می نوشت «شاردن» دارای نظی ناقب و بصیرتی وافر بود و مسایل را بی طرفانه، عینی و منصفانه قضاوت می کرد، بی دلیل نیست که سفرنامه او را «دائره المعارف تمدن ایران» می شناسند. «شاردن» سیمای سیر و سفر در ایران عهد شاه عباس دوم و مخصوصا دوره شاه سلیمان صفوی را به روشنی تصویر کرده است. او نیز چون «تاورنیه» کشور ما را سرزمین سرتاسر امنیت خوانده است و در گزارش سفر خود از تبریز به اصفهان، امنیت کشور را در دوره «شاه سلیمان» به خوبی و زیبایی ستوده و توصیف کرده است. «شاردن» انگیزه های ایرانیان را برای سیاحت و مسافرت با جهانگردی اروپاییان مقایسه کرده و با شرحی در این مورد چنین نوشته است: جهانگردی ایرانیان اما سیاحت و مسافرت باید بگوییم که کنجکاوی های جهانگردی بیشتر از گردش برای ایرانیان نامفهوم است. تمایل شدیدی که ما (اروپاییان) برای دیدن و رسوم و آداب مغایر و مختلف با عادات خودمان و یا شنیدن زبانی که مطلقا برایمان نامفهوم می باشد داریم برای ایرانیان به کلی مجهول است. هنگامی که کمپانی فرانسوی هند شرقی نمایندگانی به حضور شاهنشاه ایران اعزام داشت، پادشاه شرقی فرانسه (لوئی چهاردهم) نیز دو سفیر ولی بی تدبیر؛ آقایان آلن وبولی را بدان صوب گسیل کرد. در اعتبارنامه نگاشته شده بود: اینان نجبای مشتاق جهانگردی می باشند که در معیّت نمایندگان تجار فرانسوی، برای دیدن دنیا عزیمت می کنند، و پادشاه (فرانسه) از این تصادف استفاده و کمپانی بازرگانان فرانسوی را به اعلیحضرت شاهنشاه ایران توصیه می کنند و هنگامی که این آقایان برای اجابت مستدعیات خویش مشغول تلاش بودند من به دربار ایران رسیدم و وزیران، راجع به امور آنان اغلب اوقات با من به گفتگو می پرداختد، در همان اوایل مشاهده کردیم که به علل گوناگونی از این نامه خوششان نیامده است. از جمله برای این که مراسم مطلقا تصادفی نگاشته شده است. وزیران از من سوال کردند آیا در اروپا پادشاهان بزرگ این اندازه بی قدر و قیمت می باشند که برای ارسال نامه به ایشان، از رجال متشخص استفاده نمی کنند. ولی سران امپراتور ایران مخصوصا به کلمات نجبای مشتاق جهانگردی تکیه داشتند و مترجمین، چنان که در تمام موارد مجهول و غیرمعمول مصداق پیدا می کند، نتوانسته بودند مفهوم آن را درست و رسا برگردانند. از من پرسیدند، آیا در میان شما کسانی پیدا می شوند که رنج یک سفر یا دو یا سه هزار فرسنگی را با آن همه مخاطرات و مهالک و ناراحتی ها، بدون قصد دیگر و فقط برای دیدار شمایل ایرانیان و تماشای ایران تحمل بکنند؟ این خلق (ایرانیان) چنانکه متذکر شده ام عقیده دارد که کسب فضایل و استفاده از لذات و نعمات فقط در سکون و استراحت در منزل به نحو احسن میسّر است. و مسافرت مطلقا برای تحصیل نفعی باید انجام بگیرد و بس. و نیز معتقدند که یک شخص بیگانه اگر بازرگان و پیشه ور نباشد، جاسوس است و بزرگان و رجال، دید و بازدید با این قبیل افراد را ارتکاب جنایت به دولت می شمارند. این نظریات ایرانیان بی شک و گمان مولود بی اطلاعی مطلق آنان از وضعیت کنونی ملل دیگر عالم است و لذا احتیاجی به معرفت فواصل طریق احساس نمی کنند. در میان ایرانیان نه کتب سفرنامه در ممالک بیگانه موجود است، نه روزنامه و نه مجله و نه دفاتر نشانی. البته این موضوع ممکن است در نظر اشخاصی که روزگار خود را به تحصیل اخبار می گذرانند و به قدری به این چیزها علاقه مندند که حتی صحت و سلامت، راحت و استراحت خویش را قربانی گردآوردن اطلاعات می کنندف و نیز برای آنان که به دقت و مواظبت خاصی نقشه های جغرافیایی و سیاحتنامه را بررسی می کنند شگفت انگیز نماید و چنانکه ایرانیان را توصیف کرده ام، این گونه تحصیل آگاهی، با آرامش فکری و تمایلات روحی آنان منافات دارد. وزیران دولت به طور کلی از اروپا بیشتر از اوضاع و احوال دنیای ماه (کره ماه) اطلاعی ندارند. حتی اغلب ایشان از احوال فرنگیان بسیار غافلند، چنانکه آن جا را جزیره کوچکی در دریاهای شمال می دانند که تقریبا فاقد هر گونه نعمت و ثروت است. و به همین جهت، فرنگیان محروم در جستجوی اشیاء خوب و ضروریات خویش در اکناف و اطراف جهان مشغول تکاپو می باشند. منبع: کتاب جهانگردی در قرآن و تمدن اسلامی سایت شاردن و میراث ایرانی او - خبرآنلاین

برچسب‌ها

پربازدیدها

پربحث‌ها